Ήρθε χτες ένας φίλος ΥΠΑΞ, γνωστός γκρινιάρης, που γκρίνιαζε για τη ζέστη. Του εξήγησα πως στην Ελλάδα είμαστε και μάλιστα πριν 1,5 μήνα μου είπε πως βαρέθηκε τις βροχές και τα κρύα, και ήθελε ζέστη. Τώρα που έχει ζέστη, δεν του κάνει. Ζέστη δεν θέλει, κρύο δεν θέλει, τι θέλει; Κάτι σαν τους Κύπριους, που ήθελαν τα ΛΕΟΠΑΡΝΤ 1Α5, και μετά δεν τα ήθελαν.
Η κυπριακή παρτίδα δεν ήταν ισραηλινή
Μιλώντας για ΛΕΟΠΑΡΝΤ 1Α5, οφείλω να ομολογήσω ότι αδίκως πήγε το μυαλό μου στους Ισραηλινούς. Είχα υποψιαστεί πως η εναλλακτική για την Κύπρο, μετά την ιστορία με τα εκσυγχρονισμένα ΛΕΟΠΑΡΝΤ 1Α5 της ΕΟΔΗ, θα ήταν κάτι ισραηλινό. Στην αρχή είπαμε μήπως οι Κύπριοι κοιτάζουν ΜΕΡΚΑΒΑ. Λογικό ακουγόταν, ωραία θα έγραφε, θα είχε και αυτό το άρωμα της Ανατολικής Μεσογείου. Μόνο που τα ΜΕΡΚΑΒΑ δεν περισσεύουν, η γραμμή παραγωγής έχει κλείσει, και το Ισραήλ σήμερα έχει άλλες προτεραιότητες από το να ψάχνει ποιον θα εξοπλίσει με άρματα που χρειάζεται το ίδιο.
Επίσης, οι Ισραηλινοί δεν έδειξαν να σκοτώνονται για να προτείνουν Μ60Α3, παρότι εμείς στην Ελλάδα έχουμε πλεόνασμα από τις Επιλαρχίες της Ρόδου. Αν κάποιος ήθελε πραγματικά μια ενδιάμεση λύση, κάτι θα μπορούσε να στηθεί. Δεν θα ήταν το όνειρο κάθε τεθωρακισμένου, αλλά θα ήταν λύση με όγκο. Όμως οι άτυπες πληροφορίες λένε πως πίσω από τα δημοσιεύματα στην Κύπρο, πίσω και από την κυπριακή απόρριψη του εκσυγχρονισμένου ΛΕΟΠΑΡΝΤ 1Α5, δεν κρύβονται τελικά οι Ισραηλινοί. Κρύβονται οι Γάλλοι. Ναι, οι Γάλλοι μπήκαν σφήνα.
Η νέα μόδα χωρίς άρματα
Το ενδιαφέρον είναι πως μπήκαν σφήνα στην αντικατάσταση των κυπριακών Τ-80 και των ΒΜΡ-3, χωρίς όμως με αυτό που θα περίμενε κανείς, δηλαδή τα ΛΕΚΛΕΡΚ. Ένα σοβαρό άρμα, με γαλλική σχολή, με πολιτική ουρά, με ιστορία, με βάρος.
Αν η Κύπρος πάει να αλλάξει τα ρωσικά άρματα και τα ρωσικά τεθωρακισμένα, θα έλεγες πως η γαλλική πρόταση θα είχε άρμα στην κορυφή. Έλα όμως που οι καιροί άλλαξαν, ή τουλάχιστον κάποιοι θέλουν να μας πείσουν πως άλλαξαν.
Υπάρχει πλέον μια νέα μόδα, μια νέα φιλοσοφία, ένα νέο αφήγημα μετά την Ουκρανία. Λέει πως δεν χρειάζεσαι άρματα μάχης για να κρατήσεις γραμμή, για να αμυνθείς, για να κάνεις τη δουλειά. Αρκούν καλά τεθωρακισμένα οχήματα, ελαφρύτερα, ευέλικτα, με αντιαρματικούς πυραύλους, αισθητήρες, δικτύωση και γρήγορη μετακίνηση.
