Ένα σύντομο πλάνο από την τελική φάση της πολυεθνικής άσκησης ΜΕΔΟΥΣΑ 15/2026 ήταν αρκετό για να ξεκινήσει ένας νέος γύρος τουρκικής προπαγάνδας.
Στις εικόνες φαίνονται μικρές λέμβοι να προσεγγίζουν την ακτή, άνδρες να καταλήγουν στο νερό και ένα σκάφος να περνά επικίνδυνα κοντά τους. Στη συνέχεια, μεγαλύτερα αποβατικά μέσα φθάνουν στην παραλία και αποβιβάζουν τροχοφόρα οχήματα.
Οι εικόνες ασφαλώς δεν είναι καλές. Δεν χρειάζεται ούτε να εξωραϊστούν ούτε να βαφτιστούν «άψογη εκτέλεση». Δεν αποδεικνύουν, όμως, από μόνες τους ότι απέτυχε η άσκηση, ενώ δεν φαίνεται ότι τραυματίστηκε κάποιος.
Το πραγματικά σοβαρό θέμα βρίσκεται αλλού, όπως θα διαβάστε παρακάτω, αλλά το τελικό αποτέλεσμα είναι άλλο: η Τουρκία διαθέτει πλέον οργανικά αμφίβια τεθωρακισμένα ZAHA, ενώ η Ελλάδα άφησε να χαθεί ένα ώριμο πρόγραμμα για 76 AAV-7A1 RAM/RS, τα οποία, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της ΠΤΗΣΗΣ, θα παραδίδονταν πλήρως εργοστασιακά ανακατασκευασμένα, με μηδενικές ώρες λειτουργίας και μηδενικά χιλιόμετρα. Πρακτικά καινούργια, στην τελευταία διαμόρφωση που είχε εξασφαλιστεί για τη χώρα μας.
Από ένα viral βίντεο στο αφήγημα του «φιάσκου»
Η διαδικτυακή αναπαραγωγή άρχισε από τουρκικούς λογαριασμούς, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την ανάρτηση του ConflictTR, η οποία αρχικά περιέγραφε σχετικά ουδέτερα ότι ορισμένοι στρατιώτες έπεσαν στη θάλασσα κατά την αποβατική ενέργεια.
Στη συνέχεια, το ίδιο σύντομο απόσπασμα απέκτησε πολύ πιο επιθετικούς τίτλους. Η Yeni Şafak μίλησε για ελληνικό αποβατικό φιάσκο, η Türkiye υποστήριξε ότι οι Έλληνες στρατιώτες έπεσαν στη θάλασσα, ενώ το A Haber χρησιμοποίησε επίσης τον όρο «φιάσκο». Αντίστοιχη ήταν η παρουσίαση από την OdaTV, με το ίδιο απόσπασμα να ανακυκλώνεται σε κοινωνικά δίκτυα και ιστοσελίδες.
Πιο προσεκτική ήταν η Yeni Birlik, η οποία έθεσε ερωτήματα για το τι ακριβώς συνέβη και αναφέρθηκε στον πολυεθνικό χαρακτήρα της άσκησης. Μέχρι τη στιγμή της έρευνας δεν εντοπίστηκε αντίστοιχη ανακοίνωση από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ή τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις. Πρόκειται κυρίως για ένα κύμα σχολίων από μέσα ενημέρωσης και λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων.
Το σημαντικό είναι ότι όλες σχεδόν οι σχετικές αναρτήσεις βασίζονται στα ίδια λίγα δευτερόλεπτα. Δεν αποτελούν ανεξάρτητες επιβεβαιώσεις διαφορετικών περιστατικών. Η ιστορία είναι γνωστή: ο έντονος τίτλος της μιας ιστοσελίδας γίνεται πηγή για την επόμενη και μέσα σε λίγες ώρες ένα επιμέρους συμβάν μετατρέπεται σε «απόδειξη» κατάρρευσης μιας ολόκληρης άσκησης.
Τι δείχνουν και τι δεν δείχνουν οι εικόνες
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του ΓΕΕΘΑ, η ΜΕΔΟΥΣΑ 15/2026 πραγματοποιήθηκε από τις 10 έως τις 18 Σεπτεμβρίου στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης και του Μυρτώου Πελάγους. Συμμετείχαν Ελλάδα, Αίγυπτος και Κύπρος, με παρουσία δυνάμεων από τη Γαλλία και την Ιταλία. Τα σενάρια περιλάμβαναν ελεύθερη πτώση, αποστολές JTAC, ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις, καταρρίχηση από ελικόπτερα, συνδυασμένη αμφίβια και αεροκίνητη ενέργεια, χρήση FPV UAV και αξιοποίηση του συστήματος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ.
