Καλημέρα σας και καλό καφέ. Τρίτη σήμερα και, μια και αυτή η εβδομάδα δεν έχει αργία να μας σώσει, ας πιάσουμε δουλειά. Θα ξεκινήσω με κάτι που έχουμε καιρό να ακούσουμε. Τα ρουκετοβόλα ΡΜ-70. Επειδή δεν τα πιάνω κάθε μέρα, δεν σημαίνει ότι τα ξέχασα. Στο ΚαΨιΜί κρατάμε τεφτέρι. Κάποιοι άλλοι κρατάνε συρτάρια, αλλά αυτά είναι διαφορετικές επαγγελματικές ειδικότητες.
Δύο προσφορές και κανένα μικρό ΠΟΥΛΣ
Μιλώντας για τα ΡΜ-70, μαθαίνω πως τελικά κατατέθηκαν δύο προσφορές. Και, από όσα μου είπαν, οι Ισραηλινοί της ΕΛΜΠΙΤ δεν είναι μέσα. Συνεπώς, κάποιοι ευσεβείς πόθοι για δημιουργία «μικρών ΠΟΥΛΣ» πάνω στα υπάρχοντα ρουκετοβόλα δεν θα εκπληρωθούν. Ούτε αυτή τη φορά θα σας χαλάσω το χατίρι με διαφάνειες και βελάκια. Πάμε σε αυτά που έμαθα.
Η μία πρόταση είναι από το σχήμα των ΕΑΣ με τον τσεχικό όμιλο ΣΙ-ΕΣ-ΤΖΙ. Η δεύτερη έχει ελληνική «καταγωγή», από την ΠΡΙΣΜΑ μαζί με την κρατική σερβική εταιρεία. Και οι δύο έχουν ενδιαφέρον ως προς τους ανθρώπους και τις εταιρείες που βρίσκονται από πίσω. Το τι προσφέρει όμως η καθεμία μέσα στον φάκελό της είναι άλλη συζήτηση. Την ιστορία του διαγωνισμού για τους 111 εκτοξευτές οι Πτησαίοι την έχουν παρακολουθήσει από την αρχή.
Να ξεκαθαρίσω και κάτι. Δεν μου λείπει η φαντασία για το τι μπορεί να γίνει σε ένα ΡΜ-70. Μου λείπει η φαντασία για το πώς χωράει όλο αυτό στον συγκεκριμένο λογαριασμό. Άλλο να σχεδιάζεις έναν εκσυγχρονισμό και άλλο να βγαίνει η πρόσθεση για πάνω από εκατό οχήματα. Εκεί αρχίζουν τα δύσκολα, ακόμη κι αν ο καφές είναι διπλός.
Εκατόν έντεκα οχήματα στον ίδιο κουμπαρά
Μιλώντας για λογαριασμούς, ο προϋπολογισμός του προγράμματος είναι περίπου 90,6 εκατομμύρια ευρώ για 111 εκτοξευτές, με τον ΦΠΑ και τις κρατήσεις μέσα. Δεν είναι όλα χρήματα που θα γίνουν εξοπλισμός. Το έχει εξηγήσει και η ανάλυση της ΠΤΗΣΗΣ για τα ΡΜ-70 και την ομοιοτυπία με τα ΠΟΥΛΣ.
Περιμένω λοιπόν να δω πόσο αλλάζει το κάθε σύστημα και τι ακριβώς θα παραλάβει ο ΕΣ. Θα μπορεί το πλήρωμα να εκτελεί την αποστολή του γρηγορότερα και να φεύγει από τη θέση πριν το ψάξει ο απέναντι; Θα υποστηρίζεται το όχημα για τα επόμενα χρόνια; Γιατί το ζητούμενο είναι να αποκτήσει το Πυροβολικό ένα εργαλείο που θα δουλεύει στον πόλεμο. Όσο κι αν έχουμε συνηθίσει να ενθουσιαζόμαστε με την παρουσίαση, κάποτε έρχεται και η ώρα της χρήσης.
