Την Παρασκευή, άφησα δίπλα στον καφέ ένα απλό ερώτημα. Αν χρειαστεί σήμερα να βγει ο Στόλος όπως βγήκε το 2020, είμαστε το ίδιο έτοιμοι; Δεν έδωσα απάντηση. Σήμερα θα τη δώσω. Το 2026 δεν είναι 2020. Μακάρι να ήταν τόσο απλό ώστε να μετρήσουμε τις φρεγάτες, να προσθέσουμε τις νέες ΦΔΙ και να πούμε ότι το αποτέλεσμα βγαίνει μεγαλύτερο.

Στη θάλασσα, όμως, η αριθμητική έχει πληρώματα, ανταλλακτικά, τεχνικούς, πυρομαχικά, συντηρήσεις και χρόνο εκπαίδευσης. Και ο χρόνος, δυστυχώς, έχει περάσει και πάνω από τα πλοία και πάνω από τους ανθρώπους.

Τα έξι χρόνια που βαραίνουν διπλά

Μιλώντας για την ετοιμότητα του Στόλου, τα πολύ γερασμένα πλοία που είχαμε το 2020 κουβαλούν σήμερα άλλα έξι χρόνια στην πλάτη τους. Δεν ξανάνιωσαν επειδή υπογράψαμε για τις ΦΔΙ. Ούτε σταμάτησε η φθορά τους επειδή κάποια στιγμή θα έρθουν οι ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ.

Ταυτόχρονα έφυγαν από το Πολεμικό Ναυτικό άνθρωποι που ήξεραν να συντηρούν παλιά, δύσκολα, πλην όμως απαραίτητα συστήματα. Τα ΦΑΛΑΝΞ είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το σύστημα μπορεί να παραμένει επάνω στο πλοίο, όμως ο άνθρωπος που ήξερε κάθε ιδιοτροπία του, κάθε βλάβη και κάθε πατέντα που το κρατούσε ζωντανό, μπορεί να έχει πλέον αποστρατευτεί.

Το ίδιο ισχύει για τις ΜΕΚΟ200ΗΝ. Δύσκολα βρίσκεις πια κάποιον που να γνωρίζει να βάλει πραγματικά χέρι στα συστήματά τους. Και είναι απολύτως λογικό. Ένας 25άρης ή 30άρης από τη ΣΜΥΝ, ή ένας ΕΠΟΠ της ίδιας ηλικίας, ήταν αγέννητος ή μωρό όταν φτιαχνόταν το ΣΤΑΚΟΣ των ΜΕΚΟ.

Η γνώση αυτή δεν περνά αυτομάτως με ένα εγχειρίδιο από τη μία γενιά στην άλλη. Θέλει ανθρώπους δίπλα στους παλιούς, ώρες μέσα στο πλοίο, βλάβες, δοκιμές και εμπειρία. Όταν η αλυσίδα κοπεί, δεν την ξαναφτιάχνεις με μια διαταγή.

Για το σόναρ δεν υπάρχει υποστήριξη εδώ και πολλά χρόνια. Κι όμως μιλάμε για πλοία που πρέπει να επιχειρούν σε μια θάλασσα γεμάτη υποβρύχια. Σαν να έχουμε πυροσβεστικό χωρίς αντλία και να πανηγυρίζουμε επειδή γυαλίσαμε τις ζάντες.

Οι ΦΔΙ έρχονται, η ετοιμότητα ακολουθεί

Μιλώντας για τα νέα πλοία, η έλευση των ΦΔΙ έφερε και τις απαραίτητες αποσύρσεις, δηλαδή τους παροπλισμούς παλιών μονάδων. Κάποιες φρεγάτες τύπου Σ έχουν ήδη φύγει και θα ακολουθήσουν κι άλλες. Έρχεται η δεύτερη ΦΔΙ. Όπως και η πρώτη, θα αποκτήσει κάποια στιγμή Αρχική Επιχειρησιακή Ετοιμότητα. Από εκεί μέχρι να τη χαρακτηρίσουμε πραγματικά ετοιμοπόλεμη, όμως, η απόσταση είναι μεγάλη. Ένα νέο πλοίο δεν γίνεται πολεμικό εργαλείο την ημέρα που υψώνει σημαία. Το πλήρωμα πρέπει να μάθει το πλοίο, το πλοίο να δεθεί με τον υπόλοιπο Στόλο και τα συστήματα να αποδείξουν στη θάλασσα ότι κάνουν όσα γράφουν τα φυλλάδια.

