Καλημέρα από το ΚΨΜ. Ο καφές σήμερα ήρθε με δύο φτερά και χωρίς πιλότο. Μη φοβάστε, τον έφτιαξε άνθρωπος. Ακόμη.

Η αποκάλυψη του Βασίλη Νέδου στην «Καθημερινή» για τις συζητήσεις της Πολεμικής Αεροπορίας γύρω από τα συνεργατικά μη επανδρωμένα μαχητικά, τα περίφημα ΛΟΓΙΑΛ ΓΟΥΪΝΓΚΜΑΝ, μόνο κεραυνός εν αιθρία δεν ήταν. Η ΠΑ σκέφτεται εδώ και χρόνια μη επανδρωμένα που θα πολεμούν δίπλα στα μαχητικά της, όχι απλώς θα τραβούν φωτογραφίες.

Το ενδιαφέρον τώρα είναι ότι η ΠΑ βάζει στο ίδιο καλάθι δύο διαφορετικά προϊόντα, μόνο επειδή δεν έχουν άνθρωπο στο πιλοτήριο. Το ΕΜ-ΚΙΟΥ 28 της ΜΠΟΪΝΓΚ και το Χ-ΜΠΑΤ της ΣΙΛΝΤ ΕΪ-ΑΪ έχουν διαφορετική ηλικία, διαφορετικό τρόπο απογείωσης και διαφορετικό ρίσκο. Ένα κανονικό καλάθι του ΚΨΜ δεν χωράει και τα δύο. Θέλει τουλάχιστον καρότσι.

Το μέλλον έχει πιλότους και παραστάτες

Το έχω πει και θα το ξαναπώ. Το μέλλον της αεροπορικής μάχης ανήκει και στα μη επανδρωμένα. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποχαιρετούμε τους πιλότους ή στέλνουμε τα Φ-35 στην αποθήκη. Ένα επανδρωμένο μαχητικό θα μπορεί να διαχειρίζεται περισσότερους αισθητήρες, περισσότερα όπλα και περισσότερους κινδύνους, χωρίς να βάζει κάθε φορά τον άνθρωπό του στην πρώτη γραμμή.

Ο Νέδος γράφει για παραστάτες των ελληνικών Φ-35. Εγώ θέλω να δω το παιχνίδι να αρχίζει νωρίτερα, δίπλα στα Φ-16 ΒΑΪΠΕΡ. Εκεί θα μάθουμε πώς πετά ένας σχηματισμός με αεροσκάφος που δεν ακούει ούτε το «σπάσε δεξιά» όπως το ακούει ο άνθρωπος ούτε την γκρίνια στο μετέπειτα ντεμπρίφινγκ. Μετά έρχονται τα Φ-35 και οι πολύ μεγαλύτερες φιλοδοξίες.

Δεν ξύπνησε ξαφνικά η ΠΑ με αυτή την ιδέα. Ο υπουργός μιλούσε για ΛΟΓΙΑΛ ΓΟΥΪΝΓΚΜΑΝ ήδη από το 2025, ενώ οι αεροπόροι εξέταζαν την πολεμική χρήση των μη επανδρωμένων πολύ πριν γίνει μόδα να τους βάζουμε αγγλικά ονόματα και λογότυπα.

Τα χούγια της ΠΑ αλλάζουν δύσκολα

Μιλώντας για αεροπόρους, οι άνθρωποι είναι μια περίεργη φυλή. Αγαπούν το καινούργιο αεροπλάνο και μετά δυσκολεύονται να αγαπήσουν τον καινούργιο τρόπο να το χρησιμοποιούν. Χρειάστηκαν χρόνια, αν όχι δεκαετίες, για να βάλουμε στο Αιγαίο βλήματα αέρος-αέρος μεγάλης ακτίνας. Για τον ηλεκτρονικό πόλεμο ακούστηκαν μέχρι και απόψεις περί «περιττών λιλιών». Για τον εναέριο ανεφοδιασμό κάποιοι δεν ήθελαν ούτε να ακούσουν.