Προσωπικά θεωρώ πως ο εκσυγχρονισμός των ΡΜ-70 είναι πλέον μονόδρομος. Από τη στιγμή που αφήνουμε τα ΜΛΡΣ χωρίς την αναβάθμιση που χρειάζονται, στην πράξη κάνουμε ό,τι μπορούμε για να τα πετάξουμε. Ε, τουλάχιστον ας προχωρήσουμε με όσα αποφασίσαμε να κρατήσουμε. Το Πυροβολικό δεν μπορεί να περιμένει να τελειώσουμε όλες τις εσωτερικές μας αναζητήσεις.
Τα ΜΛΡΣ δεν έφτασαν στα οδοιπορικά
Μιλώντας για ΜΛΡΣ, ειλικρινά μου έκανε εντύπωση που δεν τα «χώσαμε» στο πακέτο Ρούμπιο. Θυμάστε που σας έλεγα πως κάποιοι Επιτελείς έτρεχαν πανικόβλητοι να βρουν προγράμματα, να βγει ο ρεφενές των τεσσάρων δισεκατομμυρίων για τα οδοιπορικά του Μάρκου; Ωραία. Τα ΜΛΡΣ ήταν μια εξαιρετική περίπτωση για να μπουν σε εκείνο τον κουβά.
Και εδώ, από όσα γνωρίζω, είχαμε και κάτι που σε άλλες περιπτώσεις ακόμη ψάχνουμε. Δεσμευτική αμερικανική προσφορά, και μάλιστα καλή. Δηλαδή θα μπορούσαμε να πιάσουμε μια συγκεκριμένη πρόταση και να διαπραγματευτούμε πάνω σε αυτήν. Θα είχαμε και τους Αμερικανούς στο χέρι, αφού ήθελαν να συμπληρωθεί ο λογαριασμός. Δεν θα ξεκινούσαμε με το γνωστό «στείλαμε ένα γράμμα να μας πουν περίπου πόσο κάνει».
Κι όμως, τα ΜΛΡΣ έμειναν απέξω. Δεν ξέρω ποιο ήταν το σκεπτικό. Ξέρω ότι διαθέτουμε συστήματα που θα μπορούσαν να αποκτήσουν άλλη αξία με τον εκσυγχρονισμό και τα κατάλληλα πυρομαχικά. Η ακινησία είναι κι αυτή επιλογή. Απλώς ο λογαριασμός της έρχεται αργότερα και δεν τον πληρώνει αυτός που άφησε τον φάκελο στην άκρη.
Λιγότερη Αμέρικα, περισσότερες άλλες σημαίες
Μιλώντας για Αμερικανούς, τελευταία βλέπω τα προϊόντα τους να χάνουν έδαφος σε ορισμένες ελληνικές επιλογές. Η μη επιλογή των ΣΙ-130 ΤΖΕΪ και η αγορά των βραζιλιάνικων ΣΙ-390 είναι αλλαγή πλεύσης που αξίζει να την προσέξουμε. Εκεί που η φυσική συνέχεια έμοιαζε να είναι ένας καινούργιος ΗΡΑΚΛΗΣ, η ΠΑ πήγε αλλού.
Η εγκατάλειψη της προοπτικής αναβάθμισης των ΜΛΡΣ, την ώρα που προχωράμε με τα ΠΟΥΛΣ, είναι λιγότερο εντυπωσιακή αλλαγή, αλλά υπαρκτή. Προφανώς δεν αγοράζεις μια σημαία για να την κρεμάσεις στο γραφείο. Αγοράζεις δυνατότητα. Θα ήθελα όμως να βλέπω και τη συνεκτική εξήγηση για το πού πάμε, αντί να μαζεύω τις επιλογές μία μία ανάμεσα σε δύο καφέδες.
Οι ΗΡΑΚΛΕΙΔΕΣ ετοιμάζουν τη διαδοχή τους
Μιλώντας για τα ΣΙ-390, χθες, Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, υπογράφηκε η διακρατική συμφωνία Ελλάδας και Πορτογαλίας, παρουσία των δύο υπουργών Άμυνας. Τα τρία βραζιλιάνικα μεταγωγικά περνούν πλέον από τις συζητήσεις στην υλοποίηση. Για τον πορτογαλικό δρόμο προς την αγορά σας είχα γράψει και στον ΚαΨιΜιτζή 171.
