Θέμα έχει δημιουργηθεί στην Πορτογαλία, τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από τον Τύπο, για το τίμημα των 3,9 δισ. ευρώ για τις 3 φρεγάτες FREMM EVO, ιταλικής κατασκευής, μια προμήθεια που ανακοινώθηκε τον Ιούλιο στη Ρώμη, σε συνάντηση του Πορτογάλου πρωθυπουργού Λουίς Μοντενέγκρο με την Ιταλίδα ομόλογό του, Τζόρτζια Μελόνι.
Έτσι πορτογαλικά ΜΜΕ (όπως το 24Horas), επισημαίνουν πως ιταλικά Μέσα περιγράφουν τη παραγγελία ως 3 δισ. ευρώ. Οπότε αναζητάται τι ακριβώς αφορά η διαφορά των 900 εκατ. ευρώ.
Εδώ, ο Μοντενέγκρο διευκρίνισε ότι οι τρεις φρεγάτες θα κοστίσουν από 3 έως 3,1 δισ. ευρώ. Το υπόλοιπο ποσό, κατά την κυβέρνηση, αφορά άλλες συνιστώσες του προγράμματος, μεταξύ των οποίων ο οπλισμός, οι πύραυλοι, η υποστήριξη για πολλά χρόνια, η συντήρηση και συναφείς επενδύσεις. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί, όμως, λεπτομερής κατανομή που να δείχνει πόσο κοστίζει καθεμία από αυτές τις υπηρεσίες και προϊόντα.
Άλλο θέμα είναι και ο ρόλος της εγχώριας αμυντικής εταιρείας ΝΤ Group, η οποία εκπροσωπούσε την ιταλική κατασκευάστρια Fincantieri στην Πορτογαλία, κάτι που η κυβέρνηση της Λισαβόνας αρνείται πως υφίσταται, μιας και η αγορά είναι διακρατική, οπότε δεν υπάρχει κανένας “ενδιάμεσος”. Μάλιστα ο υπουργός Άμυνας, Νούνο Μέλο δήλωσε πως θα μηνύσει δύο βουλευτές και την 24Horas, που άφησαν υπονοούμενα για ανάμιξη της ΝΤ Group.
Στη συζήτηση μπήκε και το θέμα του κόστους αλλά σε σύγκριση με το αντίστοιχο ιταλικό. Καθώς η Ρώμη παρήγγειλε το 2024 δύο FREMM EVO για το δικό της ναυτικό, με κόστος 1,5 δισ. ευρώ (χωρίς όπλα βέβαια), δηλαδή 750 εκατ. η μία. Όμως μιας και δηλώνεται επίσημα πως η πορτογαλική έκδοση είναι σχεδόν ταυτόσημη με την ιταλική, τότε υπάρχει σημαντική αύξηση κόστους ανά μονάδα, καθώς οι φρεγάτες για τη Λισαβόνα θα κατασκευαστούν επίσης εντός Ιταλίας.
Πάντως η κυβέρνηση συνασπισμού (στηρίζεται από το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα και το δεξιό Λαϊκό κόμμα), υπόσχεται «απόλυτη διαφάνεια» και προβάλλει τα οφέλη για την εθνική αμυντική βιομηχανία, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την αναζωογόνηση του, κρατικής ιδιοκτησίας, ναυπηγείου Arsenal do Alfeite στη Λισαβόνα, το οποίο θα αναλάβει και την υποστήριξη των νέων σκαφών. Μέχρι να παρουσιαστούν, όμως, συγκεκριμένοι αριθμοί για τα πλοία, τα όπλα, τις υποδομές και την υποστήριξη, η υπόθεση των φρεγατών θα εξακολουθήσει να πλέει σε πολιτικά ταραγμένα νερά.
Το πρόγραμμα αναμένεται να χρηματοδοτηθεί μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού SAFE, από το οποίο η Πορτογαλία μπορεί να αντλήσει 5,8 δισ. ευρώ, ενώ τη διαχείριση θα αναλάβει ο πολυεθνικός οργανισμός OCCAR, που έχει εξαρχής τον έλεγχο του ιταλογαλλικού προγράμματος των φρεγατών FREMM.