Ωραία ακούγεται στο πάνελ, ακόμη πιο ωραία ακούγεται στο σαλόνι μιας παρουσίασης, με καφέ, κουλουράκια και σλάιντς. Μόνο που τέτοιες θεωρίες έχουν εμφανιστεί πολλές φορές μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κάθε φορά κάποιος ανακαλύπτει πως το άρμα τελείωσε. Και κάθε φορά, λίγο μετά, όλοι ψάχνουν πάλι άρματα.
Το άρμα πεθαίνει μόνο στις παρουσιάσεις
Κανείς από αυτούς που εξηγούν με ύφος καθηγητή πως τελείωσε η εποχή των αρμάτων, δεν εξηγεί γιατί η ίδια η Γαλλία ψάχνει το επόμενο άρμα μάχης. Εκεί κάπου αρχίζει το ωραίο. Διότι για τους άλλους τα άρματα είναι παρελθόν, για τους Γάλλους όμως είναι μέλλον, αρκεί το μέλλον να έχει πάνω γαλλική σημαία.
Το κοινό γαλλογερμανικό πρόγραμμα δείχνει να περνά μια από τις γνωστές ευρωπαϊκές κρίσεις του, ενώ ήδη η γαλλική πλευρά κοιτάζει ενδιάμεσες ή και διάδοχες λύσεις με νέο πύργο, νέο πυροβόλο και νέο αφήγημα.
Το πρόβλημα είναι πως η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια να παίζει με θεωρίες. Έχει απέναντι τουρκικό στρατό, έχει κατοχή, έχει αποστάσεις μικρές, έχει έδαφος γνωστό και έχει οπλικά συστήματα που πρέπει να αντικατασταθούν με κάτι που να βγάζει νόημα στο πεδίο, όχι μόνο στην παρουσίαση.
Οι ΦΙΛΟΚΤΗΤΕΣ θα είχαν βάση
Μιλώντας για πεδίο, το μυαλό σας μπορεί να πήγε στους ΦΙΛΟΚΤΗΤΕΣ. Και δεν θα ήταν λάθος. Αν οι Γάλλοι πρότειναν στην Κύπρο τροχοφόρα βαριά τεθωρακισμένα για αντικατάσταση μέρους του παλιού στόλου, θα υπήρχε λογική. Η κυπριακή γη είναι σκληρή, οι αποστάσεις είναι μικρές, οι δρόμοι υπάρχουν, η γρήγορη μετακίνηση έχει αξία.
Ένα τροχοφόρο σύστημα με ισχυρό οπλισμό, καλές επικοινωνίες και σοβαρή επιβιωσιμότητα μπορεί να κάνει πράγματα. Θα ήταν μια κουβέντα σοβαρή, ειδικά από τη στιγμή που το ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ έχει ήδη παρουσιαστεί ως γαλλοελληνική βιομηχανική λύση.
Μόνο που, όπως φαίνεται, δεν μιλάμε ακριβώς για αυτό. Οι πληροφορίες από φίλους Κύπριους καψιμιτζήδες λένε κάτι αρκετά πιο περίεργο. Οι Γάλλοι φαίνεται πως προτείνουν στην Κύπρο μαζικές αγορές ενός ωραίου μεν, ελαφρού δε οχήματος, το οποίο καλείται να μπει σχεδόν παντού. Όχι απλώς για να αντικαταστήσει τα ΒΑΜΠ ή τα ΚΑΣΚΑΒΕΛ.
Εκεί θα μπορούσες να το συζητήσεις. Μιλάμε για μια λογική που το βάζει μέσα και στην αντικατάσταση των Τ-80 και των ΒΜΡ-3. Δηλαδή, από εκεί που είχαμε άρμα και ΤΟΜΑ, να πάμε σε ελαφρύ όχημα με πυραύλους και φιλοσοφία θα την κάνουμε τη δουλειά.