Έχουν περάσει 51 χρόνια από τότε που άρχισαν να έρχονται οι ΗΡΑΚΛΕΙΔΕΣ. Τα ΣΠΑΡΤΑΝ έχουν επίσης τη θέση τους στον στόλο, αλλά εδώ μιλάμε για την αλλαγή στον βασικό κορμό των μεταφορικών δυνατοτήτων της ΠΑ. Όσο θα μπαίνουν τα ΣΙ-390, τόσο θα ανοίγει ο δρόμος να μειώνονται τα παλαιότερα ΣΙ-130. Γιατί τα αεροπλάνα δεν γίνονται νεότερα με τις ευχές μας. Ούτε με το να τα αγαπάμε, και τα συγκεκριμένα τα αγαπάμε πολύ.
Να το πω πάντως από τώρα, για να μη χαθούμε στη συζήτηση περί προέλευσης. Η ΠΑ χρειάζεται μεταγωγικά που να πετάνε όταν τα ζητάει. Το ότι αυτά που επέλεξε κατασκευάζονται στη Βραζιλία δεν μου δημιουργεί κανένα υπαρξιακό πρόβλημα. Θέλω να δω τι αγοράσαμε και πόσο καλά θα το αξιοποιήσουμε.
Το μεταγωγικό που ήρθε με βενζινάδικο
Μιλώντας για αξιοποίηση, όπως σας έχω ξαναπεί, αυτό που έγειρε την πλάστιγγα υπέρ των ΣΙ-390 ήταν ο συνδυασμός μεταφορών και εναέριου ανεφοδιασμού στην ίδια πλατφόρμα. Οι Βραζιλιάνοι δεν ήρθαν απλώς να μας πουλήσουν ένα άλλο αεροπλάνο για να φορτώνουμε παλέτες. Ήρθαν να απαντήσουν σε δύο ελληνικές ανάγκες με μία αγορά.
Εδώ βέβαια έχει σημασία και το μαχητικό που θα πλησιάζει το βενζινάδικο. Με τον εύκαμπτο σωλήνα και τον κώνο, το ΣΙ-390 μπορεί να εξυπηρετήσει τα ΡΑΦΑΛ και τα ΜΙΡΑΖ 2000-5. Τα Φ-16 και τα μελλοντικά Φ-35 χρειάζονται άκαμπτο τηλεσκοπικό βραχίονα. Η ΕΜΠΡΑΕΡ με τη ΝΟΡΘΡΟΠ ΓΚΡΟΥΜΑΝ δουλεύουν πάνω σε αυτή τη δυνατότητα, η οποία βρίσκεται σε ανάπτυξη. Οι Πτησαίοι έχουν εξηγήσει τη διαφορά. Για το μεγαλύτερο κομμάτι του στόλου των μαχητικών μας, η συγκεκριμένη δουλειά έχει ακόμη δρόμο.
Παραμένει όμως ένα βήμα που θα έπρεπε να έχουμε κάνει εδώ και χρόνια. Να μπορούμε να κρατήσουμε δικά μας μαχητικά περισσότερο στον αέρα με δικό μας αεροπλάνο. Μέχρι σήμερα στηριζόμαστε στους συμμάχους για τον ανεφοδιασμό. Καλοί οι φίλοι, αλλά άλλο να περιμένεις πότε βολεύονται κι αυτοί και άλλο να βγάζεις τη δική σου διαταγή.
Το δωρεάν που ήθελε μισό δισεκατομμύριο
Μιλώντας για τάνκερ, θυμίζω την υπόθεση της λίστας Μπλίνκεν. Όσα μαθαίναμε τότε αφορούσαν τέσσερα ΚΕΪ-ΣΙ-135 ΑΡ, με άλλα δύο για υποστήριξη και ανταλλακτικά, ενώ στο πακέτο υπήρχαν και δύο ΣΙ-130Η. Η παραχώρηση των αεροσκαφών μπορούσε να είναι δωρεάν. Η επαναφορά τους σε υπηρεσία ήταν διαφορετικός λογαριασμός. Για την προοπτική των αμερικανικών τάνκερ είχε γράψει εγκαίρως η ΠΤΗΣΗ.