Κι όμως, σήμερα έχουμε ΜΕΤΕΟΡ, ψάχνουμε σοβαρό ηλεκτρονικό πόλεμο για τα ΒΑΪΠΕΡ και συζητάμε επιτέλους αεροσκάφη ανεφοδιασμού. Άλλοτε ονειρευόμασταν ΚΕΪ-ΣΙ 135, τώρα ακούμε και για ΚΕΪ-ΣΙ 390. Θα δούμε πού θα καταλήξει αυτή η ιστορία. Το συνεργατικό μαχητικό είναι το επόμενο τεστ νοοτροπίας, όχι μια ακόμη αγορά για να βγει φωτογραφία ο υπουργός.

Ο πιλότος πρέπει να εμπιστευτεί ότι το μη επανδρωμένο θα κάνει αυτό που του ζητήθηκε, θα κρατήσει τον σχηματισμό, θα επιστρέψει την εικόνα και, όταν χρειάζεται, θα μπει εκεί όπου εκείνος δεν πρέπει να μπει. Τέτοια εμπιστοσύνη δεν την παραδίδει η εταιρεία σε βαλίτσα. Χτίζεται με πτήσεις, σφάλματα, διορθώσεις και πάλι πτήσεις.

Το ΕΜ-ΚΙΟΥ 28 είναι ο πατριάρχης

Το αυστραλιανό ΕΜ-ΚΙΟΥ 28 ΓΚΟΣΤ ΜΠΑΤ της ΜΠΟΪΝΓΚ είναι ίσως ο πατριάρχης των δυτικών συνεργατικών αεροσκαφών. Έχει πετάξει επανειλημμένα, έχει βρεθεί σε μεγάλες ασκήσεις και έχει κάνει ακόμη και πραγματική βολή αέρος-αέρος. Δεν μιλάμε για ζωγραφιά που γυρίζει ωραία γύρω από τον εαυτό της στην οθόνη.

Αν κινηθούμε γρήγορα, θα ήθελα να δω μια μικρή δοκιμαστική ελληνική παρουσία το 2027 ή το 2028, με τα ΒΑΪΠΕΡ. Όχι εκατό αεροσκάφη και ωραία λόγια από την πρώτη μέρα. Λίγα, χειριστές που θα τα λιώσουν σε ασκήσεις και ξεκάθαρες απαιτήσεις για το τι πρέπει να κάνει ένας παραστάτης πάνω από το Αιγαίο. Ύστερα θα δούμε τι μπορούν να κάνουν δίπλα στα Φ-35.

Το ΕΜ-ΚΙΟΥ 28 έχει το μεγάλο πλεονέκτημα ότι δεν ζητά από την ΠΑ να στοιχηματίσει πρώτα στην επιτυχία μιας παράτολμης αεροδυναμικής ιδέας. Ζητά όμως κάτι ίσως δυσκολότερο, να αλλάξει ο σχηματισμός και το μυαλό εκείνων που τον πετούν. Ας μην αρχίσουμε τις συσκέψεις για το ποιος θα έχει δικαίωμα να πει στο μη επανδρωμένο «στρίψε».

Το Χ-ΜΠΑΤ κάνει τον μηχανικό να χάσει τον καφέ του

Το Χ-ΜΠΑΤ της ΣΙΛΝΤ ΕΪ-ΑΪ είναι άλλη ιστορία. Θέλει να απογειώνεται και να προσγειώνεται κάθετα, να πετά σαν αεριωθούμενο μαχητικό και να μην εξαρτάται από έναν μεγάλο διάδρομο. Ως ιδέα, είναι εκπληκτικό για μια χώρα με τόσα νησιά. Ως αεροσκάφος, θέλω πρώτα να το δω να κάνει όσα υπόσχεται.