Το πακέτο είναι το πραγματικό όπλο
Μιλώντας για δουλειά, στο κόλπο, όπως μαθαίνουμε, έχουν μπει και ντόπιοι Κύπριοι επιχειρηματίες. Και εδώ αρχίζει το γνωστό έργο. Όταν μια αμυντική ανάγκη γίνεται μεγάλη συμφωνία, η τεχνική συζήτηση δεν είναι ποτέ μόνη της. Δίπλα της περπατά η πολιτική, η βιομηχανία, η διαμεσολάβηση, η γεωστρατηγική και το ωραίο κουτάκι που γράφει “εθνική επιλογή”.
Η Γαλλία δείχνει έτοιμη να προτείνει στην Κύπρο μια αμυντική συμφωνία ανάλογη σε πολιτική λογική, με αυτή που έκανε με την Ελλάδα. Εκεί είχαμε ΦΔΙ και μετά ΡΑΦΑΛ. Στην Κύπρο δεν μπορεί να πάρει 8 ή 9 δισεκατομμύρια, αλλά το 1 δισεκατομμύριο ακούγεται λίγο. Οι Κύπριοι φίλοι λένε πως κάτω από τα 3 δισεκατομμύρια δύσκολα θα πέσει το πακέτο.
Με ένα μεγάλο πακέτο όπλων, η Γαλλία μπορεί να θέσει την Κύπρο κάτω από τη δική της στρατηγική ομπρέλα. Και με ένα σμπάρο να πετύχει πολλά τρυγόνια. Να περιορίσει τις ΗΠΑ στα κυπριακά εξοπλιστικά, να μεγαλώσει το αποτύπωμά της στην Ανατολική Μεσόγειο, να κόψει την ισραηλινή επέκταση στο νησί και να βάλει και μερικά δισεκατομμύρια στα βιβλία της αμυντικής της βιομηχανίας. Καθόλου άσχημα για τον Μανωλάκη. Διότι η Γαλλία, όταν μυρίζεται στρατηγικό κενό, δεν μπαίνει για να κρατήσει θέση. Μπαίνει για να κάτσει στο τραπέζι και να αλλάξει το μενού.
Τα ΓΚΡΙΦΟΝ και ο ΛΕΩΝΙΔΑΣ στον πάγο
Μιλώντας για μενού, με αυτά οι Γάλλοι κατάφεραν, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, να βάλουν στον πάγο και μια άλλη σχεδόν κλεισμένη δουλειά της ΕΟΔΗ. Μιλάμε για τον εκσυγχρονισμό των κυπριακών ΛΕΩΝΙΔΑΣ και τη μετατροπή τους σε ΛΕΩΝΙΔΑΣ 300. Η ελληνική εταιρεία είχε δώσει πολύ καλή τιμή, η πρόταση είχε νόημα, η τεχνογνωσία υπάρχει, η Κύπρος θα κρατούσε μια ελληνική λύση ζωντανή και θα έπαιρνε αναβάθμιση χωρίς να ανοίξει νέο πανηγύρι. Άλλωστε, η ίδια η συζήτηση για εκσυγχρονισμό ΛΕΩΝΙΔΑΣ σε ΤΟΜΑ υπάρχει καιρό ως “γέφυρα” Ελλάδας και Κύπρου.
Εκεί όμως εμφανίστηκαν τα ΓΚΡΙΦΟΝ. Όχι ρε παιδιά, δεν μιλάμε για ράτσα σκύλου. Μιλάμε για γαλλικό τεθωρακισμένο και για πολιτική πίεση με πολύ ωραίο περιτύλιγμα. Και ήδη έχουν ακουστεί συζήτησεις για κυπριακά ΓΚΡΙΦΟΝ και ΣΕΡΒΑΛ, άρα το πράγμα δεν είναι απλώς μια γαλλική επίσκεψη με μπροσούρες. Είναι προσπάθεια να στηθεί πακέτο. Και όταν στήνεται πακέτο, ό,τι ελληνικό δεν έχει από πίσω σοβαρή πολιτική κάλυψη, κινδυνεύει να μείνει έξω από το καλάθι.