Και εδώ αρχίζουν τα ωραία. Οι ΦΔΙ δεν έχουν καν πυραύλους ΡΑΜ (προς το παρόν). Ακόμη κι αν είχαν, το σύστημα δεν είναι προς το παρόν διασυνδεδεμένο με το ΣΕΤΙΣ. Οι ΑΣΤΕΡ είναι μόλις 16, πάλι προς το παρόν. Για πλοίο που αγοράστηκε ώστε να δώσει επιτέλους σοβαρή αεράμυνα στον Στόλο, ο αριθμός δεν προκαλεί ακριβώς αίσθημα αφθονίας.

Το Η-ΣΗ-ΕΜ ίσως να μη μπει ποτέ. Θυμάστε το δούλεμα που τρώγαμε με τους ΒΙΡΤΖΙΝΙΟΥΣ και τους ΣΑΤΖΙΤΑΡΙΟΥΣ; Εγώ το θυμάμαι μια χαρά.

Οι Σουηδοί, με τις δικές τους επιλογές, αποκάλυψαν και κάτι ακόμη. Το ΣΗΦΑΪΡ από μόνο του δεν αρκεί. Θέλει και ένα ραντάρ Χ ΜΠΑΝΤ. Έδωσα κάποια στοιχεία στους Πτησαίους για να γράψουν άρθρο. Μετά θα βγουν, φυσικά, όλοι να τους κράζουν. Κανονική μέρα στο διαδίκτυο.

Με λίγα λόγια, οι δύο ΦΔΙ μπορούμε να πούμε ότι θα είναι έτοιμες μετά το 2027. Μέχρι τότε θα είναι πολύτιμες, θα εκπαιδεύονται, θα εξελίσσονται και θα καλύπτουν ανάγκες. Το εκατό τοις εκατό των δυνατοτήτων τους, όμως, θέλει χρόνο.

Η Ενδιάμεση Λύση που χρειαζόμασταν τώρα

Μιλώντας για αυτή την απόσταση, το Πολεμικό Ναυτικό του 2026 και του 2027 πληρώνει το λάθος να μη βρεθεί πλοίο Ενδιάμεσης Λύσης. Οι Γάλλοι έδωσαν τις ΦΔΙ από τα δικά τους σλοτ παραγωγής. Ήταν σημαντικό και επιτάχυνε όσο μπορούσε την υπόθεση. Δεν μας έσωσε από την τρύπα. Όλα τα πλοία βρίσκονται τουλάχιστον έξι έως εννέα μήνες πίσω.

Αλλά αν θέλετε την άποψή μου, αυτή η καθυστέρηση είναι άνευ σημασίας. Άλλες σχεδιάσεις αργούν πολύ περισσότερο ή δεν καταφέρνουν να βγουν ποτέ από το σχεδιαστήριο. Η ΦΔΙ υπάρχει, ναυπηγείται, δοκιμάζεται και παραδίδεται. Παρ’ όλα αυτά, εμείς χρειαζόμασταν τις μονάδες νωρίτερα, επειδή η δική μας τρύπα είχε συγκεκριμένο ημερολόγιο.

Την Ενδιάμεση Λύση τη θέλαμε ακριβώς για την περίοδο που διανύουμε. Όχι για κάποια αόριστη στιγμή στο μέλλον. Όχι για να βγάζουμε φωτογραφίες. Τη θέλαμε για τα χρόνια κατά τα οποία θα έφευγαν οι φρεγάτες Σ, οι ΦΔΙ θα μάθαιναν να πολεμούν και οι ΜΕΚΟ θα έμπαιναν για εκσυγχρονισμό.

Τώρα το ΠΝ έχει τις ΜΕΚΟ200ΗΝ μπροστά σε φάση εκσυγχρονισμού. Έχει τα υποβρύχια 214ΗΝ σε ανακατασκευή και κατόπιν σε εκσυγχρονισμό. Έχει τις ΡΟΥΣΣΕΝ χωρίς όλες να διαθέτουν πυραύλους ΡΑΜ. Καλά, αυτό με τους ΡΑΜ είναι πλέον ανέκδοτο. Κακό ανέκδοτο, από εκείνα που τα ακούς χρόνια και στο τέλος δεν γελάει κανείς.