Ο κινητήρας του ανήκει στην οικογένεια Φ-110 που η ΠΑ γνωρίζει από τα Φ-16 ΜΠΛΟΚ 30 και 50. Το πραγματικό στοίχημα είναι το κατευθυνόμενο ακροφύσιο, οι επιφάνειες ελέγχου και η μετάβαση από την κάθετη στην οριζόντια πτήση. Ο κινητήρας και το ακροφύσιο έχουν ήδη δοκιμαστεί στο έδαφος. Τώρα περιμένουμε το αεροσκάφος, όχι την επόμενη μακέτα.

Αν το Χ-ΜΠΑΤ καταφέρει να περάσει από την οριζόντια στην κάθετη πτήση με έναν κινητήρα, ένα ακροφύσιο και χωρίς τα μηχανολογικά ακροβατικά του Φ-35Β, η ΛΟΚΧΙΝΤ πρέπει να απολύσει όλο το ΣΚΑΝΚ ΓΟΥΟΡΚΣ. Υπερβάλλω, όπως πάντα. Αλλά αν πετάξει έτσι, θα ξεφτιλίσει μηχανολογικά και σχεδιαστικά το Φ-35Β.

Η Ελλάδα έχει ήδη μπει στη λογική της ΣΙΛΝΤ με το πολύ μικρότερο ΒΙ-ΜΠΑΤ που μας έβαλε να κοιτάμε το Χ-ΜΠΑΤ. Το δεύτερο κοστίζει μερικές δεκάδες φορές περισσότερο, σίγουρα, και ακόμη αναπτύσσεται. Παρ’ όλα αυτά, βλέπω το Χ-ΜΠΑΤ ως το επόμενο απόκτημα της εταιρείας στη χώρα μας. Μετά το ΒΙ-ΜΠΑΤ, το Χ-ΜΠΑΤ. Ας αγοράσουμε και ελληνική συμμετοχή μαζί του, όχι μόνο κουτιά ανταλλακτικών.

Ελληνική δουλειά, ΕΦΑ και ΑΛΤΟΥΣ

Μιλώντας για ελληνική δουλειά, η ΣΙΛΝΤ δεν περίμενε να κλείσει το Χ-ΜΠΑΤ για να βρει συνεργάτες. Με την ΕΦΑ συμφώνησε συνεργασία στο λογισμικό αυτόνομης πτήσης. Εδώ κρύβεται μεγάλο μέρος της αξίας. Να ξέρει ελληνική ομάδα πώς μαθαίνει, συνεργάζεται και επιστρέφει χρήσιμη εικόνα το μη επανδρωμένο, αντί να πατάμε ένα κουμπί και να περιμένουμε τον θείο από την Αμερική.

Και η ΑΛΤΟΥΣ συνεργάζεται για να οπλίσει, ναι ρε φίλε, να οπλίσει, τα ΒΙ-ΜΠΑΤ με ελληνικό αναχαιτιστικό κατά εχθρικών ΝΤΡΟΟΥΝ. Η εταιρεία φτιάχνει ήδη δικά της όπλα αναχαίτισης. Η ενσωμάτωση στο ΒΙ-ΜΠΑΤ προχωρά, δεν μιλάμε ακόμη για έτοιμο επιχειρησιακό στόλο. Το ελληνικό μη επανδρωμένο δεν θα είναι μόνο θεατής του τουρκικού.

Από τον αέρα στη θάλασσα, δύο ονόματα για το ΠΝ

Μιλώντας για μη επανδρωμένα, και το ΠΝ μπαίνει γερά στον χορό. Τα ΒΙ-ΜΠΑΤ των ΜΕΚΟ ήταν μόνο ένα κομμάτι της ιστορίας. Τώρα, αποκλειστικά, σας αποκαλύπτω ότι το Πολεμικό Ναυτικό έχει προκρίνει για αγορά, με ελληνική συμπαραγωγή, δύο σκάφη επιφανείας. Το αμερικανικό ΚΟΡΣΑΙΡ της ΣΑΡΟΝΙΚ και το ισραηλινό ΣΙΓΚΑΛ της ΕΛΜΠΙΤ. Για το πρώτο η διαδικασία έχει προχωρήσει και περιμένω ανακοίνωση το συντομότερο. Για το δεύτερο, το βλέπω αρχές του 2027.

