Με τον υδράργυρο να έχει αποφασίσει πως η Αθήνα πρέπει να γίνει δοκιμαστήριο υπερύθρων, έστησα ομπρέλα έξω από το ΚΨΜ. Την είδε ο Στρατοπεδάρχης και πρότεινε να τη βαφτίσουμε «Θόλο ΚαΨιΜιτζή», να περάσει από ΚΥΣΕΑ και να ανακοινώσουμε πως προστατεύει όλο το Στρατόπεδο. Του είπα πως λείπουν δύο ακτίνες και η απόδειξη αγοράς. Με κοίταξε σαν εχθρό της ΑΤΖΕΝΤΑΣ 2030. Κάπως έτσι αισθάνομαι και με τον ελληνικό Θόλο. Ακούω διθυράμβους, «νέα εποχή» και «απόλυτη προστασία», αλλά κάτω από την ομπρέλα λείπουν βίδες από την ενημέρωση. Και επειδή η άμυνα δεν είναι διαφήμιση αντηλιακού, θα γκρινιάξω.
Το ΚΥΣΕΑ δεν είναι σύμβαση, ούτε φορτηγό με πυραύλους
Μιλώντας για γκρίνια, ο Θόλος πάει στο ΚΥΣΕΑ και ήδη κάποιοι γράφουν λες και αύριο θα παρκάρουν ΣΠΑΪΝΤΕΡ, ΜΠΑΡΑΚ και ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΣΛΙΝΓΚ έξω από την Τανάγρα. Θα το ξαναπώ μέχρι να μαλλιάσει η γλώσσα μου, αν και με αυτά που ακούω θα μαλλιάσει πρώτα το πληκτρολόγιο.
Η έγκριση από το ΚΥΣΕΑ δεν είναι υπογραφή σύμβασης. Είναι το πολιτικό και θεσμικό πράσινο φως για το επόμενο βήμα. Δεν σημαίνει παραδόσεις, κλεισμένους φόρτους, καθορισμένες ρήτρες, πιστοποιημένη διασύνδεση ή κατοχυρωμένο ελληνικό έργο. Αν οι συμβάσεις υπογραφούν λίγες ημέρες αργότερα, θα το χειροκροτήσω. Μέχρι τότε, το «πέρασε από ΚΥΣΕΑ» δεν μεταφράζεται σε «έτοιμος ο Θόλος».
Ακόμη και ο λογαριασμός, κυκλοφορεί άλλοτε ως 3 και άλλοτε ως 3,5 δισ. ευρώ. Αν το μισό δισεκατομμύριο είναι φόροι, υποστήριξη, φόρτοι ή κάτι άλλο, να μας το πουν. Δεν είναι στρογγυλοποίηση στο κουλούρι.
Και κάτι ακόμη. Αυτό δεν είναι ξαφνικό θαύμα. Είναι ο εκ νέου προγραμματισμός της αποφλωροποίησης, όπως έχω κουραστεί να γράφω— που έπρεπε να τρέχει εδώ και τρία χρόνια. Καθυστερήσαμε το λεωφορείο, πήραμε ταξί και τώρα φωτογραφιζόμαστε επειδή φτάσαμε. To “άιντε να πάμε παρακάτω”, με κλιματισμό.
Δεν με ενοχλεί που η λύση είναι ισραηλινή
Μιλώντας για Ισραήλ, να ξεκαθαρίσω κάτι πριν βγουν οι επαγγελματίες παρεξηγημένοι. Ο ΜΠΑΡΑΚ είναι μεγάλη και ΜΠΑΤΛ ΠΡΟΥΒΕΝ οικογένεια πυραύλων. Το ΣΠΑΪΝΤΕΡ έχει λογική ως κινητό σύστημα και το ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΣΛΙΝΓΚ είναι από τα σημαντικότερα αντιβαλλιστικά της αγοράς. Η ΙΑΙ έχει επενδύσει στην Ελλάδα και οι ισραηλινές εταιρείες θέλουν παρουσία.
