Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας συμμετείχε χθες, Πέμπτη 28 Μαΐου 2026, σε συζήτηση με τον συνιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλο της “Saronic Technologies” Ντίνο Μαυρούκα και τον δημοσιογράφο Βασίλη Νέδο στο Defence Side Event που διοργάνωσε το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) στο πλαίσιο των Παναθηναίων, με θέμα “Naval Power in a Charging Security Environment”.

Ακολουθούν αποσπάσματα από τη συζήτηση με τον Β. Νέδο:

ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Κύριε Υπουργέ, έχει κάνει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια μια τεράστια προσπάθεια να προχωρήσει το κομμάτι του ναυτικού τομέα, να αναπληρώσει προβλήματα του παρελθόντος, κυρίως στο κομμάτι των κύριων μονάδων επιφανείας, αλλά στους πολέμους τα μέτωπα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια (μιλώντας για την Ουκρανία, μιλώντας βεβαίως και για τα Στενά του Ορμούζ όπου έχουμε μια κατάσταση ακόμα σε εξέλιξη) βλέπουμε να αναδεικνύεται πάρα πολύ και το κομμάτι των Μη Επανδρωμένων, της τεχνητής νοημοσύνης, της τεχνολογίας αιχμής, αν μου επιτρέπετε να το πω λίγο έτσι γενικά. Εκεί πού είμαστε; Και πού θέλουμε να πάμε;

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Όπως καλά είπατε, ακριβώς εξαιτίας της μεγάλης κρίσης, της οικονομικής κρίσης της χώρας, μια ολόκληρη δεκαετία μείναμε πίσω. Η πραγματικότητα είναι ότι από το 2010 μέχρι και το 2019 περίπου, δεν είχαμε χρήματα να επενδύσουμε ούτε καν στην συντήρηση για τις βασικές μας πλατφόρμες, πόσο μάλλον να επενδύσουμε σε έρευνα, σε καινοτομία, σε νέες αντιλήψεις.

Άρα, το πρώτο πράγμα που έπρεπε να γίνει όταν η χώρα βγήκε από την κρίση, είναι να αναπληρώσουμε αυτό το κενό που είχαμε στις μεγάλες μας πλατφόρμες και νομίζω ότι είμαστε σε μια αξιοπρεπή βάση. Έχουμε ή θα έχουμε τέσσερα εξαιρετικά γαλλικά βαπόρια, τις FDI, κατά την ταπεινή μου γνώμη στο configuration που εμείς θέλουμε, που είναι standard2 plus++, ίσως το καλύτερο βαπόρι στον πλανήτη σε αυτή την κατηγορία.

Από εκεί και πέρα, έχουμε μια αρχική συμφωνία με τους Ιταλούς για να πάρουμε 2+2 “Bergamini”, επίσης εξαιρετικά πλοία. Με τη βοήθεια και των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά θα κάνουμε ένα πρόγραμμα εκσυγχρονισμου -ήδη έχει υπογραφεί- των τεσσάρων ΜΕΚΟ και κρατώντας και σε ρόλο πια όμως κορβέτας, έναν αριθμό από τις παλιές μας “Kortenaer”, τις φρεγάτες μας “S”. Νομίζω το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό με τις υπόλοιπες μονάδες θα είναι σε μια εξαιρετική κατάσταση εάν το δούμε συμβατικά.

Πάμε τώρα όμως σε ένα απλό γεγονός, το οποίο βλέπουμε όλοι. Ο πλανήτης έχει αλλάξει. Έχουν αλλάξει όλα. Άρα είμαστε υποχρεωμένοι και σε αυτό να κάνουμε ένα άλμα.

Έχουμε λοιπόν δημιουργήσει μια σειρά από δομές μέσα στο σύστημα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, Διεύθυνση Καινοτομίας στο πλαίσιο του ΓΕΕΘΑ και από εκεί και πέρα ανάλογες Διευθύνσεις, είτε Καινοτομίας, είτε Πληροφορικής, είτε νέων δυνατοτήτων σε όλους τους επιμέρους Κλάδους, οι οποίοι έχουν μπει στη λογική της εξέλιξης νέων συστημάτων και νέων πλατφορμών.

….Ένα παράδειγμα που έχει υπάρξει απάντηση είναι πώς αντιμετωπίζουμε σμήνη drones συγκεκριμένης κατηγορίας. Σε αυτό το ερώτημα με τη βοήθεια του ΕΛΚΑΚ, με τη βοήθεια του ΚΕΤΑΚ (που είναι το ερευνητικό κέντρο των Ενόπλων Δυνάμεων), με τη βοήθεια της ΕΑΒ και με τη βοήθεια του ιδιωτικού τομέα, έχουμε δώσει μια απάντηση. Η απάντηση αυτή λέγεται «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ», ένα anti–drone σύστημα, το ξέρουμε όλοι. Δοκιμάστηκε καταρχήν στο Αιγαίο, μετά δοκιμάστηκε σε πραγματικές συνθήκες στην Ερυθρά Θάλασσα, εξοπλίζει τις μεγάλες ναυτικές μας πλατφόρμες.