Και εδώ έχουμε δύο διαφορετικές κατηγορίες. Το ΚΟΡΣΑΙΡ είναι μικρότερο και φθηνότερο, περίπου επτά μέτρα, σκάφος που μπορεί να πάει εκεί όπου δεν θέλεις να στείλεις πλήρωμα. Το ΣΙΓΚΑΛ είναι μεγαλύτερο και πολυμορφικό, περίπου δώδεκα μέτρα. Μπορεί να αλλάζει αποστολή, από επιτήρηση και ανθυποβρυχιακή έρευνα με μικρές τορπίλες έως ναρκοπόλεμο. Όχι ΠΙΓΚΑΛ, παρακαλώ. ΣΙΓΚΑΛ. Γλάρος. Αν βάλουμε γλάρο στο ΚΨΜ, θα μας φάει και τον καφέ.

Το σπουδαίο δεν είναι να αγοράσουμε δύο όμορφα σκαφάκια. Είναι να μπουν ελληνικά χέρια στην παραγωγή, στους αισθητήρες και στην υποστήριξη. Και τα σκάφη να μπουν σε πραγματικές μονάδες του ΠΝ, όπως δοκιμάστηκαν θαλάσσια μη επανδρωμένα στην άσκηση ΟΥ-ΒΕΞ. Τα μη επανδρωμένα παλιώνουν γρήγορα όταν κάθε αλλαγή περιμένει τον θείο από την άλλη πλευρά του ωκεανού.

Το ΚΟΡΣΑΙΡ έσωσε πιλότους πριν εμφανιστεί στον ΚαΨιΜιτζή

Το ΚΟΡΣΑΙΡ ήταν εκείνο που έσωσε τους δύο πιλότους του ΑΠΑΤΣΙ που καταρρίφθηκε στον Περσικό. Ανέβηκαν στο μη επανδρωμένο σκάφος, απομακρύνθηκαν και παραδόθηκαν σε ελικόπτερο διάσωσης. Ο κουρσάρος έσωσε τους πιλότους. Αυτή τη φορά το λογοπαίγνιο το έγραψε η ίδια η ζωή.

Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε μια εταιρική παρουσίαση και σε ένα σκάφος που βρέθηκε ήδη σε πολεμική επιχείρηση. Μπορεί να επιτηρεί, να μεταφέρει χρήσιμο φορτίο ή να γίνει σωσίβια λέμβος όταν όλα πάνε στραβά. Δεν θα φτιάξουμε το ΠΝ του αύριο μόνο με άλλες φρεγάτες. Θέλουμε και τα μάτια που θα τους ανοίγουν δρόμο.

Οι ΕΠΟΠ προτιμούν το ΠΝ

Μιλώντας για ανθρώπους, το ΓΕΕΘΑ παρατείνει την προθεσμία των ΕΠΟΠ, καθώς, όπως μαθαίνω, η γενική προσέλευση είναι κάτω από τις προσδοκίες. Για το ΠΝ όμως ακούω όμως καλύτερη εικόνα, δηλαδή οι θέσεις θα καλυφθούν, ίσως και εύκολα. Το Ναυτικό ζητά 350 ΕΠΟΠ. 300 για πλοία και υπηρεσίες και 50 για σταθμούς και παρατηρητήρια. Οι αιτήσεις, σύμφωνα με τη νεότερη προκήρυξη, παρατάθηκαν έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Οι ΦΔΙ και οι ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ είναι μαγνήτες για νέους ανθρώπους. Άλλο να διαβάζεις για καινούργια πλοία, άλλο να ξέρεις ότι μπορείς να δουλέψεις πάνω τους. Στο ΠΝ τρίβουν με χαρά τα μούσια τους, όσοι έχουν. Για όσους δεν έχουν, επιτρέπεται και το ξυρισμένο χαμόγελο.

Ένα νέο πλοίο χωρίς πλήρωμα είναι ένας αγκυροβολημένος λογαριασμός. Το κράτος πρέπει να δώσει στον νέο άνθρωπο λόγο να μείνει, όχι μόνο λόγο να συμπληρώσει μια αίτηση.