Η ελληνική λύση θέλει ελληνική πλάτη
Μιλώντας για καλάθι, η υπόθεση αυτή δείχνει και κάτι ακόμη. Η Ελλάδα έχει βιομηχανικές λύσεις, έχει εταιρείες, έχει ανθρώπους, έχει προτάσεις, έχει και τιμές που μπορούν να σταθούν. Το πρόβλημα είναι πως πολλές φορές πάμε να παίξουμε βιομηχανική άμυνα με όρους καφενείου, την ώρα που οι άλλοι παίζουν με πρεσβείες, πολιτική κάλυψη, χρηματοδότηση και πακέτα. Η ΕΟΔΗ μπορεί να έκανε μια τίμια πρόταση για τους ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Αν όμως απέναντι έχεις ολόκληρη γαλλική στρατηγική είσοδο στην Κύπρο, δεν αρκεί να έχεις καλό προϊόν. Χρειάζεσαι και κράτος πίσω σου. Χρειάζεσαι Αθήνα που να καταλαβαίνει τι παίζεται στη Λευκωσία.
Και εκεί έρχεται το άλλο μισό της ιστορίας. Διότι την ίδια ώρα που μιλάμε για ελληνικές λύσεις στην Κύπρο, στην Ελλάδα είχαμε εντυπωσιακά εγκαίνια στο νέο εργοστάσιο της ΜΕΤΛΕΝ. Η εταιρεία έχει ήδη παραγγελίες για περίπου 200 σετ πήγματος και πύργου Λέοπαρντ, με παραγωγή γύρω στα 50 ετησίως, άρα έχει έναν ορίζοντα τετραετίας. Το νέο εργοστάσιο δεν φτιάχτηκε επειδή υπήρχε μπροστά του μια εξασφαλισμένη κρατική παραγγελία που το γέμισε από την πρώτη ημέρα. Φτιάχτηκε για καπάσιτι μπίλντινγκ. Δηλαδή για να μπορεί η εταιρεία να διεκδικήσει σοβαρότερο ρόλο όταν η αγορά ανοίξει. Και η αγορά ανοίγει.
Η ΜΕΤΛΕΝ μπαίνει στο όχημα
Μιλώντας για αγορά, η ΜΕΤΛΕΝ φαίνεται πως θέλει να παίξει κανονικά στο όχημα, και εντός Ελλάδας και στο εξωτερικό. Το εργοστάσιο είναι πραγματικά στέιτ οφ δε αρτ. Δεν είναι μια αποθήκη με δυο εργαλειομηχανές και μια κορδέλα για φωτογραφίες. Είναι εγκατάσταση που δείχνει πως η εταιρεία ετοιμάζεται για τον επόμενο κύκλο αμυντικών προγραμμάτων. Δεν είναι τυχαίο ότι η ΜΕΤΛΕΝ εμφανίζεται ξανά και ξανά στη συζήτηση για ΠΟΥΛΣ, ΘΟΛΟ, ΤΟΜΑ και εκσυγχρονισμό ΛΕΟΠΑΡΝΤ 2. Αυτό δεν γίνεται επειδή κάποιος την έβαλε στο κάδρο για πλάκα. Γίνεται επειδή έχει βιομηχανική βάση.
Βέβαια έπαψε να είναι μοναδικός προμηθευτής σε κάποια κομμάτια του ΛΕΟΠΑΡΝΤ 2, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως βγήκε από το γήπεδο. Σημαίνει πως πρέπει να τρέξει πιο έξυπνα, να χτυπήσει περισσότερα έργα και να μπει εκεί που θα πέσει ο επόμενος μεγάλος κύκλος χρημάτων. Ήδη η συνεργασία με την ΙΒΕΚΟ έχει παρουσιαστεί ως μέρος ενός μεγαλύτερου αμυντικού κόμβου στον Βόλο, με στόχο την παραγωγή και υποστήριξη στρατιωτικών οχημάτων. Και αυτό για την Ελλάδα είναι πολύ σοβαρότερο από μια ακόμη φωτογραφία με κράνη και χαμόγελα.
