Καλημέρα σας και καλό καφέ. Πέμπτη σήμερα, μία μερούλα μάς έμεινε μέχρι το Σαββατοκύριακο. Αλλά μαθαίνω πως χτες στη Βουλή έγινε ένας κακός χαμός. Και δεν είχε να κάνει με τον καφέ που σερβίρουν στο καφενείο της.

Προγράμματα για να κλείσουν τρύπες

Μιλώντας για Βουλή, στην αρμόδια Επιτροπή έφτασαν χτες διάφορα εξοπλιστικά προγράμματα. Τα περισσότερα αφορούσαν πράγματα που ήδη έχουμε και πρέπει να φροντίσουμε. Με άλλα λόγια, κλείσιμο τρυπών. Όχι ότι δεν χρειάζεται να τις κλείσουμε. Το αντίθετο. Αν τις αφήσουμε κι άλλο, θα περνάει ολόκληρη φρεγάτα από μέσα.

Ανάμεσά τους, σύμφωνα με όσα μαθαίνω, ήταν η επαναπιστοποίηση των γαλλικών ΕΞΟΣΕΤ ΜΠΛΟΚ 3 των ΡΟΥΣΣΕΝ και η υποστήριξη παλαιότερων αμερικανικών πυραύλων της ΠΑ, ΑΙΜ-9 ΕΛ και ΑΙΜ-120 ΜΠΙ, που αγοράστηκαν πριν από περίπου τριάντα χρόνια. Η ΠΤΗΣΗ είχε γράψει για τα προγράμματα που πήγαιναν στην Επιτροπή.

Οι παλιοί πύραυλοι δεν διατηρούνται σε κατάσταση μάχης με ευχές. Θέλουν ελέγχους, εργασίες και χρήματα. Απ’ όσα μου λένε, για τους αμερικανικούς πυραύλους συζητάμε συνολικά για ποσά της τάξης δεκάδων ή εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ. Για τους ΕΞΟΣΕΤ, η επαναπιστοποίηση φτάνει περίπου το 1,5 εκατομμύριο ευρώ ανά πύραυλο.

Προσέξτε, μιλάω για συνολικό ποσό στη μία περίπτωση και για κόστος ανά πύραυλο στην άλλη. Δεν ξέρω όλες τις εργασίες που περιλαμβάνονται σε κάθε πρόγραμμα, αλλά το ποσό για τους γαλλικούς είναι αρκετό για να μου φύγει λίγο ο καφές. Παρ’ όλα αυτά, το μεγάλο θέμα χτες δεν ήταν ούτε οι ΕΞΟΣΕΤ ούτε οι αμερικανικοί πύραυλοι.

Το ΤΖΙ-3, ο αορτήρας και το δίποδο

Μιλώντας για προγράμματα που πήγαν στη Βουλή, μέσα ήταν και η αναβάθμιση του ΤΖΙ-3 του Ελληνικού Στρατού. Ήρθε ένας τύπος στο ΚαΨιΜί που είχε μάθει τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα και τραβούσε τις τρίχες από τα μαλλιά του. Στο τέλος τον λυπήθηκα και του έδωσα καφέ. Για περούκα δεν είχε μείνει αρκετός χρόνος.

Μαθαίνω λοιπόν πως στο αναβαθμισμένο όπλο προβλέπεται αορτήρας τριών σημείων. Τριών! Την ώρα που πλέον οι αορτήρες δύο σημείων χρησιμοποιούνται ευρέως. Εμείς γιατί να πάμε στα δύο, αφού μπορούμε να βάλουμε τρία; Μη φανεί ότι κάνουμε εκπτώσεις στον αριθμό των σημείων.

Και χειρολαβή και δίποδο

Μιλώντας για τη συνέχεια, εν έτει 2026 αναβαθμίζουμε ένα όπλο που, όπως πάμε, θα νομίζει κανείς πως το κουβαλούσαν στην Επανάσταση του 1821. Και τι άλλο θέλουμε πάνω του; Και χειρολαβή και δίποδο. Όλα μαζί, να μη λείψει τίποτα από το παιδί.