Στο συγκεκριμένο πλάνο πράγματι φαίνεται τουλάχιστον ένας άνδρας να βρίσκεται στο νερό κοντά στην πλώρη λέμβου. Η κίνηση του σκάφους προκαλεί εύλογη ανησυχία και πρέπει να αξιολογηθεί επιχειρησιακά, όπως αξιολογείται κάθε συμβάν ασφαλείας. Δεν φαίνεται, όμως, καθαρά κάποια λέμβος να περνά πάνω από άνθρωπο, δεν έχει ανακοινωθεί τραυματισμός και δεν διαθέτουμε ολόκληρη την αλληλουχία ώστε να γνωρίζουμε αν προηγήθηκε απώλεια ισορροπίας, λάθος χειρισμός ή προβλεπόμενη έξοδος στο ρηχό νερό.
Εδώ βρίσκεται και η πρώτη κρίσιμη διάκριση. Οι ελαστικές λέμβοι είναι απαραίτητες για αναγνώριση, διείσδυση ειδικών δυνάμεων, αιφνιδιαστικές προσβολές και μικρές καταδρομικές ενέργειες. Δεν προσφέρουν, όμως οποιαδήποτε προστασία από πυρά και θραύσματα, βαρέα όπλα υποστήριξης ή δυνατότητα να συνεχίσουν την κίνηση στην ενδοχώρα μαζί με το αποβιβαζόμενο τμήμα.
Ένα ταχύπλοο ή μια λέμβος μεταφέρει προσωπικό μέχρι την ακτή. Ένα αμφίβιο τεθωρακισμένο μεταφέρει το τμήμα από το πλοίο, περνά τη ζώνη κυματισμού, βγαίνει στην παραλία και συνεχίζει προς τον αντικειμενικό σκοπό υπό θώρακα. Οι δύο κατηγορίες μέσων δεν ανταγωνίζονται η μία την άλλη. Εκτελούν διαφορετικές αποστολές και μια πραγματική αμφίβια δύναμη χρειάζεται και τις δύο.
Η EFES-2024 δεν είναι άλλοθι και το ZAHA είναι η διαφορά
Οι Τούρκοι σχολιαστές αποφεύγουν βολικά να θυμηθούν ότι και σε τουρκικές ασκήσεις έχουν εμφανιστεί κάθε άλλο παρά κολακευτικά στιγμιότυπα. Στην EFES-2024 υπήρξαν εικόνες μικρών λέμβων που δυσκολεύονταν στον κυματισμό και δεν προσέγγιζαν πάντοτε την ακτή με τον ιδανικό τρόπο. Αυτό δεν σημαίνει ότι απέτυχε συνολικά η τουρκική απόβαση. Το επίσημο βίντεο της EFES-2024 από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας δείχνει ότι η κύρια αποβατική ενέργεια εξελίχθηκε και ολοκληρώθηκε.
Η σοβαρή απάντηση στον τουρκικό χλευασμό δεν είναι, λοιπόν, να αναζητούμε ένα εξίσου άσχημο βίντεο από τουρκική άσκηση. Είναι να δούμε τι έκανε η Άγκυρα για να καλύψει το επιχειρησιακό κενό της.
Στην EFES-2024 οι τουρκικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν ήδη ZAHA από το TCG Anadolu, όπως κατέγραψε τότε το Anadolu Agency. Το αρχικό πρόγραμμα αφορούσε 27 οχήματα, από τα οποία 23 μεταφοράς προσωπικού, δύο διοίκησης και δύο περισυλλογής, σύμφωνα με την τουρκική Προεδρία Αμυντικής Βιομηχανίας. Τον Μάιο του 2026 υπογράφηκε σύμβαση για ακόμη 27 ZAHA, ενώ στην EFES-2026 χρησιμοποιήθηκαν έξι οχήματα σε αποβατική ενέργεια, όπως ανέφερε ξανά το Anadolu Agency.
Η ΠΤΗΣΗ είχε επισημάνει ήδη από το 2023, όταν άρχιζαν οι τουρκικές παραδόσεις, τη σύνδεση των ZAHA με την ελληνική ανάγκη για AAV-7. Το ίδιο συμπέρασμα επιβεβαιώθηκε από την πρόσφατη τουρκική επίδειξη με ZAHA στη Steadfast Dart 26.