Το πρόβλημά μου δεν είναι ότι επιλέχθηκε το Ισραήλ. Είναι πως δεν ξέρω με ποια διαδικασία κέρδισε. Είχαμε συγκριτική αξιολόγηση, αιτήματα πληροφοριών και δεσμευτικές προσφορές; Βάλαμε στο ίδιο χαρτί κόστος, εκτοξευτές, φόρτους, χρόνους, υποστήριξη, ελληνική συμμετοχή, κυριαρχία στο λογισμικό και πολιτικά ανταλλάγματα; Ή αποφασίσαμε πρώτα τον προμηθευτή και μετά χτίσαμε γύρω του την αρχιτεκτονική;
Ρωτήσαμε τη Γαλλία ή τη θυμόμαστε μόνο στις ΜΠΕΛΑΡΑ;
Μιλώντας για αρχιτεκτονική, ρωτήσαμε επισήμως τη Γαλλία; «Ωραίοι μας Γάλλοι, έχουμε αμυντική συμφωνία μαζί σας, πήραμε και ΡΑΦΑΛ και ΦΔΙ. Τι μας δίνετε για πολυεπίπεδη αεράμυνα;» Η ΜΒΔΑ έχει το ΜΙΚΑ ΝΤΖΙ, η ΕΥΡΟΣΑΜ το ΣΑΜΠ/Τ ΝΤΖΙ και τον ΑΣΤΕΡ 30 ΜΠΛΟΚ 1 ΝΤΙ. Έχουν επίσης και τα καλοπουλημένα ΚΑΜΜ και ΚΑΜΜ-ΕΡ.
Και πριν σηκώσει χέρι ο γνωστός με το μοιρογνωμόνιο θυμίζοντας ότι το ΚΑΜΜ είναι βρετανικό και το ΚΑΜΜ-ΕΡ βρετανοϊταλικό. Το ξέρω, αλλά η ΜΒΔΑ θα μπορούσε άνετα να τα προσφέρει στα πλαίσια λύσης. Οπότε το ξαναρωτώ: Ζητήσαμε ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή πρόταση από τα διαφορετικά σκέλη της ΜΒΔΑ και της ΕΥΡΟΣΑΜ; Μας έδωσαν τιμή, χρόνους παράδοσης, δέσμευση για εγχώρια παραγωγή και πολιτική δέσμευση αντίστοιχη με τις προηγούμενες συμφωνίες;
Οι Γερμανοί είχαν και έχουν πλήρη πρόταση, όχι μόνο φυλλάδιο
Μιλώντας για Ευρωπαίους, ούτε τη Γερμανία ρωτήσαμε. Θυμίζω ότι η ΝΤΙΕΛ είχε εμφανιστεί -μάλλον από μόνη της- με πρόταση για δέκα πυροβολαρχίες ΙΡΙΣ-Τ ΣΛΜ, περίπου 1,9 δισ. ευρώ. Τέσσερις εκτοξευτές, 32 πύραυλοι και ραντάρ ΤΡΜΛ-4D ανά πυροβολαρχία, με διακρατική συμφωνία και ελληνική συμπαραγωγή. Αυτό ήταν ένα σοβαρό πακέτο για σύγκριση.
Το ΙΡΙΣ-Τ υπηρετεί σε ευρωπαϊκές χώρες, είναι κομμάτι της ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΣΚΑΪ ΣΙΛΝΤ και πολεμά στην Ουκρανία. Υπάρχουν ΣΛΣ, ΣΛΜ, all-in-one έκδοση και το ΣΛΧ υπό ανάπτυξη. Πώς βαθμολογήθηκε η γερμανική πρόταση και γιατί έχασε; Ήταν ακριβότερη; Υστερούσε αντιβαλλιστικά; Δεν έδινε ελληνικό έργο ή δεν παρέδιδε εγκαίρως; Θεμιτές ερωτήσεις. Απαντήσεις ποιος θα δώσει.
Οι Αμερικανοί και οι ΠΑΤΡΙΟΤ που έγιναν αόρατοι
Μιλώντας για απαντήσεις, ρώτησε κανείς και τις ΗΠΑ; Όλοι ξέρουμε το ανέκδοτο: «οι Αμερικανοί είναι πανάκριβοι». Ωραία, παλικάρια, στείλτε το επίσημα. Πόσο κοστίζει ο πραγματικός εκσυγχρονισμός των ελληνικών ΠΑΤΡΙΟΤ; Τι αλλάζει σε ραντάρ, σταθμούς ελέγχου, λογισμικό, εκτοξευτές και πυραύλους; Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα και τι προσφέρει η διαδρομή προς ΑΪ-ΜΠΙ-ΣΙ-ΕΣ και αργότερα ραντάρ ΛΤΑΜΝΤΣ;
Οι ΠΑΤΡΙΟΤ δεν είναι παλιοσίδερα. Είναι ο κορμός της ελληνικής αεράμυνας μεγάλης εμβέλειας. Ακόμη και η θέση τους μέσα στην ΑΣΠΙΔΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ παραμένει θολή. Είναι δυνατόν να εγκρίνεται ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΣΛΙΝΓΚ χωρίς να έχει κλειδώσει τι θα γίνει με τις έξι Μοίρες ΠΑΤΡΙΟΤ; Θα εκσυγχρονιστούν, θα συμπληρωθούν ή θα αντικατασταθούν; Δεν αγοράζεις τον επάνω όροφο και μετά ψάχνεις τα θεμέλια.