Δεν ξέρω ποιο δίποδο το ζήτησε αυτό. Αλλά αφού ο Ελληνικός Στρατός δεν μπορεί να ζήσει χωρίς δίποδο, να του πω ότι υπάρχουν και λύσεις που συνδυάζουν χειρολαβή και δίποδο στο ίδιο εξάρτημα. Μήπως, λέω μήπως, να τις κοιτάξουμε; Να μη φορτώνουμε το ήδη βαρύ όπλο με ό,τι είδε κάποιος σε παλιό κατάλογο;

Έλεος κάπου όμως. Συζητάμε για μη επανδρωμένα και τεχνητή νοημοσύνη, αλλά σε λίγο θα γυρίσουμε στα εμπροσθογεμή, γιατί εμείς «έτσι ξέρουμε». Και θα βάλουμε και τρίτο σημείο στον αορτήρα του καριοφιλιού, μην πάει τίποτα χαμένο.

Οι στολές των Φαραώ στη Βουλή

Μιλώντας για αυτά που σας έγραψα χτες, τις παραστάσεις έκλεψαν οι στολές που ετοιμαζόμαστε να αγοράσουμε από την Αίγυπτο με διακρατική. Οι στολές των Φαραώ, όπως τις ονόμασα εγώ, θα είναι βέβαια στα ελληνικά χρώματα, όχι στο χρώμα της ερήμου. Μη μου στείλει κανείς φωτογραφία από καμήλα για να μου εξηγήσει πού είναι η Αίγυπτος.

Δεν γνωρίζω όλα όσα ειπώθηκαν στην Επιτροπή. Μαθαίνω όμως ότι υπήρξαν διάφορα «θεματάκια». Και πώς να μην υπάρξουν; Όταν επί χρόνια μάς λες για ελληνική αμυντική βιομηχανία και 25% ελληνική συμμετοχή, έρχεται κάποια στιγμή ένας άνθρωπος και σε ρωτάει γιατί αγοράζεις στολές από το εξωτερικό.

Από τις στολές στις αγορές μπουτίκ

Μιλώντας για τις υποσχέσεις, όπως λένε και στη Σκύρο, μπορείς να κοροϊδεύεις πολλούς για λίγο ή λίγους για πολύ. Όλους και μόνιμα, δεν γίνεται. Κάποια στιγμή ακόμη κι εκείνοι που χαμογελούν συγκαταβατικά θα ζητήσουν να τους εξηγήσεις τι ακριβώς κάνεις.

Ελπίζω να υπάρξει σύνεση στα εξοπλιστικά, γιατί με κολλητούς και «ειδικούς» δεν γίνεται δουλειά. Γύρω μας έχουμε πολέμους, η Τουρκία εξοπλίζεται σαν να ετοιμάζεται για τον Πόλεμο των Κόσμων κι εμείς συζητάμε συχνά αγορές σε μικρές δόσεις, σαν να ψωνίζουμε από μπουτίκ.

Τα ΣΙ-390, για παράδειγμα, είναι ικανά αεροσκάφη και έχω εξηγήσει γιατί τα ήθελε η ΠΑ. Αλλά και γι’ αυτή την αγορά έχω το δικαίωμα να ρωτήσω αν η μικρή ποσότητα καλύπτει τις ανάγκες μας. Και γενικότερα, μήπως κάποια προγράμματα προχωρούν κυρίως επειδή βολεύουν μεσάζοντες και προσφέρουν μια καλή φωτογραφία; Εγώ τις δυνατότητες θέλω να δω, όχι μόνο τους χαμογελαστούς στην υπογραφή.

Οι Αρχηγοί πρέπει καμιά φορά να γίνονται δυσάρεστοι

Μιλώντας για τις Ένοπλες Δυνάμεις, θα σας πω κάτι. Εδώ στο ΚαΨιΜί συγκρατούμαι όσο μπορώ. Ναι, ξέρω, αν με ακούσει ο υποδιοικητής θα πνιγεί με τον καφέ του. Αλλά προσπαθώ να μη λέω κακή κουβέντα για τους Αρχηγούς. Για μένα δεν είναι απλώς πρόσωπα. Είναι θεσμοί.

Μόνο που οι θεσμοί έχουν και ευθύνες. Οι Αρχηγοί δεν έγιναν Αρχηγοί μόνο για να είναι αρεστοί στον ΥΕΘΑ. Καμιά φορά πρέπει να γίνονται και δυσάρεστοι. Να λένε τι χρειάζεται ο Κλάδος τους, τι δεν μπορεί να κάνει και τι κίνδυνο έχει μια απόφαση. Ακόμη κι αν η απάντηση δεν αρέσει στο γραφείο του υπουργού.