Οι γερανογέφυρες δείχνουν το μέγεθος
Μιλώντας για φωτογραφίες, εντύπωση έκανε το ότι οι γερανογέφυρες σηκώνουν μέχρι 20 τόνους. Αυτό κάτι λέει. Μάλλον δεν μιλάμε για γραμμή που προορίζεται για ολόκληρο ΛΕΟ 2. Μιλάμε για κάτι μικρότερο, για φορτηγά, για πήγματα, για υπερκατασκευές, για ειδικές εκδόσεις, για στρατιωτικά οχήματα που χρειάζονται σοβαρή βιομηχανική υποστήριξη. Και εδώ κάπου αρχίζει να φαίνεται το πρώτο πιθανό έργο. Η πρώτη γραμμή συναρμολόγησης των ΙΒΕΚΟ στην Ελλάδα δεν είναι καθόλου απίθανο να περάσει από εκεί.
Η παραγγελία των ΠΟΥΛΣ θα απαιτήσει από μόνη της τουλάχιστον 70 βαρέα οχήματα. Και αυτό είναι μόνο η αρχή. Αν βάλουμε μέσα τις συνολικές ανάγκες, μαζί με τον ΘΟΛΟ, η χώρα μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 300 φορτηγά βαρέος τύπου. Στο ΚαΨιΜί το έχουμε ξαναπεί ότι και τα ΠΟΥΛΣ πήγαν στην ΙΒΕΚΟ, και όπως όλα δείχνουν, και ο ΘΟΛΟΣ θα έχει ΙΒΕΚΟ. Άρα εδώ δεν μιλάμε για μια προμήθεια της σειράς. Μιλάμε για οικοσύστημα.
Το παιχνίδι δεν είναι μόνο το όπλο
Μιλώντας για οικοσύστημα, εκεί βρίσκεται το μεγάλο συμπέρασμα. Στην Κύπρο οι Γάλλοι μπαίνουν με πακέτο και στρατηγική. Στην Ελλάδα η ΜΕΤΛΕΝ φτιάχνει εργοστάσιο για να προλάβει την επόμενη μέρα. Η ΕΟΔΗ δείχνει πως μπορεί να προσφέρει λύσεις, αλλά χρειάζεται πολιτική πλάτη. Οι Κύπριοι κοιτούν πώς θα αντικαταστήσουν σοβιετικό υλικό, ενώ τρίτοι κοιτούν πώς θα πάρουν θέση στο νησί. Και εμείς πρέπει επιτέλους να καταλάβουμε το απλό. Η άμυνα δεν είναι μόνο το όπλο. Είναι ποιος το φτιάχνει, ποιος το στηρίζει, ποιος το πληρώνει, ποιος μπαίνει στο νησί μαζί του και ποιος μένει απέξω.
Αν η Ελλάδα θέλει πραγματικά να έχει ρόλο στην Κύπρο, δεν γίνεται να εμφανίζεται μόνο όταν πρέπει να πει μια ωραία κουβέντα σε επέτειο. Πρέπει να εμφανίζεται όταν κλείνουν δουλειές. Όταν μπαίνει ένας ξένος παίκτης και προσφέρει πακέτο. Όταν μια ελληνική εταιρεία έχει πρόταση και χρειάζεται πολιτική κάλυψη. Οι Γάλλοι το κάνουν. Οι Ισραηλινοί το κάνουν. Οι Αμερικανοί το κάνουν. Αν εμείς συνεχίσουμε να πιστεύουμε πως η ελληνική αμυντική βιομηχανία θα κερδίσει μόνη της επειδή έχει δίκιο, τότε θα μείνουμε με το δίκιο στο χέρι. Και στο ταμείο θα περάσει άλλος.
