Η θαλάσσια γραμμή από την Κρήτη στην Κύπρο, στη συνέχεια προς στο Σουέζ και την Ερυθρά Θάλασσα λειτουργεί ως ενιαίος στρατηγικός διάδρομος για την Ευρώπη. Από εκεί περνούν μεγάλες εμπορικές ροές, σημαντικά φορτία υδρογονανθράκων, στρατιωτικές δυνάμεις και υποθαλάσσιες επικοινωνίες. Οπότε μια διαταραχή για παράδειγμα στο στενό του Bab el-Mandeb (δηλαδή στο κάτω μέρος της Ερυθράς Θάλασσας, που πλεον περισφίγγεται από τους Χούθι), επηρεάζει άμεσα τα ελληνικά λιμάνια, τις ευρωπαικές αλυσίδες εφοδιασμού αλλά και τα έσοδα της Αιγύπτου από τη Διώρυγα!
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο αναλυτής Ethan Gallant του Council on Geostrategy πρότεινε το καλοκαίρι του 2026 μια βρετανική πρωτοβουλία για τη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Την οποία περιγράφει ως μια τριμερή συνεργασία Ηνωμένου Βασιλείου, Ελλάδας και Αιγύπτου για τη θαλάσσια ασφάλεια, με ετήσια σύνοδο, μόνιμη ομάδα εργασίας και κοινές ασκήσεις.
Η γεωγραφία δίνει το περιεχόμενο
Η Ελλάδα ελέγχει κρίσιμες θαλάσσιες και αεροπορικές προσβάσεις στην ανατολική Μεσόγειο, διαθέτει μεγάλο εμπορικό στόλο και υποδομές υποστήριξης νατοϊκών ναυτικών επιχειρήσεων στη Σούδα. Η Αίγυπτος διαχειρίζεται τη Διώρυγα του Σουέζ, έχει ισχυρό ναυτικό και άμεσο ενδιαφέρον για την ασφάλεια της Ερυθράς. Το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί τις Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων στην Κύπρο, αεροπορική παρουσία στο Ακρωτήρι και εμπειρία επιχειρήσεων προς τον Κόλπο. Οπότε οι τρεις χώρες ακουμπούν διαφορετικά τμήματα της ίδιας αλυσίδας και μπορούν να μοιράσουν αισθητήρες, λιμένες, ασκήσεις και εικόνα θαλάσσιας κατάστασης.
Υπάρχει ήδη πολιτικό θεμέλιο για μια τέτοια προτεινόμενη συνεργασία. Η τρίτη ετήσια ανασκόπηση του βρετανοελληνικού Στρατηγικού Διμερούς Πλαισίου, τον Νοέμβριο του 2025, όρισε ως κοινό στόχο τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και στην UNCLOS. Κατέγραψε επίσης ενδιαφέρον για της ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ πρότεινε κοινές ασκήσεις, εκπαίδευση και μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα. Ενώ γενικότερα, η νέα βρετανική αμυντική στρατηγική χαρακτηρίζει την Ελλάδα βασικό σύμμαχο που διευκολύνει τις επιχειρήσεις προς Ευρώπη και Μέση Ανατολή. Ακόμη μια τέτοια πρόταση μπορεί να συνδέσει τις ώριμες σχέσεις στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας, Αιγύπτου και Κύπρου.
Αποστολές πρώτα και θεσμοί έπειτα
Μια χρήσιμη πολυεθνική δομή ασφαλείας στη θάλασσα χρειάζεται ενα βασικό αρχικό σύνολο αποστολών. Αρχικά μπορεί να ζητηθεί κοινή θαλάσσια εικόνα, η προστασία της εμπορικής ναυτιλίας, η επιτήρηση υποθαλάσσιων καλωδίων, η έρευνα και διάσωση, η αντιμετώπιση ναρκών και η συνοδεία πλοίων σε περίοδο κρίσης. Και κάθε αποστολή μπορεί να αντιστοιχηθεί σε διαθέσιμα μέσα, συγκεκριμένο γεωγραφικό τομέα και προκαθορισμένο κανάλι διοίκησης.
