Η Τουρκία εντείνει τις περιφερειακές της πρωτοβουλίες σε ενέργεια και μεταφορές, με στόχο να εδραιωθεί ως ενεργειακός και εμπορικός κόμβος μεταξύ Ασίας, Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Ο Υπουργός Ενέργειας Alparslan Bayraktar ανακοίνωσε στο Baku Energy Forum τη δημιουργία ηλεκτρικού “διαδρόμου” που θα μεταφέρει ρεύμα από το Αζερμπαϊτζάν μέσω Γεωργίας και Τουρκίας στη Βουλγαρία και την υπόλοιπη Ευρώπη. Πρόκειται ουσιαστικά για την «ηλεκτρική εκδοχή» του αγωγού φυσικού αερίου TANAP, που θα εκμεταλλεύεται την αυξανόμενη παραγωγή μέσω ΑΠΕ και πυρηνικής ενέργειας στην Τουρκία, ενισχύοντας τις διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε συνέχεια των ήδη υπαρκτών ενεργειακών συνεργασιών (BTC, South Caucasus Pipeline, TANAP) και συνοδεύεται από επενδύσεις ύψους 30 δισ. δολαρίων για αναβάθμιση του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρισμού την επόμενη δεκαετία. Ο Πρόεδρος Ερντογάν τόνισε τη στρατηγική σημασία των διασυνδέσεων με το Αζερμπαϊτζάν, επεκτείνοντας τη συνεργασία σε «πράσινο» ηλεκτρισμό.
Παράλληλα, η Τουρκία προωθεί φιλόδοξα σιδηροδρομικά σχέδια που, εφόσον υλοποιηθούν, θα αλλάξουν τον χάρτη των μεταφορών στη Μέση Ανατολή. Έτσι επιδιώκεται η αναβίωση της ιστορικής σιδηροδρομική γραμμή Hejaz (Χετζάζ) επί εποχής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με στόχο τη δημιουργία ενός διαδρόμου που θα συνδέει την Ευρώπη (μέσω Τουρκίας) με τον Περσικό Κόλπο και τη Σαουδική Αραβία, μέσω Συρίας και Ιορδανίας. Η παλαιά οθωμανική γραμμή 1.300 χιλιομέτρων συνέδεε τη Δαμασκό με τη Μεδίνα.
Ο Τούρκος Υπουργός Μεταφορών Abdulkadir Uraloğlu επιβεβαίωσε ότι η αποκατάσταση θα ολοκληρωθεί σε 4-5 χρόνια, ξεκινώντας από την επισκευή 30 χλμ. κατεστραμμένων γραμμών στη Συρία. Το έργο θα συνδέσει αρχικά Τουρκία-Συρία-Ιορδανία και στη συνέχεια θα επεκταθεί στη Σαουδική Αραβία, φτάνοντας μέχρι τη Μέκκα και τη Μεδίνα (οπότε θα εξυπηρετεί και τα εκατομμύρια μουσουλμάνους προσκυνητές που πάνε εκεί κάθε χρόνο), με σύνδεση προς την Κωνσταντινούπολη και από εκεί προς κεντρική Ευρώπη.
Οι κοινές μελέτες σκοπιμότητας με τη Σαουδική Αραβία αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι τέλος του 2026, ενώ η Ιορδανία εξετάζει την ανάληψη συντήρησης τροχαίου υλικού στη Συρία. Το έργο, που χρονολογείται από την οθωμανική εποχή θα λειτουργήσει ως εναλλακτική εμπορική χερσαία “γέφυρα”, παρακάμπτοντας θαλάσσιες διαδρομές και μειώνοντας την εξάρτηση από το Ισραήλ ή άλλες ευάλωτες οδούς. Εκτιμάται ότι θα ενισχύσει το εμπόριο, τον τουρισμό και την οικονομική ολοκλήρωση, με την Τουρκία να αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της Συρίας. Προφανώς μια τέτοια σχεδίαση ανταγωνίζεται τον διάδρομο IMEC που σχεδιάζεται να συνδέσει σιδηροδρομικά τη Σαουδική Αραβία με λιμένες του Ισραήλ στην Μεσόγειο, ώστε να παρακαμφθεί η Διώρυγα του Σουέζ.
Τα σχέδια αυτά αντανακλούν την τουρκική στρατηγική για πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, ενισχύοντας δεσμούς με μουσουλμανικές χώρες του Κόλπου και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ αξιοποιεί την σταθεροποίηση στη Συρία μετά την πτώση Άσαντ.