Θα χρειάζονταν εργασίες σε αμερικανικές εταιρείες και, ειδικά για τα ΚΕΪ-ΣΙ-135, από όσα μου είχαν μεταφέρει, το κόστος μπορούσε να φτάσει της τάξης των 500 εκατομμυρίων δολαρίων. Όταν λοιπόν το «πάρτε τα, δικά σας» ακολουθείται από τέτοια επαναφορά, κοιτάς ολόκληρο τον λογαριασμό. Ο δωρεάν καφές είναι ωραίος, αρκεί να μη σου χρεώνουν την καφετιέρα μαζί με το ακίνητο.
Κάπου εκεί μπούκαραν οι Βραζιλιάνοι. Και είπαν περίπου το εξής. Γιατί να μπλέξετε με δύο διαφορετικούς τύπους, με γερασμένα αεροπλάνα και με την αγωνία της επόμενης εργοστασιακής συντήρησης; Πάρτε καινούργια, βάλτε σωστή υποστήριξη και κάντε μεταφορές και ανεφοδιασμό με τον ίδιο τύπο. Καθόλου κακή πρόταση για κάποιον που κάθε πρωί μετράει πόσα μεταγωγικά έχει διαθέσιμα.
Το μυστικό ήταν πόσα θα πετάνε
Μιλώντας για διαθεσιμότητες, στις παρουσιάσεις τους, σύμφωνα με όσα έμαθα, οι Βραζιλιάνοι έπαιξαν πολύ δυνατά αυτό το χαρτί. Τρία καινούργια ΣΙ-390 με σωστό πακέτο ΦΟΣ, δηλαδή υποστήριξης στη χρήση, μπορούσαν να βγάζουν περισσότερο πραγματικό έργο από μια μικρή δύναμη παλιών μεταγωγικών και τάνκερ με χαμηλές διαθεσιμότητες. Το επιχείρημα αφορούσε όσα θα πετούσαν στην ελληνική καθημερινότητα.
Το απαισιόδοξο σενάριο που χρησιμοποιούσαν, μου λένε, ήταν ότι από τέσσερα παλαιά αεροσκάφη μπορεί να είχαμε τελικά μόνο ένα διαθέσιμο. Έτσι έβαζαν στη ζυγαριά τα τρία καινούργια απέναντι σε τρία ή τέσσερα παλιά ΣΙ-130Η και στη διαθέσιμη δύναμη των ΚΕΪ-ΣΙ-135. Μετρούσαν αποστολές που ολοκληρώνονται, αντί για αεροπλάνα που απλώς υπάρχουν στο μητρώο.
Τα καινούργια, έλεγαν, θα μπορούσαν να δουλεύουν με διαθεσιμότητες που θυμίζουν ΕΪΤΖΙΑΝ και ΣΚΑΪ-ΕΞΠΡΕΣΣ. Να σηκώνονται, να κάνουν τη δουλειά και να ξαναμπαίνουν στο πρόγραμμα. Εκεί φυσικά βρίσκεται όλη η σημασία της ΦΟΣ. Αν αγοράσουμε το αεροπλάνο και μετά αρχίσουμε οικονομία στα ανταλλακτικά, θα έχουμε καταφέρει να κάνουμε ελληνική πατέντα και στη βραζιλιάνικη διαθεσιμότητα.
Κέρδισαν όλοι, ακόμη και ο Δένδιας
Μιλώντας για πωλήσεις, κάπως έτσι πουλήθηκαν τα ΣΙ-390. Με σωστό μάρκετινγκ, που πάτησε σε υπαρκτές ανάγκες. Αντί να ανοίξουμε ξεχωριστή υπόθεση για παλιά τάνκερ και άλλη για την ανανέωση των μεταγωγικών, επιλέξαμε έναν νέο τύπο που καλύπτει και τις δύο αποστολές, μέσα στα όριά του. Οι Βραζιλιάνοι πούλησαν, οι Πορτογάλοι έστησαν τη διακρατική και η ΠΑ αποκτά νέα αεροπλάνα.