Στα παραπάνω, η Ελλάδα θα μπορούσε να προσφέρει κέντρο σύνθεσης εικόνας και κόμβο ασκήσεων στη Σούδα. Η Αίγυπτος θα προσέφερε πρόσβαση στην δική της περιοχή, κυρίως σε Σουέζ και Ερυθρά. Οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο μπορούν να στηρίξουν αεροπορική επιτήρηση, επικοινωνίες και γρήγορη μεταστάθμευση. Και μια ετήσια άσκηση με φάσεις σε Κρήτη, Κύπρο, Αλεξάνδρεια και Ερυθρά θα δοκίμαζε την αλυσίδα ως ενιαίο επιχειρησιακό σύστημα.
Εφόσον στηθεί ένα τέτοιο σύστημα ναυτικής παρουσίας θα μπορούσε μετά να οργανωθεί και ο κατάλληλος πολιτικός μηχανισμός διαχείρισης, καθώς συνήθως όταν εφαρμόζεται το ανάποδο, δηλαδή πρώτα να δημιουργείται ο “θεσμός”, αυτός μετά ατονεί όταν παρουσιάζεται η αδυναμία της πρακτικής εφαρμογής.
Η βρετανική φιλοδοξία συναντά τα όρια διαθεσιμότητας
Ο κεντρικός περιορισμός της πρότασης που συζητείται, αφορά τη διάρκεια της πιθανής παρουσίας και την σταθερότητα της εμφάνισης της. Το Βρετανικό Ναυτικό καλύπτει ταυτόχρονα τον Βόρειο Ατλαντικό, τον Αρκτικό, τον Περσικό Κόλπο, κάνει και προβολές ισχύος στον Ινδοειρηνικό ενώ ανάλογα την περίοδο, αναλαμβάνει και την προστασία θαλάσσιων γραμμών. Άρα οι δυνάμεις που θα μπορεί να προσφέρει η ίδια η Βρετανία από το Ναυτικό της που αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα διαθεσιμότητας, είναι ελάχιστες. Αντίστοιχα ζητήματα έχουν και η Ελλάδα και η Αίγυπτος, καθώς ελέγχουν και κάνουν προβολές ισχύος σε μεγάλες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου. Όπως μιαπεριφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας χρειάζεται καθημερινή ροή πληροφοριών όπως και έστω και μικρές δυνάμεις σε μόνιμη ανάπτυξη,ώστε να κατοχυρώνει την παρουσία της με πειθώ.
Εδώ θα μπορούσαν να συνεισφέρουν οι Ιταλία και Γαλλία που διαθέτουν ισχυρό μεσογειακό αποτύπωμα. Οπότε θα μιλάμε για μια τριμερή οργάνωση συνεργασίας και κάλυψη εξειδικευμένων κενών, με τη Γαλλία, την Ιταλία και άλλους εταίρους να συμμετέχουν ανά αποστολή.
Τι θα κέρδιζε η Ελλάδα
Για την Αθήνα, το κύριο όφελος από μια τέτοια πρόταση θα είναι η μετατροπή της γεωγραφικής της θέσης σε ρόλο γεωστρατηγικού σχεδιασμού. Δυνητικά η Ελλάδα μπορεί να συνδέσει ΝΑΤΟ, Ευρωπαϊκή Ένωση, Κύπρο, αραβικό κόσμο και εμπορική ναυτιλία, ενώ διαθέτει άμεση εμπειρία από το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Αθήνα χρειάζεται παράλληλα να ορίσει τις δικές της προτεραιότητες. Η προστασία της Κύπρου, των θαλάσσιων υποδομών και των ελληνικών πλοίων στην Ερυθρά πρέπει να ενσωματωθεί στο όποιο πολυμέρες σχέδιο ασφαλείας. Οπότε εδώ μια μικρή μόνιμη ομάδα επιχειρησιακού σχεδιασμού, με κοινή βάση δεδομένων συμβάντων και ετήσιο κύκλο ασκήσεων θα παρήγαγε απτό αποτέλεσμα.
Οπότε ένας πιθανός άξονας Ηνωμένου Βασιλείου, Ελλάδας και Αιγύπτου έχει νόημα μόνο με συγκεκριμένες αποστολές και σταθερά δεσμευμένα μέσα. Πρώτο τεστ πρέπει να είναι μια κοινή άσκηση επιτήρησης εμπορικής ροής και υποθαλάσσιας υποδομής, με αξιολόγηση στο τέλος. Αν περάσει αυτή τη δοκιμή, μπορεί να γίνει μηχανισμός καθημερινής ασφάλειας από την Κρήτη έως την Ερυθρά.