Αν ο στόλος χρειάζεται πλοία, να το πεις. Αν η αεροπορία χρειάζεται υποστήριξη και όπλα, να το πεις. Αν ο στρατός δεν μπορεί να κάνει τη δουλειά του με τα μέσα που έχει, πάλι να το πεις. Γι’ αυτό υπάρχουν τα Επιτελεία και οι άνθρωποι που ξέρουν, όχι για να κουνάνε το κεφάλι σε κάθε νέα ιδέα.

Έρχονται κρίσεις, έρχονται και σενάρια

Μιλώντας για Αρχηγούς, πλησιάζουν οι κρίσεις. Οι ΑΓΕΣ, ΑΓΕΝ και ΑΓΕΑ συμπληρώνουν την τριετία τους, έπειτα από την παράταση που έδωσε το ΚΥΣΕΑ. Με βάση το ισχύον πλαίσιο, η θητεία των Αρχηγών Κλάδων είναι διετής και μπορεί να παραταθεί έναν χρόνο. Για τον ΑΓΕΕΘΑ η θητεία είναι τριετής, με δυνατότητα παράτασης για έναν ακόμη χρόνο, αν το αποφασίσει η κυβέρνηση.

Ακούγεται εδώ και καιρό μια πολιτική συζήτηση για διατήρηση της σημερινής κατάστασης, έστω προσωρινά, ώστε μια κυβέρνηση που ενδέχεται να βρεθεί μπροστά σε εκλογές να μη δεσμεύσει την επόμενη με νέες επιλογές. Για τους τρεις Αρχηγούς Κλάδων, πάντως, μια παραμονή πέρα από την προβλεπόμενη τριετία θα απαιτούσε αλλαγή του ισχύοντος πλαισίου.

Εκλογές, ακυβερνησία και κρίσεις

Μιλώντας για αυτό το ενδεχόμενο, η σκέψη σχετίζεται και με τον φόβο ακυβερνησίας, αν ακολουθήσουν αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις. Οι Τούρκοι, αν αποφασίσουν να κάνουν το λάθος τους, δεν θα περιμένουν να σχηματίσουμε κυβέρνηση και να μοιράσουμε υπουργεία.

Το άλλο σενάριο που συζητιέται είναι να παραμείνει ο ΑΓΕΕΘΑ με την προβλεπόμενη παράταση και να αλλάξουν οι τρεις Αρχηγοί Κλάδων. Σ’ αυτή την περίπτωση, ακούγεται πως ο επόμενος ΑΓΕΝ θα μπορούσε να είναι υποψήφιος για τη θέση του ΑΓΕΕΘΑ όταν ολοκληρωθεί η παράταση, δηλαδή το 2028. Συζήτηση είναι, όχι απόφαση.

Δεν μου αρέσει να παίζω με ονόματα και καρέκλες, οπότε θα κρατήσω τις αποστάσεις μου. Θα επαναλάβω μόνο αυτό. Όποιος κι αν είναι στην καρέκλα, πρέπει να έχει το θάρρος να λέει και πράγματα που δεν αρέσουν στην πολιτική ηγεσία. Αλλιώς ας βάλουμε στη θέση του τον υποδιοικητή, που λέει σε όλα ναι, εκτός από τον λογαριασμό.

Κόμπλα με τα ΜΠΛΟΥ ΓΟΥΕΗΛ;

Μιλώντας για το Πολεμικό Ναυτικό, μαθαίνω πως πάει να γίνει μια «κόμπλα» με τα μη επανδρωμένα υποβρύχια ΜΠΛΟΥ ΓΟΥΕΗΛ της ισραηλινής ΑΪ-ΕΪ-ΑΪ. Η πρόταση, από όσα γνωρίζω, ήταν ανταγωνιστική και τα οχήματα θα έδιναν στο ΠΝ ενδιαφέρουσες δυνατότητες. Όμως φαίνεται πως υπάρχουν δεύτερες σκέψεις.

Η ΠΤΗΣΗ σάς είχε γράψει για τον σχεδιασμό απόκτησής τους. Η ισραηλινή εταιρεία και η ΕΑΒ έχουν ήδη υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας, που προβλέπει δυνατότητες συμμετοχής και συμπαραγωγής στην Ελλάδα αν προχωρήσει το πρόγραμμα. Μνημόνιο βέβαια, όχι σύμβαση αγοράς. Το όχημα, σύμφωνα με τις πληροφορίες μου, χρησιμοποιείται από το ισραηλινό Ναυτικό, ενώ έχει παραδοθεί και στο γερμανικό.