Η διασύνδεση δεν είναι πολύπριζο
Μιλώντας για θεμέλια, ακούω τη μαγική φράση «όλα θα διασυνδεθούν». Και το ψυγείο με την τοστιέρα μου είναι στο ίδιο πολύπριζο, αλλά δεν ανταλλάσσουν ίχνη βαλλιστικών πυραύλων. Διαφορετικές τεχνολογίες συνεργάζονται μόνο με πιστοποιημένες διεπαφές, κοινή εικόνα, ασφαλείς ζεύξεις, διοίκηση και πραγματικές δοκιμές.
Μας λένε πως το ΣΙ-ΤΟΥ θα είναι ελληνικής ιδιοκτησίας. Εξαιρετικά. Σημαίνει πηγαίο κώδικα, δικαιώματα αλλαγών, έγγραφα διεπαφών και ελευθερία σύνδεσης ΠΑΤΡΙΟΤ, ΑΣΡΑΝΤ, ελληνικών ραντάρ ή μελλοντικού ευρωπαϊκού συστήματος χωρίς ξένη άδεια; Ποιος κρατά τα κλειδιά κρυπτογράφησης, ποιος πιστοποιεί την αναβάθμιση και ποιος πληρώνεται όταν μπαίνει νέος αισθητήρας; Γιατί «ελληνικό» δεν σημαίνει πάντα «κυρίαρχο».
Το ραντάρ των 50 εκατομμυρίων θέλει και αναλυτικό λογαριασμό
Μιλώντας για αισθητήρες, φτάνουμε στο ραντάρ ΕΛΜ-2084. Είναι εξαιρετικό, δοκιμασμένο και αποτελεί τον πυλώνα των ισραηλινών συστημάτων. Ο κατασκευαστής το περιγράφει ως υψηλής κινητικότητας και ταχείας ανάπτυξης. Ακούω όμως για 40 ή και 50 εκατομμύρια ανά ελληνική μονάδα, ενώ άλλα δημοσιεύματα μιλούν για έξι ραντάρ αξίας περίπου 230 εκατομμυρίων και άλλα για πέντε. Χάσαμε ήδη ένα ραντάρ στις διαρροές, πριν καν το παραλάβουμε;
Σε παλαιότερες διακρατικές συμβάσεις, ο μέσος λογαριασμός ανά ΕΛΜ-2084 ήταν χαμηλότερος. Αυτό δεν αποδεικνύει υπερκοστολόγηση. Αποδεικνύει πως δεν ξέρουμε τι περιλαμβάνει το ελληνικό «κομμάτι»: οχήματα, γεννήτριες, ανταλλακτικά, υποδομές, εκπαίδευση, λογισμικό, διασύνδεση ή υποστήριξη. Μου λένε επίσης ότι θέλει είκοσι λεπτά μέχρι να μετακινηθεί. Πόσο χρειάζεται πραγματικά από παύση εκπομπής σε πορεία και από άφιξη σε λειτουργία;
Απέναντι υπάρχει το ΤΡΜΛ-4D της ΧΕΝΣΟΛΝΤ, με συμβάσεις τάξης 15 έως 20 εκατομμυρίων ανά ραντάρ, ανάλογα με το πακέτο. Δεν είναι ίδιο σύστημα ούτε κάνει αυτομάτως την ίδια δουλειά. Αν όμως δύο ισραηλινά πλησιάζουν το κόστος τεσσάρων ή πέντε γερμανικών, θέλω τον πίνακα που εξηγεί γιατί η μικρότερη ποσότητα δίνει καλύτερη κάλυψη, επιβιωσιμότητα και διαθεσιμότητα. Επίσης κάτι άκουσα πως μετακινείται σε 5 αντί για 20 λεπτά.
Το ΣΗ ΦΑΪΡ το αγαπήσαμε, το ΓΚΡΑΟΥΝΤ ΦΑΪΡ το ρωτήσαμε;
Μιλώντας για ραντάρ, η ΘΑΛΕΣ διαθέτει το ΓΚΡΑΟΥΝΤ ΦΑΪΡ για ολοκληρωμένη αεράμυνα και αντιβαλλιστική άμυνα. Το ΠΝ έχει ήδη διαλέξει το συγγενικό ΣΗ ΦΑΪΡ στις ΦΔΙ και δικαίως πανηγυρίσαμε. Η επίγεια λύση εξετάστηκε; Με ποια τιμή και σε ποια αρχιτεκτονική; Δεν λέω πως έπρεπε να κερδίσει. Λέω πως πρέπει να ξέρουμε αν έτρεξε.