Όλα αυτά μαζί δημιουργούν τεράστια επιχειρησιακά κενά. Κάθε πρόγραμμα από μόνο του έχει λογική. Όταν όμως τρέχουν όλα πάνω στην ίδια στενή χρονική γέφυρα, κάποιος πρέπει να προσέξει μήπως λείπουν οι σανίδες.

Η εξαγγελία του 2020 που έμεινε στο χαρτί

Μιλώντας για την περίοδο κατά την οποία έπρεπε να βρεθεί αυτή η γέφυρα, τον Σεπτέμβριο του 2020 ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε τέσσερις νέες φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των ΜΕΚΟ200ΗΝ και πλοία Ενδιάμεσης Λύσης.

Δεν ήταν μια κουβέντα που ακούστηκε σε κάποιον διάδρομο. Ήταν πρωθυπουργική εξαγγελία. Τελικά, η Ενδιάμεση Λύση έμεινε εξαγγελία. Τα πλοία που θα κάλυπταν το κενό μέχρι την άφιξη των νέων φρεγατών δεν ήρθαν ποτέ.

Στον διαγωνισμό που ακολούθησε, οι Γάλλοι έφεραν στο τραπέζι δύο αρχαιοπρεπείς φρεγάτες, τη ΖΑΝ ΜΠΑΡ και τη ΛΑΤΟΥΣ ΤΡΕΒΙΛ. Χειρότερες και παλιότερες από τις δικές μας Σ. Κι όμως, κάποιοι είχαν εκστασιαστεί μπροστά τους, λες και μας έδιναν δύο αντιτορπιλικά ΧΟΡΙΖΟΝ με τις αποθήκες γεμάτες.

Τα πλοία ήταν κυριολεκτικά σαβούρα. Λίγο μετά την απόρριψή τους, μια θαλασσοταραχή γκρέμισε τμήμα του καταρτιού της ΛΑΤΟΥΣ ΤΡΕΒΙΛ. Το πλοίο γύρισε στη βάση του με ζημιές στο κατάρτι, στις δορυφορικές επικοινωνίες και σε εξοπλισμό ηλεκτρονικού πολέμου. Αυτή ήταν η περίφημη γαλλική Ενδιάμεση Λύση που κάποιοι παρουσίαζαν περίπου σαν λαχείο.

Και κάτι που δεν ξέρετε. Οι Γάλλοι, πριν μας παραδώσουν τις δύο αρχαίες φρεγάτες, είχαν δηλώσει ξεκάθαρα ότι θα ξήλωναν το Η-ΣΗ-ΕΜ. Το σύστημα θεωρούνταν μη αποδεσμεύσιμο για την Ελλάδα. Θα παίρναμε, δηλαδή, δύο πλοία στο τέλος της ζωής τους και οι Γάλλοι θα αφαιρούσαν προηγουμένως ένα από τα συστήματα που θα μπορούσαν να τα κάνουν λιγότερο άχρηστα. Μεγάλη ευκαιρία. Να τους στέλναμε και λουλούδια.

Οι ευκαιρίες που ύψωσαν άλλες σημαίες

Μιλώντας για τα πλοία που χάθηκαν, το λάθος της Ενδιάμεσης Λύσης είχε αρχίσει πολύ παλιότερα, με τις ΑΔΕΛΑΪΔΕΣ. Τι να λέμε τώρα. Οι Πτησαίοι τις είχαν υποδείξει από τότε. Το Πολεμικό Ναυτικό έφτασε κοντά, η υπόθεση θάφτηκε και τα πλοία κατέληξαν στη Χιλή για ένα κομμάτι ψωμί. Εκεί συνεχίζουν να υπηρετούν. Οι κατσαρίδες τους, προφανώς, έμαθαν ισπανικά.

Την ίδια περίοδο κατά την οποία εμείς εξηγούσαμε ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα πλοία, η Αίγυπτος πήρε δύο ολοκαίνουργιες ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ. Ήταν οι δύο τελευταίες ιταλικές φρεγάτες της σειράς, με διαμόρφωση καλύτερη από εκείνη των μεταχειρισμένων πλοίων που αγοράζουμε σήμερα.

Εμείς δεν πήραμε χαμπάρι ότι υπήρχαν; Ή πήραμε χαμπάρι και κάποιοι δεν ήθελαν; Γιατί είναι λίγο δύσκολο να ψάχνεις απεγνωσμένα Ενδιάμεση Λύση και να μη βλέπεις δύο ολοκαίνουργιες φρεγάτες που αλλάζουν σημαία μέσα σε λίγους μήνες.