Η άλλη λύση από την ΑΝΤΟΥΡΙΛ

Μιλώντας για την εναλλακτική, τώρα ακούω πως στη θέση τους μπορεί να εξεταστεί όχημα της αμερικανικής ΑΝΤΟΥΡΙΛ. Πριν αρχίσετε τις ερωτήσεις, δεν ξέρω αν μιλάμε για το μεγάλο ή για το μικρό. Το μεγάλο είναι πράγματι μια σοβαρή, ανταγωνιστική λύση. Αλλά άλλο μια καλή λύση στα χαρτιά και άλλο μια απόφαση που εξηγεί τι χρειάζεται το ΠΝ, πότε θα το πάρει και τι θα κάνει η ελληνική βιομηχανία.

Θέλω λοιπόν να δω πού πάει η υπόθεση. Αν βρήκαμε κάτι καλύτερο, να το ακούσουμε. Αν όμως αφήσουμε ένα πρόγραμμα στο οποίο είχε συζητηθεί ελληνική συμμετοχή, θέλω να ξέρω και τι θα πάρει η Ελλάδα στη νέα επιλογή.

Καφές, ανταλλακτικά και φρεγάτες

Μιλώντας για λογαριασμούς, σήμερα ο υποδιοικητής με ρώτησε αν μπορώ να κρατήσω την τιμή του καφέ σταθερή για τα επόμενα τριάντα χρόνια. Του είπα πως, αν μου εξασφαλίσει τον καφέ, το ρεύμα, τα φλιτζάνια και τα ανταλλακτικά της καφετιέρας, ευχαρίστως να το συζητήσουμε.

Με κοίταξε περίεργα. Εγώ όμως κατάλαβα αμέσως πού το πήγαινε. Γιατί τελευταία ακούμε διάφορους λογαριασμούς για τα καινούργια μας βαπόρια, και καλό είναι να δούμε τι ακριβώς πληρώνουμε, για πόσο καιρό και τι μένει έξω από τον λογαριασμό.

Τα δύο εκατομμύρια της ΦΔΙ

Μιλώντας για λογαριασμούς, ο ΥΕΘΑ μάς είπε πως μια φρεγάτα ΦΔΙ κοστίζει περίπου δύο εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, έναντι περίπου 7,3 εκατομμυρίων για μια παλαιά φρεγάτα τύπου ΕΣ. Την αναφορά την έκανε δημόσια, δεν την άκουσα από τον υποδιοικητή την ώρα που έπινε τον τρίτο του καφέ.

Καταρχάς, να πω το αυτονόητο. Οι καινούργιες φρεγάτες έχουν καινούργια μηχανήματα, συστήματα που παρακολουθούν την κατάστασή τους και τεχνολογία που μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη συντήρηση. Ένα πλοίο που παραδόθηκε τώρα λογικά δεν θα σου ζητάει όσα ένα βαπόρι που πήγε σχολείο μαζί με τον παππού μου.

Γουστάρω τις ΦΔΙ και το ξέρετε. Γουστάρω και τον ΚΙΜΩΝΑ και τον ΝΕΑΡΧΟ. Αν τα πλοία μάς βγουν και οικονομικά στη χρήση τους, θα είμαι από τους πρώτους που θα κεράσουν καφέ. Μην αρχίσει λοιπόν κανείς πως ο ΚαΨιΜιτζής μισεί τις ΦΔΙ επειδή ρώτησε τι περιλαμβάνει ένας αριθμός.

Το ερώτημα είναι ποιο ακριβώς κόστος περιγράφουν τα δύο εκατομμύρια. Μιλάμε για τα καύσιμα; Για τα αναλώσιμα; Για εργασίες που κάνει το ΠΝ; Για ανταλλακτικά; Για τη σύμβαση εν συνεχεία υποστήριξης; Για όλα αυτά μαζί ή για κάποια από αυτά;

Γιατί αν εγώ πω ότι το ΚαΨιΜί κοστίζει να λειτουργεί διακόσια ευρώ τον μήνα, αλλά έχω αφήσει απ’ έξω το ενοίκιο, το ρεύμα και τον καφέ, δεν βρήκα τον φθηνότερο τρόπο να λειτουργεί μαγαζί. Απλώς ο λογιστής μου θα πάθει εγκεφαλικό όταν δει τους πραγματικούς λογαριασμούς.