Τα φυλάκια θέλουν ανθρώπους που ξέρουν το νησί

Στις 50 ειδικές θέσεις το ΠΝ έκανε κάτι έξυπνο. Παίρνει ντόπιους και τους δίνει αμετάθετο. Γίνεται χαμός εκεί, όπως μαθαίνω. Ο Λέσβιος στη Λέσβο, ο Λημνιός στη Λήμνο, ο Χιώτης στη Χίο. Όχι «μέχρι να μονιμοποιηθεί»· μέχρι να αποστρατευθεί. Θα υπηρετούν στον τόπο τους, δίπλα στο σπίτι και στην οικογένειά τους.

Δεν είναι φυλάκια με μια σκοπιά στην κορυφή ενός βουνού και μια γάτα που την ταΐζει ο σκοπός. Μιλάμε για πραγματικούς σταθμούς επιτήρησης. Όλα έχουν σοβαρά ραντάρ και προηγμένα ηλεκτροοπτικά. Κάποια έχουν μέχρι και Η-ΕΣ-ΕΜ. Εκεί ο ντόπιος ξέρει την ακτή, τον καιρό και το πέρασμα που ο χάρτης δείχνει σαν μια γραμμή.

Δίπλα τους τα μη επανδρωμένα σκάφη τύπου ΚΟΡΣΑΙΡ και -αργότερα- τα ΣΙΓΚΑΛ θα επεκτείνουν την εικόνα. Δεν χρειάζεται να κρατάμε επανδρωμένα πλοία κολλημένα στις μικρασιατικές ακτές, ακόμη και για επιτήρηση. Έτσι αποφεύγουμε απώλειες από το πρώτο κύμα.

Η ΡΟΥΣΣΕΝ στο Καστελλόριζο και η σημαία

Μιλώντας για πλοία δίπλα στην Τουρκία, πότε θα μαζέψουν επιτέλους τη ΡΟΥΣΣΕΝ που βρίσκεται μόνιμα στο Καστελλόριζο; Τι δουλειά έχει εκεί μια από τις μόλις επτά πυραυλακάτους μας, με πυραύλους 200 και 300 χιλιομέτρων, ενώ κάθεται σε απόσταση βολής πυροβόλου από την Τουρκία;

Η ΡΟΥΣΣΕΝ έχει αξία όταν μπορεί να κινηθεί και να πολεμήσει, όχι όταν αντιμετωπίζεται ως μόνιμος ιστός σημαίας. Σε πόλεμο, δεμένη εκεί, είναι ξεγραμμένη από το πρώτο λεπτό. Πριν αρχίσουν οι πατριωτικές κραυγές, η ελληνική σημαία δεν μικραίνει επειδή τη δείχνει κανονιοφόρος αντί για πυραυλάκατος.

Ένα ΑΪΛΑΝΤ, ένας ΜΑΧΗΤΗΣ ή ένα παράκτιο περιπολικό μπορεί να δείξει σημαία. Η ΡΟΥΣΣΕΝ ας ελλιμενίζεται στη Ρόδο, στον Άγιο Νικόλαο ή στην Ιεράπετρα της Κρήτης. Εκεί θα έχει χώρο να δράσει, αντί να περιμένει δεμένη το πρώτο τουρκικό χτύπημα.

Έχουμε επτά ΡΟΥΣΣΕΝ, όχι επτά σημαίες μιας χρήσης. Η σημαία στο Καστελλόριζο θα κυματίζει έτσι κι αλλιώς. Το ερώτημα είναι αν, όταν τη χρειαστούμε, θα κυματίζει ακόμη και πάνω στην πυραυλάκατο που φυλάξαμε για να πολεμήσει.

Μείνετε συντονισμένοι… Το ΚαΨιΜί θα έχει περισσότερες αποκλειστικές ειδήσεις τις επόμενες μέρες. ΔΑΤΣ Ε ΠΡΟΜΙΣ που λέμε και στη Δράμα.