Το ZAHA δεν καταργεί τις λέμβους, τα αποβατικά σκάφη ή τα ελικόπτερα. Καλύπτει, όμως, το κρίσιμο κενό ανάμεσα στο πλοίο και στην ενδοχώρα. Δίνει στους Τούρκους Πεζοναύτες θωρακισμένη μεταφορά από τη θάλασσα προς την ξηρά και δυνατότητα να συνεχίσουν την αποστολή τους μετά την έξοδο στην παραλία.
Αυτό ακριβώς θα προσέφεραν στην Ελλάδα τα AAV-7A1 RAM/RS.
Τα AAV-7 θα έρχονταν ουσιαστικά καινούργια
Η ανάγκη δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Η ΠΤΗΣΗ είχε γράψει από τον Ιανουάριο του 2019 για την προσπάθεια απόκτησης AAVP-7A1 από τις ΗΠΑ και λίγους μήνες αργότερα είχε εξετάσει αναλυτικά τα πλεονεκτήματα και τους πραγματικούς περιορισμούς του AAV-7. Το 2020 καταγράφηκε αρχικά η πιθανότητα παραχώρησης μιας μικρής παρτίδας 12 οχημάτων, ενώ παράλληλα παρουσιάστηκε η πρόταση για μετατροπή της 32ης Ταξιαρχίας Πεζοναυτών σε πραγματική Αμφίβια Εκστρατευτική Δύναμη.
Το 2021 η απαίτηση άρχισε να ωριμάζει. Ο Ελληνικός Στρατός εξέταζε τις διαθέσιμες ευκαιρίες από το απόθεμα των Αμερικανών Πεζοναυτών, ακολούθησε η επιβεβαίωση ότι η προμήθεια AAV-7 βρισκόταν υπό μελέτη και εξηγήθηκε γιατί η μετάβαση των ΗΠΑ στο νεότερο ACV δεν μηδένιζε την αξία των AAV-7 για την Ελλάδα.
Τον Φεβρουάριο του 2022 η ΠΤΗΣΗ αποκάλυψε ότι ο σχεδιασμός είχε πλέον διευρυνθεί σε 76 AAV-7A1 της τελευταίας διαμόρφωσης RAM/RS. Τον Ιούλιο του ίδιου έτους διευκρίνισε απολύτως την προβλεπόμενη κατάσταση παράδοσης. Τα οχήματα θα περνούσαν πλήρη εργοστασιακή ανακατασκευή και θα έρχονταν με μηδενικές ώρες και μηδενικά χιλιόμετρα.
Το RAM/RS σημαίνει Reliability, Availability, Maintainability και Rebuild to Standard. Δεν επρόκειτο για ένα απλό βάψιμο ή για περιορισμένη επισκευή οχημάτων που θα παραλαμβάνονταν φθαρμένα. Η διαμόρφωση περιλάμβανε κινητήρα 525 ίππων παράγωγο εκείνου του Bradley, νέα ανάρτηση επίσης βασισμένη στο Bradley, ανακατασκευασμένο ή αναβαθμισμένο κιβώτιο και επαναφορά του υπόλοιπου οχήματος στις προβλεπόμενες προδιαγραφές. Η επίσημη περιγραφή του US Marine Corps μιλούσε για απόδοση αντίστοιχη ενός σχεδόν καινούργιου οχήματος.
Μεταχειρισμένα θα ήταν μόνο ως προς την προέλευση των σκαφών τους. Ως παραδοτέα προς τον Ελληνικό Στρατό θα ήταν πλήρως ανακατασκευασμένα, με νέο μηχανολογικό κύκλο ζωής και πρακτικά καινούργια για τον χρήστη.
Η προμήθεια δεν αφορούσε μόνο τα οχήματα. Περιλάμβανε οπλισμό, επικοινωνίες, ανταλλακτικά, εκπαίδευση, τεχνική βιβλιογραφία, πολυετή υποστήριξη και κατασκευή των απαραίτητων υποδομών στην Ελλάδα. Αυτό είχε αναλυθεί στη σύγκριση μεταξύ AAV-7 και ταχύπλοων αποβατικών σκαφών. Η τότε εκτίμηση έκανε λόγο για κόστος κάτω από 180 εκατ. ευρώ, καθώς τα ίδια τα οχήματα παραχωρούνταν με συμβολικό κόστος και η Ελλάδα θα πλήρωνε την ανακατασκευή και το πλήρες πακέτο υποστήριξης.
Η αξία τους είχε παρουσιαστεί μέσα από τη χρήση των AAV-7 από την Ταϊβάν, από τη σύνδεσή τους με την πιθανή απόκτηση ενός αποβατικού πλοίου τύπου Whidbey Island και από το ιαπωνικό υπόδειγμα ανακατάληψης νησιού. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η ουσία ήταν η ίδια. Το τμήμα δεν έφθανε απλώς στην παραλία. Έβγαινε από το πλοίο υπό θώρακα και συνέχιζε προς τον αντικειμενικό σκοπό χωρίς να αλλάξει μεταφορικό μέσο πάνω στην ακτή.
