Ένα μικρής έκτασης φιλμ επιικαίρων από τη γαλλική αρχειοθήκη Gaumont Pathe, γυρισμένο το 1912, αποκτά σημαντική αξία για την ελληνική αεροπορική ιστορία. Σε αυτό έχουμε σύντομες σκηνές των Βαλκανικών Πολέμων, κυρίως κοντά στη Λάρισα, προκεχωρημένο κέντρο επιχειρήσεων του Ελληνικού Στρατού κατά τις πρώτες μέρες του Α΄ Βαλκανικού. Εκεί αναγνωρίζεται ένας από τους πρωτοπόρους της Ελληνικής Αεροπορίας – σε μια εποχή που η πτήση έκανε τα πρώτα της βήματα – ο Υπολοχαγός Μιχαήλ Μουτούσης.

Ο αεροπόρος εμφανίζεται σε γαλλικής προέλευσης αεροπλάνο Maurice Farman III. Τα αεροσκάφη αυτά ήταν τα πρώτα που παρέλαβε ο τότε νεοσύστατος «Λόχος Αεροπορίας» στην περιοχή της Λάρισας. Τα τέσσερα αρχικά έλαβαν τα ονόματα “Δαίδαλος”, “Αετός”, “Γυψ” και “Ιέραξ”.

Στα πλάνα, ο Μουτούσης ετοιμάζεται για αποστολή βομβαρδισμού, οπότε φορτώνονται στο αεροσκάφος βόμβες που ρίχνονταν με το χέρι (κάποιες από αυτές τις κουβαλά σε σακίδιο πάνω του!). Στη συνέχεια απογειώνεται εκτελώντας κάποιους ελιγμούς πάνω από το αυτοσχέδιο αεροδρόμιο.

Το πρώτο αεροσκάφος του Λόχου Αεροπορίας του Στρατού, Maurice Farman III. Χαμηλών επιδόσεων, πραγματοποίησε αποστολές αναγνώρισης και ελαφρού βομβαρδισμού ενώ με την άφιξη νεώτερων μοντέλων συγκρότησε την πρώτη μοίρα εκπαίδευσης της νεοφυούς αεροπορίας. Πηγή: Πολεμική Αεροπορία.

Περαιτέρω στιγμιότυπα στο ίδιο φιλμ, παρουσιάζουν τον βασιλιά Γεώργιο τον Α΄ να αναχωρεί από τη Λάρισα για το μέτωπο, τραυματίες των μαχών και τη βασίλισσα Όλγα με την πριγκήπισσα Ελένη να επισκέπτονται την περιοχή.

Ο Μουτούσης παραλαμβάνει βόμβες από υπόλογο

Ο Μιχαήλ Μουτούσης ήταν 27 ετών στα πλάνα. Αποφοίτησε από τη Σχολή των Ευελπίδων ως αξιωματικός του Μηχανικού και το 1912 υπήρξε μεταξύ των τεσσάρων πρώτων αξιωματικών που στάλθηκαν στη Γαλλία να εκπαιδευτούν ως πιλότοι, δίπλα στους Δημήτριο Καμπέρο, Παναγιώτη Νοταρά και Χρήστο Αδαμίδη.

Με την έναρξη των Βαλκανικών πολέμων, τον Οκτώβριο του 1912, πραγματοποιήθηκαν αποστολές στις περιοχές Ελασσόνας-Σαρανταπόρου, με την πρώτη πολεμική πτήση του Λόχου Αεροπορίας να την κάνει ο Δ. Καμπέρος. Ο Λόχος συνέχισε με πτήσεις αναγνώρισης των οθωμανικών θέσεων και ελαφρού βομβαρδισμού.

Ο Μιχαήλ Μουτούσης κατά την περίοδο των επιχειρήσεων στο μέτωπο της Ηπείρου.

Ο Μουτούσης μετατέθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου στο μέτωπο της Ηπείρου, όπου πραγματοποίησε αποστολές στο ίδιο μοτίβο, στην οχυρή θέση του Μπιζανίου, αυτή τη φορά με νεότερα αεροσκάφη Maurice Farman M.F.7 προτού μετατεθεί – μετά την απελευθέρωση των Ιωαννίνων- στο Φάληρο. Στη συνέχεια πήγε στη Λήμνο όπου λαμβάνει μέρος στην πρώτη αποστολή ναυτικής συνεργασίας στον κόσμο με ένα Maurice Farman που έχει μετατραπεί σε υδροπλάνο. Ικανό να μεταφέρει δύο άτομα, το αεροσκάφος πετά με τον Μουτούση στα χειριστήρια και τον Σημαιοφόρο Αριστείδη Μωραϊτίνη ως παρατηρητή, όπου κατοπτεύουν τον οθωμανικό στόλο πάνω από το Ναγαρά Μπουρνού στα Δαρδανέλια και ρίχνουν βόμβες ενώ δέχονται πυρά.

Ο Μουτούσης θα συνεχίσει να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην αεροπορία, στο Μακεδονικό Μέτωπο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1917) και στη Μικρασιατική Εκστρατεία (1919-1922) διατελώντας διοικητής της αεροπορικής βάσης της Προύσης. Μετά το τέλος των πολέμων παρέμεινε σε υπηρεσία παρακολουθώντας τη μετάβαση από τα πρωτόγονα διπλάνα των Βαλκανικών Πολέμων στη συγκρότηση μιας σύγχρονης αεροπορικής δύναμης. Αποστρατεύθηκε το 1932 με το βαθμό του Ταξιάρχου. Πέθανε στην Αθήνα στις 16 Μαρτίου 1956.

Θεσσαλονίκη, παραλαμβή νέων αεροσκαφών H. Farman (αναγράφεται στο ξύλινο κιβώτιο δεξιά). Την ίδια στιγμή, Οθωμανοί χωροφύλακες επιβιβάζονται στο πλοίο με προορισμό τη Μικρά Ασία. Πηγή: αρχείο Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών Αθηνών.