Το πακέτο παρουσιάστηκε και με χαμηλότερο κόστος χρήσης από τη διατήρηση ενός μικρού μικτού στόλου γερασμένων αεροσκαφών. Ο δε Δένδιας μπορεί πλέον να πει ότι βγήκε σωστός που απέρριψε τη συγκεκριμένη λύση των ΚΕΪ-ΣΙ-135. Βάζω ένα ερωτηματικό, γιατί τα αεροπλάνα θα κριθούν όταν θα δουλεύουν εδώ. Πάντως, επικοινωνιακά, από το «αρνήθηκε τα δωρεάν» πήγαμε στο «αγόρασε καινούργια που κάνουν δύο δουλειές». ΓΟΥΙΝ-ΓΟΥΙΝ, που λένε και στη Λάρισα.
Το προσωπικό ρεκόρ του Δένδια
Μιλώντας για τον Δένδια, πρέπει να παραδεχτώ ότι είμαι εντυπωσιασμένος από το πώς προχώρησε αυτή η αγορά. Δεν το περίμενα. Με τον ίδιο να έχει ακυρώσει, από όσα μαθαίνω, καμιά πενηνταριά μείζονες αμυντικές προμήθειες, η συγκεκριμένη ταχύτητα είναι μάλλον προσωπικό του ρεκόρ. Όταν κάτι γίνεται, θα το γράφω. Όπως γράφω και όταν ένας φάκελος αποκτά δικαίωμα σύνταξης μέσα στο συρτάρι.
Τα ΣΙ-390 είναι νέα αγορά που ωρίμασε επί Δένδια. Μαζί με τις μεταχειρισμένες ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ, έχουν πολιτική σφραγίδα 100% δική του. Η ιταλική υπόθεση είναι επίσης δική του επιλογή. Δεν είναι όλα έτσι. Η ΑΣΠΙΔΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ υλοποιεί, έστω μερικώς, επιτελική μελέτη του 2022, όπως σας είχα γράψει για την προϊστορία της. Τα ΠΟΥΛΣ έχουν την ίδια προϊστορία στον επιτελικό σχεδιασμό. Η τέταρτη ΦΔΙ είχε προβλεφθεί ως ΟΨΙΟΝ στη σύμβαση που υπέγραψε ο Παναγιωτόπουλος. Στα ΣΙ-390, όμως, η ωρίμανση και η προώθηση της αγοράς έγιναν επί της δικής του θητείας. Να του αναγνωρίσουμε αυτό που του αναλογεί.
Και η υπόθεση αποδεικνύει πως, αν υπάρχουν σωστό μάρκετινγκ, σωστοί μάνατζερς και σωστοί ενδιάμεσοι, όλα τρέχουν νεράκι. Λογικά οι Αμερικανοί πρέπει να τρίβουν τα μάτια τους με τη διακρατική μέσω Πορτογαλίας. Οι Πορτογάλοι, πάλι, κέρδισαν τον σεβασμό μου. Τους βγάζω το καπέλο. Μια χώρα με πολιτικά προβλήματα όπως και η δική μας, αλλά σε αυτά οι άνθρωποι δεν παίζουν. Έπιασαν την ευκαιρία από τα μαλλιά και την έκαναν συμφωνία.
Πολύ θα ήθελα να μάθω ποιος είναι ο μάνατζερ της πώλησης. Ελπίζω οι Βραζιλιάνοι να τον πληρώνουν καλά, γιατί ο τύπος έγραψε. Και ιστορία και παραγγελία. Όταν μένουν όλοι ευχαριστημένοι, σημαίνει ότι τη δουλειά του την πέτυχε μια χαρά. Ακόμη κι αν οι ενδιάμεσοι έπαιξαν τον δικό τους -τεράστιο- ρόλο. Μακάρι την επόμενη φορά να βρουν και έναν εξίσου αποτελεσματικό να φέρει δουλειά στην ελληνική βιομηχανία.