Μιλώντας για τις ιταλικές ευκαιρίες, οι Ινδονήσιοι πήραν ή δεν πήραν δύο ΡΡΑ που ναυπηγούνταν για το Ιταλικό Ναυτικό; Τα ΡΡΑ είχαν προσφερθεί και σε εμάς. Οι εισηγήσεις εκείνη την εποχή ήταν εναντίον τους.

Έτσι, τα πλοία που δεν μας έκαναν βρήκαν άλλον αγοραστή. Χρόνια αργότερα επιστρέψαμε στην Ιταλία και αγοράσαμε τις παλαιότερες ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ. Καλά κάναμε και τις αγοράσαμε. Το ερώτημα είναι γιατί χρειάστηκε να περάσουν τόσα χρόνια και να φτάσει ο Στόλος στο σημερινό σημείο για να ανακαλύψουμε ότι η Ιταλία είχε πλοία.

Αν έρθει ο τουρκικός Στόλος στο καλώδιο

Μιλώντας για το σήμερα, φτάσαμε στο 2026. Αν η Τουρκία στείλει τον Στόλο της για να σταματήσει την πόντιση του καλωδίου με την Κύπρο, εμείς τι ακριβώς θα κάνουμε;

Θα παρακαλάμε τη Γαλλία να στείλει κανένα πλοίο; Η γαλλική παρουσία θα είναι πολύτιμη και τη θέλουμε. Η βασική ευθύνη, όμως, παραμένει δική μας. Κανένας σύμμαχος δεν υποκαθιστά τον Στόλο που εμείς αφήσαμε χωρίς Ενδιάμεση Λύση. Τα γράφω αυτά επειδή οι φουκαράδες οι Πτησαίοι τα φώναζαν από τότε. Έγραφαν για τις ΑΔΕΛΑΪΔΕΣ, έγραφαν για διαθέσιμες φρεγάτες, έγραφαν για το κενό μετά το 2025 και άκουγαν ότι κινδυνολογούν. Σήμερα, κάποιοι από όσους δεν ήθελαν να ακούσουν έχουν το θράσος να τους κουνάνε και το δάχτυλο. Το ημερολόγιο, όμως, δεν διαβάζει σχόλια. Έφτασε κανονικά στο 2026.

Τα μη επανδρωμένα και οι φρεγάτες που αγοράζουν όλοι

Μιλώντας για τα κενά στη θάλασσα, μέχρι να ωριμάσουν οι ΦΔΙ έχουμε σοβαρό θέμα ισορροπίας. Ο ΥΕΘΑ μπορεί να κοιτάζει με δέος τα μη επανδρωμένα. Χρήσιμα είναι, απαραίτητα γίνονται και προφανώς πρέπει να τα αποκτήσουμε. Την ίδια ώρα, όλα τα ναυτικά του πλανήτη αγοράζουν φρεγάτες. Και όχι απλώς φρεγάτες. Αγοράζουν μεγάλες φρεγάτες.

Γιατί άραγε; Επειδή το πλοίο μεταφέρει αισθητήρες, όπλα, ελικόπτερο, καύσιμα, πλήρωμα και αντοχή ημερών στη θάλασσα. Επειδή κρατά περιοχή, συνοδεύει, αποτρέπει και, όταν χρειαστεί, δέχεται και επιστρέφει πυρά. Το μη επανδρωμένο συμπληρώνει το πλοίο. Δεν το εξαφανίζει με μαγικό ραβδί.

Κοινώς, ας στείλει ο υπουργός τους σχετικούς συμβούλους σπίτι τους. Το Πολεμικό Ναυτικό χρειάζεται και νέες τεχνολογίες και πλοία. Όποιος παρουσιάζει το ένα σαν φθηνό υποκατάστατο του άλλου, ας δοκιμάσει πρώτα να κρατήσει θαλάσσια περιοχή με παρουσίαση σε τάμπλετ.

Η συναστρία των ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ

Μιλώντας για μεγάλα πλοία, το ΠΝ στάθηκε απίστευτα τυχερό. Συνέπεσαν πράγματα που σπάνια συμπίπτουν στην Ελλάδα.Υπήρχε ένα πολύ δυνατό ΑΝΣ και ένας πολύ καλός ΑΓΕΝ. Υπήρχε μια Ιταλία που αποφάσισε να πουλήσει πλοία στην Ελλάδα. Και υπήρχε ένας ΥΕΘΑ που αποδέχτηκε την εισήγηση του ΓΕΝ και του ΓΕΕΘΑ.