Τον Μάρτιο του 2023 η αμερικανική έγκριση αφορούσε 76 οχήματα σε τρεις διαφορετικές εκδόσεις, με 63 AAVP-7A1 μεταφοράς προσωπικού, εννέα AAVC-7A1 διοίκησης και τέσσερα AAVR-7A1 περισυλλογής. Η ΠΤΗΣΗ είχε συγκεντρώσει τότε 19 αναλυτικές απαντήσεις για το πρόγραμμα, ενώ οι ΗΠΑ είχαν προβλέψει και χρηματοδότηση 25 εκατ. δολαρίων μέσω FMF. Η ανώτατη αμερικανική εκτίμηση των 268 εκατ. δολαρίων αφορούσε ολόκληρο το δυνητικό πακέτο και δεν αποτελούσε τελική συμβατική τιμή. Το πρόγραμμα είχε ενταχθεί και στον ελληνικό εξοπλιστικό σχεδιασμό του 2023 και 2024.
Παρά την ωριμότητα της υπόθεσης, η επιστολή αποδοχής δεν υπογράφηκε. Όπως κατέγραψε η ΠΤΗΣΗ στην ανάλυση για τους λόγους που δεν αγοράστηκαν τελικά τα AAV-7RAM/RS, τον Φεβρουάριο του 2024 η ελληνική πλευρά ενημέρωσε τις ΗΠΑ ότι δεν θα προχωρούσε. Η παρτίδα που είχε δεσμευτεί για τη χώρα μας σταμάτησε να περιμένει.
Στο μεταξύ, τα διαθέσιμα AAV-7 βρήκαν άλλους χρήστες. Τον Σεπτέμβριο του 2024 η Ρουμανία ζήτησε να διπλασιάσει σχεδόν τον αριθμό των οχημάτων της. Έναν χρόνο αργότερα εγκρίθηκε το συμπληρωματικό αίτημά της για 44 ακόμη AAV-7A1 RAM/RS, ανεβάζοντας το σύνολο σε 65. Τον Αύγουστο του 2026 είχε ήδη αρχίσει η παράδοση των πρώτων εννέα οχημάτων στη Ρουμανία, εξέλιξη που κατέγραψε και το Naval Defence. Ακόμη και η Ιταλία ζήτησε επτά οχήματα διοίκησης και περισυλλογής.
Η απόσυρση των AAV-7 από τους Αμερικανούς Πεζοναύτες δεν αλλάζει τα δεδομένα. Οι ΗΠΑ πέρασαν στο πολύ ακριβότερο ACV. Η Ελλάδα δεν επρόκειτο να παραλάβει τα αμερικανικά οχήματα στην κατάσταση της απόσυρσής τους, αλλά μετά την πλήρη ανακατασκευή RAM/RS και με μηδενισμένες ώρες και χιλιόμετρα.
Δεν χρειάζεται να παρουσιάσουμε κάθε ατυχή στιγμή της ΜΕΔΟΥΣΑ 15 ως φυσιολογική. Ούτε, όμως, να υιοθετήσουμε την τουρκική προπαγάνδα ή να απαντήσουμε με εξίσου επιλεκτικά στιγμιότυπα από την EFES-2024.
Η σκληρή πραγματικότητα αρκεί. Η Τουρκία εντόπισε το επιχειρησιακό της κενό και παρήγαγε το ZAHA. Η Ελλάδα είχε εξασφαλίσει 76 AAV-7A1 RAM/RS, στην τελευταία αναβαθμισμένη διαμόρφωση, με πλήρη εργοστασιακή ανακατασκευή, μηδενικές ώρες λειτουργίας και μηδενικά χιλιόμετρα, αλλά δεν υπέγραψε.
Η χαμένη ευκαιρία δεν ήταν 76 σκουριασμένα κατάλοιπα μιας άλλης εποχής. Ήταν 76 πρακτικά καινούργια αμφίβια τεθωρακισμένα, μαζί με υποστήριξη, εκπαίδευση και υποδομές, τα οποία θα έδιναν στους Έλληνες Πεζοναύτες αυτό που σήμερα λείπει από τις εικόνες της ΜΕΔΟΥΣΑ. Προστατευμένη συνέχεια από το πλοίο, μέσα από τη θάλασσα και πέρα από την ακτή. Αυτό δεν είναι θέμα εντυπώσεων. Είναι κενό επιχειρησιακής ικανότητας.
