Διανύουμε την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου. Τελικά όπως όλα δείχνουν, ο Δκτης επείσθη να υπογράψει την μακροχρόνια άδειά μου, για ΟΛΟ τον Αύγουστο και ικανό κομμάτι του Σεπτεμβρίου. Με λίγα λόγια, ότι καφέδες σερβίρω μέχρι την Παρασκευή. Μετά μην τον είδατε τον ΚαΨιΜιτζή… όπως καταλαβαίνετε, είμαι ήδη στη στρατόσφαιρα από τη χαρά μου! Άσε που έπηξα με τόση ζέστα.

Πριν αγοράσουμε τη στρατόσφαιρα, μήπως να ανοίξουμε την αποθήκη;

Μιλώντας για στρατόσφαιρα, το νέο εύρημα του Λιμενικού είναι ένα αερόχημα που θα κάθεται για δύο εβδομάδες ψηλά στον ουρανό και θα κοιτάζει το Αιγαίο περίπου σαν φθηνός δορυφόρος. Οι Πτησαίοι παρουσίασαν ήδη το τεχνικό παράδοξο του στρατοσφαιρικού ΓΙΟΥ-ΕΪ-ΒΙ, άρα περισσεύει ακόμη μία περιγραφή από μένα. Το ενδιαφέρον βρίσκεται χαμηλότερα, μέσα στα γραφεία όπου κάποιος αποφάσισε πως αυτή είναι η επόμενη μεγάλη ανάγκη του Λιμενικού.

Μια τεχνική διαβούλευση θεωρητικά ανοίγει την πόρτα στην αγορά, ζητά ιδέες και βοηθά μια υπηρεσία να καταλάβει τι υπάρχει διαθέσιμο. Στην ελληνική πραγματικότητα, αρκετές διαβουλεύσεις μοιάζουν με προσκλητήριο προς όσους μπορούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους μέσα στις προδιαγραφές, όπως φάνηκε και στα νέα ΠΑΘ του Λιμενικού. Ψάχνεις κάποιον που να διαθέτει δεκατέσσερις ημέρες παραμονής, συγκεκριμένο ύψος, συγκεκριμένους αισθητήρες και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, οπότε εύλογα γεννιέται η απορία ποιος έφερε πρώτος την ιδέα στο τραπέζι.

Το στρατοσφαιρικό μπιχλιμπίδι αποτελεί αφορμή και όχι το πραγματικό θέμα. Το πραγματικό θέμα είναι ένας μηχανισμός που ανακαλύπτει διαρκώς νέα μέσα, νέες τεχνολογίες και νέες χρηματοδοτήσεις, ενώ αποφεύγει να μετρήσει τι απέγιναν όσα αγοράστηκαν ήδη. Πριν από κάθε νέα προμήθεια, το στοιχειώδες βήμα λέγεται απογραφή.

Το Λιμενικό και το Υπουργείο ξέρουν ότι έχουν πανάκριβα ΝΤΡΟΟΥΝ σε αποθήκες;

Μιλώντας για απογραφή, το Υπουργείο Ναυτιλίας μπορεί να ξεκινήσει από μια πολύ μικρή λίστα. Πόσα μη επανδρωμένα συστήματα έχει σήμερα το Λιμενικό, πού βρίσκονται, ποια πετούν, ποια έχουν χειριστές, ποια έχουν ανταλλακτικά και ποια περιμένουν κάποιο υπηρεσιακό θαύμα; Μια τέτοια λίστα θα έλεγε περισσότερα για την πραγματική επιχειρησιακή κατάσταση από εκατό παρουσιάσεις με χάρτες και δορυφορικές τροχιές.

Η αιρετή διοίκηση αγαπά ιδιαίτερα την απόκτηση και βαριέται αφόρητα την υποστήριξη. Η παραλαβή έχει κορδέλες, φωτογραφίες, δηλώσεις και υπουργούς, ενώ η συντήρηση έχει συμβάσεις, εκπαιδεύσεις, βάρδιες, τεχνικούς και ανθρώπους που πρέπει να παραμείνουν στη θέση τους. Και είναι γνωστή η ελληνική αδυναμία: το καινούργιο σύστημα γίνεται είδηση και δύο χρόνια αργότερα γίνεται μια σιωπηλή κούτα.

Ο Βασίλης Κικίλιας έχει πλέον την ευκαιρία να κοιτάξει τι κληρονόμησε, ποιοι εισηγούνται, ποιοι γράφουν προδιαγραφές και ποιοι παρακολουθούν την αξιοποίηση. Επίσης, όταν τα συμπτώματα ταξιδεύουν μαζί με το πολιτικό πρόσωπο, η εξέταση παύει να αφορά την υπηρεσία.