Κρίμα. Έπρεπε να ακούσει τους «ειδικούς» που έλεγαν ότι, αντί για δύο ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ, έπρεπε να αγοράσουμε μισή ΦΔΙ. Θα είχαμε σήμερα μια υπέροχη μισή φρεγάτα. Ίσως να έδενε και από τη μία πλευρά μόνο.

Οι δύο ιταλικές φρεγάτες δίνουν διέξοδο. Δεν φτάνουν, όμως, αύριο το πρωί. Η πρώτη ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ, η οποία θα έρθει εκατό τοις εκατό ετοιμοπόλεμη, θα φτάσει το 2029. Θα παραδοθεί έναν χρόνο νωρίτερα, θα μείνει όμως στην Ιταλία για γενική επισκευή. Θα πάρει ΚΑΠΤΑΣ-4 και θα δεχθεί τις απαραίτητες αλλαγές. Αυτό είναι το σωστό. Καλύτερα να έρθει ολοκληρωμένο και πραγματικά μάχιμο πλοίο, παρά να βαφτίσουμε άλλη μία εκκρεμότητα «άμεση λύση». Το ημερολόγιο, ωστόσο, δεν συγκινείται από το σωστό. Μέχρι να φτάσει η πρώτη ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ, ο Στόλος πρέπει να βγάλει τα δύσκολα χρόνια με όσα έχει.

Τα τέσσερα δύσκολα χρόνια μέχρι το 2030

Μιλώντας για το ημερολόγιο, μέχρι το 2030 έχουμε μπροστά μας τέσσερα δύσκολα χρόνια. Οι φρεγάτες Σ θα συνεχίσουν να αποχωρούν. Όσες παραμένουν θα έχουν λιώσει ακόμη περισσότερο. Μία ή δύο ΜΕΚΟ200ΗΝ θα βρίσκονται κάθε τόσο εκτός, λόγω του εκσυγχρονισμού τους. Τα 214ΗΝ θα περνούν τις δικές τους εργασίες. Οι ΦΔΙ δεν θα έχουν ακόμη το σύνολο των δυνατοτήτων τους. Οι ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ θα αργούν.

Αυτό ακριβώς ήταν το πρόβλημα που περιέγραφαν εδώ και χρόνια οι Πτησαίοι, όταν προειδοποιούσαν ότι μετά το 2025 μπορεί να βρεθούμε χωρίς αρκετά πλοία. Δεν ήταν γκρίνια επειδή δεν μας άρεσε το χρώμα της νέας φρεγάτας. Ήταν απλή ανάγνωση του ημερολογίου.

Κι εδώ βρίσκεται το πραγματικό ερώτημα για μια νέα κρίση τύπου 2020. Πόσα πλοία μπορούν να βγουν; Πόσα μπορούν να μείνουν; Πόσα θα έχουν πλήρωμα, υποστήριξη, όπλα και αισθητήρες διαθέσιμους; Η σημαία στην πρύμνη είναι απαραίτητη. Η ετοιμότητα, όμως, κρίνεται σε όσα λειτουργούν κάτω από αυτή.

Η λέξη που μπορώ να πω

Μιλώντας για όλα τα μαύρα που σας έγραψα, θα κλείσω με κάτι καλύτερο. Το Πολεμικό Ναυτικό έχει κάνει ορισμένα μαγικά. Δεν μπορώ να σας πω τι ακριβώς. Οι τύποι έχουν κάνει τους Πτησαίους του ΘΙΝΚ ΑΟΥΤ ΟΦ ΔΕ ΜΠΟΞ να φαίνονται ερασιτέχνες. Και οι Πτησαίοι έχουν γράψει αρκετές τρέλες για να μη φαίνονται εύκολα ερασιτέχνες. Το ΠΝ γνωρίζει πολύ καλά το κενό, γνωρίζει τι μπορεί να βγάλει και έχει βρει τρόπους να τραβήξει δυνατότητες από εκεί που άλλοι έβλεπαν μόνο παλιά σίδερα. Περισσότερα δεν μπορώ να γράψω.

Λυπάμαι, αλλά δεν μπορώ να πω τίποτα περισσότερο πέρα από μία λέξη. ΕΞΟΣΕΤ.