Η υποστήριξη έχει και συνέχεια

Μιλώντας για συμβάσεις, από όσα μαθαίνω, το ποσό που συζητάμε συνδέεται με τα δεδομένα της αρχικής περιόδου υποστήριξης και με τις καλύψεις που έχουν συμφωνηθεί. Εκεί όμως χρειάζεται να είμαστε ακριβείς.

Η αρχική σύμβαση προέβλεπε 36 μήνες υποστήριξης για καθεμία από τις τρεις πρώτες φρεγάτες. Στη συνέχεια τροποποιήθηκε και προβλέφθηκαν διαφορετικές παρατάσεις, με καταληκτικό χρονικό όριο τον Ιούλιο του 2030. Η ΠΤΗΣΗ τα έχει εξηγήσει αναλυτικά. Άρα δεν τελειώνουν όλα ξαφνικά μόλις το κάθε πλοίο σβήσει τα τρία του κεράκια.

Μιλώντας για το κόστος, εκείνο που μένει να απαντηθεί είναι τι περιλαμβάνει κάθε ποσό, τι καλύπτει η εγγύηση, τι η σύμβαση υποστήριξης και τι χρεώνεται ξεχωριστά. Η ΠΤΗΣΗ, στην ίδια ανάλυση, είχε εκτιμήσει την εν συνεχεία υποστήριξη σε περίπου 12 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο ανά πλοίο. Μπορεί οι αριθμοί να αφορούν διαφορετικές δαπάνες. Ακριβώς γι’ αυτό θέλω να δω τον πλήρη λογαριασμό και όχι μόνο το πιο ωραίο νούμερο της παρουσίασης.

Τι θα γίνει όταν έρθει η ώρα της επόμενης σύμβασης; Πόσο θα κοστίζουν οι μεγάλες εργασίες; Τι θα κάνει το Πολεμικό Ναυτικό με το προσωπικό και τις υποδομές του και για τι θα εξαρτάται από την κατασκευάστρια; Αυτά δεν είναι μικρολεπτομέρειες. Μιλάμε για πλοία που θέλουμε να υπηρετήσουν δεκαετίες.

Μακάρι ο τελικός λογαριασμός να είναι όσο χαμηλότερος γίνεται. Αλλά ας μην κάνουμε το ποσό μιας συγκεκριμένης περιόδου αιώνια ταρίφα. Ούτε για την καφετιέρα μου δεν έχω βρει σύμβαση που να μου υπόσχεται τέτοιο πράγμα.

Οι Γάλλοι πάνε δυνατά στα μη επανδρωμένα

Μιλώντας για τους Γάλλους, από τη ΓΙΟΥΡΟΝΑΒΑΛ εμένα δεν μου έμεινε μόνο η μεγάλη ΦΔΙ που παρουσίασαν. Μου έμεινε και η στροφή της ΝΑΒΑΛ ΓΚΡΟΥΠ προς τα μη επανδρωμένα, πάνω, κάτω και λίγο πιο πέρα από την επιφάνεια της θάλασσας.

Οι άνθρωποι δεν δείχνουν απλώς ένα σκάφος με μια κεραία. Δουλεύουν πάνω σε συστήματα που θα μπορούν να αναλαμβάνουν αποστολές, να στέλνουν πληροφορίες και να συνεργάζονται με τα υπόλοιπα μέσα του Στόλου. Υπάρχουν προτάσεις για σκάφη επιφανείας, υποβρύχια οχήματα, λογισμικό διαχείρισης και μέσα καθέλκυσης και ανάκτησης.

Ένα παράδειγμα είναι το γαλλικό πρόγραμμα για πρωτότυπο μη επανδρωμένο υποβρύχιο μάχης. Εκεί μιλάμε για πρωτότυπο και μελλοντικές δοκιμές, όχι για κάποιο υποβρύχιο που αύριο το πρωί θα περιμένει δεμένο στη Σαλαμίνα.

Αλλά η κατεύθυνση είναι σαφής. Ο Στόλος του μέλλοντος δεν θα αποτελείται μόνο από επανδρωμένα πλοία. Θα πρέπει να βλέπει, να συντονίζει και να αξιοποιεί και μη επανδρωμένα μέσα. Και αυτά τα μέσα πρέπει να μπορούν να επικοινωνούν με τα πλοία που ήδη αγοράζουμε, αλλιώς θα έχουμε πανάκριβες οθόνες που θα κοιτάζουν η μία την άλλη.

