Ένα αντιαεροπορικό που εμφανίστηκε στον αμερικανικό Στρατό το 1960 εξακολουθεί να προστατεύει ουκρανικό έδαφος το 2026. Κάπως έτσι η διάρκεια ζωής του MIM-23 HAWK (Homing All the Way Killer), υπερβαίνει πλέον τη συνήθη έννοια της αναβάθμισης, καθώς πίσω από κάθε διαθέσιμη πυροβολαρχία στις ουκρανικές πεδιάδες, βρίσκεται ένα διεθνές οικοσύστημα τεχνικών, αποθηκών, εργαστηρίων, δοκιμών και πιστοποιημένων διαδικασιών που διατηρεί το παλαιό υλικό με πραγματική μαχητική ικανότητα.
Το HAWK σχεδιάστηκε τη δεκαετία του 1950 και ακολούθησαν το Improved HAWK, άλλα διαδοχικά προγράμματα βελτίωσης και η διαμόρφωση Phase III των αρχών της δεκαετίας του 1990, ενώ το αντιαεροπορικό έχει υπηρετήσει σε κάπου είκοσι χώρες. Η μεγάλη βάση χρηστών δημιούργησε κοινή δεξαμενή γνώσης και υλικού, η οποία επιτρέπει και την ταχεία μεταφορά πυροβολαρχιών, ανταλλακτικών και βλημάτων ανάμεσα σε ανάμεσα τους. Ως τελευταία πώληση μάλιστα των συστημάτων Hawk αναφέρεται εκείνη προς την Ουκρανία, για την οποία δόθηκε αμερικανική έγκριση τον Ιούλιο του 2025, με μέγιστο ύψος τα 172 εκατ. δολάρια και περιλαμβάνει φορτηγά, ανταλλακτικά, γενική επισκευή μονάδων πυρός, εργαλεία, εξοπλισμό δοκιμών, εκπαίδευση, τεχνική βοήθεια, αποθήκευση και επισκευή βλημάτων.
Βέβαια η μεγάλη ηλικία αυξάνει κάθε χρόνο το βάρος της υποστήριξης. Λυχνίες, αναλογικές πλακέτες, καλωδιώσεις, συστήματα ψύξης, υδραυλικά και ειδικός εξοπλισμός δοκιμών χρειάζονται τεχνίτες με σπάνια εμπειρία. Επίσης κάθε αποσυρμένη μονάδα γίνεται πιθανή πηγή ανταλλακτικών.
Ακόμη ενας εκτοξευτής σε καλή κατάσταση έχει επιχειρησιακή αξία όταν τα βλήματα παραμένουν ασφαλή και αξιόπιστα. Τα στερεά προωθητικά γερνούν, οι πυροτεχνικοί μηχανισμοί έχουν καθορισμένα όρια ζωής και τα ηλεκτρονικά καθοδήγησης απαιτούν ελέγχους. Οπότε και η πιστοποίηση παλαιών πυραύλων είναι παραγωγική διαδικασία, με αποσυναρμολόγηση, επιθεώρηση, αντικατάσταση εξαρτημάτων, επανασυναρμολόγηση και δοκιμή.
Με βάση τα παραπάνω, η Διοίκηση Συμβάσεων του αμερικανικού Στρατού δημοσίευσε το καλοκαίρι του 2026 αίτημα πληροφόρησης προς τη βιομηχανία, για συνολική υποστήριξη συστημάτων HAWK. Το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως στο εύρος της απαίτησης, καθώς ο ανάδοχος καλείται να συνδέσει εφοδιαστική, μηχανική, έλεγχο ποιότητας, διαχείριση διαμόρφωσης και τεχνική τεκμηρίωση.
Οι κύριοι ανάδοχοι που αναφέρονται είναι η RTX, η PROJECTXYZ και η Sielman Corporation στον Βόλο. Η ελληνική εταιρεία έχει ήδη λάβει αμερικανικό συμβόλαιο 49,9 εκατομμυρίων δολαρίων για υπηρεσίες διάγνωσης και επισκευής HAWK με ορίζοντα έως τον Μάιο του 2029. Οπότε η συμμετοχή της εγχώριας αυτής εταιρείας δείχνει πως η τεχνογνωσία της σε υποστήριξη παλαιών συστημάτων, μπορεί να εξελιχθεί σε εξαγώγιμη ελληνική αμυντική ικανότητα.
Από την αναλογική κληρονομιά σε ψηφιακό δίκτυο
Η νέα αμερικανική έρευνα αγοράς ζητά επίσης υποστήριξη διασύνδεσης με άλλα συστήματα αεράμυνας, όπως τα Sentinel και NASAMS. Αυτό μετακινεί τα HAWK από αυτόνομη πυροβολαρχία προς ένα κατανεμημένο πλέγμα αεράμυνας, οπότε η παλαιά συστοιχία προσφέρει το βλήμα και τον εκτοξευτή, που τώρα παίρνει δεδομένα από νεότερους αισθητήρες και εντάσσεται σε ενιαία διοίκηση πυρών. Η Ουκρανία αποτελεί το πιο απαιτητικό εργαστήριο αυτής της λογικής. Εκεί, συστήματα από κάθε σημείο του πλανήτη πρέπει να συνεργαστούν και οι βλάβες να επισκευάζονται με ρυθμό πολέμου.
Το ελληνικό μάθημα υπερβαίνει τον HAWK
Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διατηρούν πυροβολαρχίες HAWK που παραμένουν σε υπηρεσία, παρά την ηλικία τους και τις τεχνικές δυσκολίες συντήρησης. Εδώ μάλλον χρειάζεται ένα εθνικό σχέδιο για παλαιά αντιαεροπορικά, με καταγραφή κρίσιμων εξαρτημάτων, πρόβλεψη απαξίωσης, αποθέματα επισκευής, συμβάσεις υποστήριξης πολλών ετών και πρόβλεψη για ασφαλή ψηφιακή διασύνδεση. Καθώς η διατήρηση τους σε υπηρεσία έχει νόημα όταν προσφέρει συγκεκριμένο επιχειρησιακό αποτέλεσμα με προβλέψιμο κόστος και ελεγχόμενο τεχνικό κίνδυνο.
Η ίδια μεθοδολογία μπορεί να εφαρμοστεί σε ραντάρ, βλήματα κατά πλοίων και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου παλαιότερων γενεών. Οπότε η υποστήριξη τους γίνεται μέρος του συνολικού επιχειρησιακού σχεδιασμού και της εγχώριας βιομηχανικής πολιτικής. Έτσι τα συστήματα HAWK παραμένουν εντυπωσιακά κυρίως επειδή γύρω τους συνεχίζει να επιβιώνει ένας διεθνής “οργανισμός” υποστήριξης τους, με εργαστήρια, πεδία δοκιμών, κατασκευαστές και κοινότητες χρηστών, που δημιουργούν κύκλος γνώσης και διαρκούς υποστήριξης. Στοιχεία δηλαδή που διαχρονικά η Ελλάδα έχει μεγάλα περιθώρια βελτίωσης.