Το 25% πού προσγειώθηκε;
Μιλώντας για κέρδος, εγώ βλέπω δύο αδύνατα σημεία στην ελληνική απόφαση. Το πρώτο είναι η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή. Αυτό το περίφημο 25% πάλι δεν το βλέπω. Με όσα μαθαίνω για το συγκεκριμένο πακέτο, ούτε 2,5% δεν διακρίνω ως δεσμευμένο ελληνικό έργο. Αν υπάρχει, να μας το δείξουν και θα κεράσω με χαρά.
Έχουμε βέβαια το μνημόνιο της ΕΑΒ με την ΕΜΠΡΑΕΡ για συντήρηση και υποστήριξη. Ωραία, να γίνει δουλειά στην ΕΑΒ. Περιμένω όμως να δω τι έχει ανατεθεί, με ποια αξία και για πόσο. Το μνημόνιο συνεργασίας χρειάζεται να γίνει σύμβαση με δουλειά για ελληνικά χέρια. Από ωραίες προθέσεις, μνημόνιο έχουμε γεμίσει ντουλάπες, αλλά συνήθως κάνουμε και μνημόσυνα.
Οι Πορτογάλοι πάντως ξέρουν γιατί μπαίνουν στη μέση. Έχουν χτίσει βιομηχανικό ρόλο στο πρόγραμμα και τώρα τον αξιοποιούν και με τις διακρατικές πωλήσεις. Μπράβο τους. Κι εμείς αγοραστές είμαστε, αλλά καταφέρνουμε συχνά να χειροκροτάμε το βιομηχανικό όφελος των υπολοίπων.
Οι ΦΔΙ έχουν Γαλλία, τα ΣΙ-390 έχουν Πορτογαλία
Μιλώντας για όφελος, το δεύτερο αδύνατο σημείο είναι γεωστρατηγικό. Οι ΦΔΙ, μας αρέσουν δεν μας αρέσουν, έχουν από πίσω τη Γαλλία, το αεροπλανοφόρο της και το πυρηνικό της οπλοστάσιο των μερικών εκατοντάδων κεφαλών. Μια χώρα με άλλο βάρος, που μετράει όταν ζορίζουν τα πράγματα στην περιοχή μας. Μαζί με το πλοίο χτίζεις και σχέση με αυτή τη χώρα.
Τα βραζιλιάνικα τι αντίστοιχο φέρνουν στην Ανατολική Μεσόγειο; Εντάξει, το Καρναβάλι του Ρίο είναι εξαιρετικό, αλλά δεν ξέρω πόσο αποτρεπτικό θα το βρει ο απέναντι. Η αγορά έχει επιχειρησιακή λογική. Το αντίστοιχο γεωστρατηγικό βάρος μιας γαλλικής ή αμερικανικής επιλογής εγώ δεν το βλέπω.
Υπάρχει όμως η Πορτογαλία, κι αυτό έχει τη δική του αξία. Οι Πορτογάλοι έχουν ήδη βάλει πλάτη στα μεταγωγικά μας. Από όσα μαθαίνω, δουλειά στην ΟΓΚΜΑ έχει επαναφέρει ελληνικά ΣΙ-130Η σε πτητική κατάσταση. Συνεπώς, η σχέση έχει και πρακτικό υπόβαθρο. Η Λισαβόνα μάλιστα βάζει στη συμφωνία εκπαίδευση και υποστήριξη, πράγματα που θα τα χρειαστούμε από την πρώτη μέρα.
Και με την ισπανική κυβέρνηση να δείχνει τέτοια συμπάθεια προς την Τουρκία, μια καλή ελληνική σχέση με την Πορτογαλία είναι καλοδεχούμενη. Ας την καλλιεργήσουμε. Απλώς, την επόμενη φορά που θα μιλήσουμε για το 25%, ας έχουμε μπροστά μας κι ένα συμβόλαιο. Γιατί οι Πορτογάλοι βρήκαν πώς θα βγάλει δουλειά η βιομηχανία τους από τα δικά μας αεροπλάνα. Εμείς πότε θα το βρούμε;