Η ΦΔΙ και τα μη επανδρωμένα του Στόλου

Μιλώντας για τις φρεγάτες μας, η ΦΔΙ έχει σημαντική υπολογιστική ισχύ και υποδομή πάνω στην οποία μπορούν να αναπτυχθούν τέτοιες δυνατότητες. Δεν αρκεί όμως να πούμε ότι το πλοίο έχει πολλούς υπολογιστές και να περιμένουμε τα σκάφη να εμφανιστούν μόνα τους στην οθόνη. Θέλει σύνδεση με το σύστημα μάχης, κατάλληλες επικοινωνίες, δοκιμές και ανθρώπους που να ξέρουν να τα χρησιμοποιούν.

Για τη Μοίρα Λασκαρίδη και τη δυνατότητα τα πλοία υποστήριξης να μεταφέρουν μη επανδρωμένα σας έγραψα στο 181. Το επόμενο βήμα είναι να δούμε πώς θα δουλέψουν όλα αυτά μαζί με τις φρεγάτες και τι πραγματικά θα αποκτήσει το ΠΝ. Εκεί παίζεται η μπαλίτσα.

Και μια πρόβλεψη, για να με κοροϊδεύετε αργότερα αν πέσω έξω. Η Δανία μού φαίνεται πιθανός επόμενος πελάτης της ΦΔΙ. Πρόβλεψη του ΚαΨιΜιτζή είναι, όχι ανακοίνωση του δανικού Ναυτικού. Μακάρι να πουληθούν περισσότερα πλοία, γιατί όσο μεγαλώνει η οικογένεια των χρηστών, τόσο μεγαλύτερο ενδιαφέρον αποκτά και η κοινή τους υποστήριξη.

Τα ΡΟΜΕΟ θέλουν και ανταλλακτικά

Μιλώντας για υποστήριξη, έχω κι ένα καλό νέο για τους ναυταίους μας. Από όσα μαθαίνω, προχωρά η υπόθεση της ΦΟΣ για τα ελικόπτερα του ΠΝ. Τόσο για τα καινούργια ΡΟΜΕΟ όσο και για τα παλαιότερα ΣΗΧΩΚ. Ναι, αυτά που πρέπει να πετάνε από τις φρεγάτες, να ψάχνουν υποβρύχια, να μεταφέρουν πληροφορίες και γενικώς να κάνουν τη δουλειά που δεν μπορεί να κάνει η γλάστρα του υποδιοικητή. Η γλάστρα είναι εξαιρετική, αλλά στο σόναρ υπολείπεται λίγο.

Τα περίφημα οδοιπορικά του Μάρκου του Ρούμπιο φαίνεται πως βοήθησαν να θυμηθούμε και αυτή την ανάγκη. Μένει να δούμε πώς θα ολοκληρωθεί η διαδικασία και τι ακριβώς θα περιλαμβάνει η συμφωνία. Θέλουμε ανταλλακτικά, τεχνική κάλυψη και ελικόπτερα διαθέσιμα όταν τα ζητήσει ο Στόλος.

Η ιστορία της υποστήριξης των παλαιότερων ΣΗΧΩΚ μάς θυμίζει πως το θέμα δεν αρχίζει ούτε τελειώνει με την παραλαβή ενός καινούργιου ελικοπτέρου. Αγοράζεις το μέσο για να το χρησιμοποιείς επί χρόνια. Αν δεν έχεις φροντίσει ποιος το συντηρεί και από πού έρχονται τα εξαρτήματα, κάποια στιγμή θα το χρησιμοποιείς κυρίως ως φόντο σε φωτογραφίες.

Άρα, μπράβο αν προχωρά. Να κλείσει σωστά και να εξασφαλίσει στη Μοίρα αυτά που χρειάζεται. Μια φρεγάτα χωρίς το ελικόπτερό της χάνει πολύτιμες δυνατότητες. Και το να δίνουμε δισεκατομμύρια για πλοία, αλλά να ψάχνουμε μετά αν πετάει το ελικόπτερο, είναι εθνικό σπορ στο οποίο δεν χρειάζεται να πάρουμε άλλο μετάλλιο.