Τα δύο ΑΡ-ΚΙΟΥ-20 ΠΟΥΜΑ και η εξαφάνιση των χειριστών

Πριν το Λιμενικό κοιτάξει τη στρατόσφαιρα οφείλει να εξηγήσει τι απέγιναν τα δύο ΑΡ-ΚΙΟΥ-20 ΠΟΥΜΑ που παρέλαβε από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα συστήματα ήρθαν, οι Αμερικανοί εκπαίδευσαν προσωπικό και το ελληνικό Δημόσιο απέκτησε ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για επιτήρηση ακτών, έρευνα και υποστήριξη ειδικών αποστολών. Κατόπιν, σύμφωνα με τις πληροφορίες μου, οι εκπαιδευμένοι χειριστές μετακινήθηκαν και τα αεροχήματα κατέληξαν σε ακινησία.

Αυτή η ιστορία είναι πιο σοβαρή από την αξία δύο μικρών ντρόουνς. Δείχνει πως μια υπηρεσία μπορεί να αποκτήσει δωρεάν εξοπλισμό, δωρεάν εκπαίδευση και έτοιμη επιχειρησιακή δυνατότητα, και μέσα σε λίγα χρόνια να διαλύσει μόνη της όσα παρέλαβε. Ούτε εχθρική ενέργεια χρειάστηκε ούτε τεχνική αστοχία, παρά μόνο μερικές μεταθέσεις και η γνωστή διοικητική αδιαφορία.

Τα ΠΟΥΜΑ ίσως βρίσκονται σε άριστη κατάσταση, ίσως πετούν τακτικά και ίσως οι πληροφορίες μου χρειάζονται διόρθωση. Το Υπουργείο μπορεί να κλείσει το θέμα μέσα σε μία ώρα, λέγοντας την τελευταία πτήση, τον αριθμό των ενεργών χειριστών και τη σημερινή μονάδα στην οποία υπηρετούν. Μέχρι να δοθούν αυτές οι απαντήσεις, τα δύο αεροχήματα θα συμβολίζουν κάτι πολύ ακριβότερο από την τιμή αγοράς τους: τη χαμένη θεσμική μνήμη.

Κάθε υπουργείο ξεκινά πάλι από το μηδέν

Μιλώντας για μνήμη, η Ελλάδα λειτουργεί συχνά σαν χώρα που ιδρύθηκε χθες το πρωί. Κάθε νέος υπουργός, κάθε νέος αρχηγός και κάθε νέα διοίκηση ξεκινά μια καινούργια σελίδα, ανακαλύπτει νέες ανάγκες και σχεδιάζει νέους διαγωνισμούς, λες και πίσω της υπάρχει μόνο λευκό χαρτί. Τα παλιά προγράμματα μένουν ορφανά, οι εκπαιδεύσεις ξεχνιούνται και οι άνθρωποι που γνωρίζουν το αντικείμενο σκορπίζουν.

Το ίδιο ακριβώς συνέβη με το Εθνικό Σύστημα Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Επιτήρησης (ΕΣΟΘΕ). Ένας διαγωνισμός ξεκίνησε, εταιρείες επένδυσαν χρόνο και χρήμα, δύο σοβαρά σχήματα έφτασαν μέχρι το τέλος και το έργο απέκτησε συγκεκριμένο τεχνικό και οικονομικό περίγραμμα. Ξαφνικά η διαδικασία έκλεισε, η ανάγκη ξαναγεννήθηκε και ο προϋπολογισμός σχεδόν διπλασιάστηκε, λες και άλλαξε μέσα σε λίγους μήνες το μήκος του Αιγαίου.

Ακόμη και τα αρχικά 62 εκατομμύρια αποτελούσαν γενναιόδωρο ποσό, επειδή η χώρα διαθέτει ήδη δίκτυα, αισθητήρες και εικόνα από άλλες πηγές. Η αξία του ΕΣΟΘΕ βρισκόταν στη σύνθεση όλων αυτών, στη διασύνδεση των υπηρεσιών και στην κοινή επιχειρησιακή εικόνα που ζητά η Ευρωπαϊκή Ένωση για τα εξωτερικά σύνορα. Όταν το ίδιο έργο επιστρέφει στα 120 εκατομμύρια, η διαφορά χρειάζεται εξήγηση γραμμή προς γραμμή και σύστημα προς σύστημα.

Η χώρα διαθέτει και ελληνικές λύσεις που αξίζουν αξιολόγηση, όπως η πλατφόρμα θαλάσσιας επιτήρησης ΠΑΝΟΠΤΗΣ, αντί να ξεκινά κάθε φορά σαν να απουσιάζουν τεχνογνωσία και διαθέσιμοι αισθητήρες. Το κράτος πληρώνει το χαμένο χρόνο, οι εταιρείες πληρώνουν τις μελέτες και ο πολίτης πληρώνει τελικά ολόκληρο τον λογαριασμό.