Δέκα ΣΠΑΪΝΤΕΡ, έξι ΜΠΑΡΑΚ και πόσοι πραγματικοί φόρτοι;
Μιλώντας για ποσότητες, εδώ αρχίζει η αριθμητική του ΚΨΜ. Ακούγονται δύο πυροβολαρχίες ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΣΛΙΝΓΚ, δέκα ΣΠΑΪΝΤΕΡ ΑΪ-Ο και έξι εκτοξευτές ΜΠΑΡΑΚ-ΜΧ. Τα δέκα ΣΠΑΪΝΤΕΡ αντικαθιστούν πέντε ΤΟΡ-Μ1 και έξι ΟΣΑ. Δέκα νέες μονάδες για έντεκα παλιές μπορεί να είναι σωστό, αν κάλυψη και ισχύς πυρός μεγαλώνουν. Πόσοι εκτοξευτές όμως κρύβονται πίσω από τη λέξη «πυροβολαρχία»;
Ακόμη πιο περίεργο ακούγεται πως έξι «εκτοξευτές» ΜΠΑΡΑΚ θα αντικαταστήσουν επτά πυροβολαρχίες ΧΩΚ. Ένας εκτοξευτής δεν είναι πυροβολαρχία. Πού είναι οργανικά ραντάρ, κέντρα ελέγχου, οχήματα επαναφόρτωσης και εφεδρείες; Είναι δημοσιογραφική συντόμευση ή αγοράζουμε πρώτο, κουτσουρεμένο πακέτο και τα υπόλοιπα θα μπουν αργότερα, με νέο λογαριασμό;
Και κυρίως, πόσους πυραύλους αγοράζουμε; Πρώτος φόρτος, δεύτερος, εκπαιδευτικά, πολεμικό απόθεμα, αναπλήρωση. Ο Θόλος δεν μετριέται σε οχήματα στις φωτογραφίες, αλλά σε πόσες επιθέσεις αντέχει πριν αδειάσει. Τι θα γίνει με ΑΣΡΑΝΤ, ΣΤΙΝΓΚΕΡ και το πολύ χαμηλό στρώμα; Θα μπουν στο δίκτυο, θα αναβαθμιστούν ή θα μείνουν η υποσημείωση που θυμόμαστε όταν πετάξει το πρώτο φτηνό ΝΤΡΟΟΥΝ;
Το 25% και το “γραφείο των ευχάριστων διαρροών”
Μιλώντας για υποσημειώσεις, ακούω πως εξασφαλίστηκε ελληνική συμμετοχή 25%, μάλιστα «με διάφορους τρόπους». Η φράση αρκεί για να προκαλέσει ταχυκαρδία σε λογιστή. Είναι δεσμευτικό έργο μέσα στις συμβάσεις, με παραδοτέα, χρονοδιάγραμμα και ποινές μη εκπλήρωσης; Ή περιλαμβάνει ΜΟU, επιστολές προθέσεων και μελλοντικές δουλειές σε τρίτες χώρες, αν έρθουν, όταν έρθουν και εφόσον δεν βρέχει;
Δεν ξέρω αν υπάρχει «γραφείο προπαγάνδας» στο ΥΠΕΘΑ. Δεν έχω δει τέτοια ταμπέλα. Βλέπω όμως πληροφορίες να βγαίνουν με το κουταλάκι, σε ημέτερους, με το γυαλιστερό κομμάτι μπροστά. Η επιλεκτική διαρροή δεν είναι λογοδοσία. Είναι μακιγιάζ.
Μπορεί οι Ισραηλινοί να κέρδισαν καθαρά σε επιδόσεις, χρόνο, τεχνολογία, πολιτική αξιοπιστία και ελληνικό έργο. Αν ισχύει, το ΥΠΕΘΑ μπορεί, χωρίς να αποκαλύπτει απόρρητες επιδόσεις, να πει ποιοι ρωτήθηκαν, ποιες λύσεις αξιολογήθηκαν, με ποια κριτήρια και γιατί απορρίφθηκαν. Η μυστικότητα προστατεύει τα επιχειρησιακά στοιχεία. Η αδιαφάνεια προστατεύει μόνο εκείνον που δεν θέλει ερωτήσεις.
Ως τότε, κρατώ τη δική μου ομπρέλα έξω από το ΚΨΜ. Είναι μικρή, στραβή και δεν σταματά βαλλιστικό πύραυλο. Ξέρω όμως ποιος μου την πούλησε, πόσο κόστισε, (παρά το ότι έχασα την απόδειξη), πόσα πανιά έχει, σε πόσα λεπτά κλείνει. Για τον Θόλο των δισεκατομμυρίων, δεν είναι υπερβολή να ζητάμε τουλάχιστον τα ίδια.