Κάπου ανάμεσα στο ΕΣΟΘΕ των 120 εκατομμυρίων και στο στρατοσφαιρικό ντρόουν των 35 εκατομμυρίων σχηματίζεται ένα σταθερό μοτίβο. Οι υπηρεσίες αναζητούν όλο και πιο σύνθετα εργαλεία, χωρίς να αποδεικνύουν πως έχουν οργανώσει τα απλούστερα, ενώ οι πολιτικές ηγεσίες παρουσιάζουν την τεχνολογία ως υποκατάστατο της διοίκησης. Το ίδιο ακριβώς λάθος έγινε και με τη φωτιά.

Τα αεροπλάνα αγοράζονται, η οργάνωση χτίζεται

Μιλώντας για φωτιά, έχω γράψει αρκετά για το ΦΑΪΡ ΜΠΟΣ, το ΦΑΪΡΧΩΚ, το Σ-64, τα ΚΑΝΑΝΤΑΙΡ και τις μισθώσεις. Η μεγάλη ανάλυση των Πτησαίων για τα κρίσιμα ερωτήματα της αεροπυρόσβεσης τα εχει πει καλύτερα, Η αεροπυρόσβεση είναι πρώτα σύστημα διοίκησης και μετά κατάλογος εναέριων μέσων.

Η Ελλάδα επέλεξε τρία Α139 και οκτώ Η215, άρα αυτή είναι πλέον η πραγματικότητα με την οποία θα πορευτεί η Πυροσβεστική. Τα μέσα είναι σύγχρονα και χρήσιμα, όμως η ευκαιρία για έναν μεγάλο στόλο πολλαπλών αποστολών χάθηκε, μαζί με τη δυνατότητα κοινής αξιοποίησης από Πολιτική Προστασία, Ένοπλες Δυνάμεις και κρατικές υπηρεσίες.

Από τη στρατόσφαιρα μέχρι το καμένο δάσος

Μιλώντας για κρίση, η Ελλάδα έχει μια μοναδική ικανότητα να αναζητά το πιο σύνθετο εργαλείο πριν λύσει την πιο απλή οργανωτική εκκρεμότητα. Θέλουμε αεροπυρόσβεση του 2050, ενώ συνεχίζουμε να οργανώνουμε κάθε αντιπυρική περίοδο σαν έκτακτη εκστρατεία. Αγοράζουμε σύγχρονα ελικόπτερα, νοικιάζουμε δεκάδες ακόμη, μαζεύουμε διαφορετικούς τύπους και στη συνέχεια ψάχνουμε προσωπικό, τεχνικούς, βάσεις και διαδικασίες. Το ευρύτερο ελληνικό χάος πολυτυπίας στα ελικόπτερα αποδεικνύει πως το πρόβλημα απλώνεται πολύ πέρα από την Πυροσβεστική. Το μηχάνημα προηγείται και η σκέψη ακολουθεί λαχανιασμένη.

Το Λιμενικό αξίζει καλύτερα μέσα, η Πυροσβεστική αξίζει καλύτερα μέσα και οι άνθρωποι που επιχειρούν αξίζουν κάθε διαθέσιμη τεχνολογία. Ακριβώς για αυτό χρειάζεται αυστηρότητα απέναντι σε κάθε προμήθεια. Οι στοχευμένες αγορές μπορούν να αποδώσουν άμεσα, όπως δείχνει η ένταξη πέντε νέων περιπολικών σκαφών στο Λιμενικό. Η σπατάλη σπάνια κρύβεται σε ένα άχρηστο αντικείμενο· συχνότερα κρύβεται σε ένα χρήσιμο αντικείμενο που αγοράστηκε χωρίς σχέδιο.

Ο υπουργός οφείλει να ψάξει ποιοι εισηγούνται, ποιοι υπογράφουν, ποιοι παρακολουθούν και ποιοι λογοδοτούν. Πριν εγκρίνει το επόμενο εντυπωσιακό σύστημα, ας ζητήσει έναν κατάλογο με όσα παραδόθηκαν την τελευταία δεκαετία και την πραγματική τους διαθεσιμότητα σήμερα. Και πριν ζητήσει στρατοσφαιρικό μπιχλιμπίδι, να δούμε αν έκλεισαν οι άλλες ανάγκες του Υπουργείου του. Γιατί αν είχαν κλείσει σωστά, δεν θα ψάχναμε τώρα τις απευθείας αναθέσεις, ούτε θα έφευγαν από τις θέσεις τους τουλάχιστον 3 ικανοί αξιωματικοί που σχετίζονταν με τις προμήθειες.