Ένα παράδειγμα προβλήματος που έχει τεθεί και δεν έχουμε ακόμα πάρει την απάντηση αλλά θα την βρούμε όμως την απάντηση και θα τη δώσουμε: Πώς λειτουργούμε σμήνη από “Unmanned” σκάφη σε ένα περιβάλλον, σε ένα νησιωτικό αρχιπελαγικό περιβάλλον όπως το Αιγαίο, είτε σε αναγνωριστική κατεύθυνση είτε σε επιθετική κατεύθυνση. Σε αυτό δεν έχουμε απάντηση, όμως είναι κάτι πάνω στο οποίο δουλεύουμε.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Το Αιγαίο είναι μια κλειστή θάλασσα με πάρα πολλά νησιά και έχετε και εσείς κατά καιρούς μιλήσει για το πώς διαφόρων ειδών δυνατότητες που μπορούν να συνδυαστούν και με το μορφολογικό ανάγλυφο του Αιγαίου. Θέλετε να μας μιλήσετε λίγο για αυτό; Και αν θεωρείτε ότι αυτού του είδους τα Μη Επανδρωμένα μπορούν να παίξουν κάποιο ρόλο εδώ;

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Θέλω να σας είμαι ειλικρινής. Είναι εδώ ο Αρχηγός του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Είναι ντροπή ένας δικηγόρος να μιλάει για την τακτική του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, αλλά το μόνο που μπορώ να κάνω είναι με τελείως υπεραπλουστευμένο τρόπο να εκφράσω τη γενική σύλληψη.

Η παλιά σύλληψη όσον αφορά το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό ιστορικά, στην Πατρίδα μας, είναι «το Ναυτικό μας προστατεύει το Αιγαίο, ο Στρατός την στεριά, το Ναυτικό τη θάλασσα, η Αεροπορία τον αέρα. Εντάξει, αυτονόητο!». Όχι, δεν είναι πια αυτονόητο. Είναι ετερονόητο. Εν πολλοίς πια, οι μεγάλες μας πλατφόρμες δεν έχουν χώρο μέσα σε μια κλειστή θάλασσα, η οποία είναι μια εξαιρετικά επικίνδυνη θάλασσα για μια μεγάλη πλατφόρμα.

Άρα λοιπόν, η λογική είναι ότι οι μεγάλες μας πλατφόρμες, οι οποίες έχουν πάντα βέβαια τον παραδοσιακό τους ρόλο, όμως πρέπει να λειτουργούν μέσα σε ένα περιβάλλον που να μην είναι εκτεθειμένες, σε μια επιχείρηση από τη στεριά με την οποία ένα πολύ μικρό drone θαλάσσης που αξίζει 50 ή 100 χιλιάδες ευρώ να καταστρέψει μια Φρεγάτα η οποία αξίζει 1 δισεκατομμύριο. Και θα μπορούσε βεβαίως, δεν θα ήταν ένα μεμονωμένο, θα ήταν ένα σμήνος ολόκληρο, από δέκα, είκοσι, εκατό, πεντακόσια; Και πάλι θα ήταν πολύ πιο φθηνό από τον ίδιο τον Στόλο!

Άρα λοιπόν, η λογική είναι να μπορέσει το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό να λειτουργήσει με έναν συνδυασμό αυτόνομων σκαφών είτε επάνω στη θάλασσα, είτε κάτω από τη θάλασσα και να μπορέσει να χρησιμοποιήσει σαν στρατηγικά εργαλεία της τις μεγάλες του πλατφόρμες, ώστε να μπορούν και αυτές οι οποίες -σημειώνω πια για πρώτη φορά στην ιστορία μας θα έχουν τη δυνατότητα να έχουν στρατηγικά όπλα- να μπορέσουν να παίξουν τον βαρύ ρόλο που το μέγεθός τους και το κόστος τους επιβάλλει.

Καταλαβαίνω επίσης, καταλαβαίνουμε όλοι, ότι αυτή είναι η απάντηση στις ανάγκες του αύριο, δηλαδή η δυνατότητα να μπορούν να παράγονται μεγάλοι αριθμοί από μικρού κόστους, αυτόνομες πλατφόρμες, οι οποίες με τη λογική των σμηνών -Swarm Technology- να μπορούν να καλύψουν γεωγραφικούς χώρους. Ιδίως δε σε αρχιπελαγικούς χώρους όπως το Αιγαίο, θεωρώ ότι εδώ θα έχουν ένα πάρα πολύ σημαντικό ρόλο. Άλλωστε, μην κοροϊδευόμαστε τώρα. Ξέρουμε αν κοιτάξουμε την απέναντι ακτή του Αιγαίου, η Τουρκία έχει παράξει έναν πολύ μεγάλο αριθμό, ίσως όχι τόσο εξελιγμένης τεχνολογίας, αλλά έναν πολύ μεγάλο αριθμό από drones θαλάσσης.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Θεωρείτε ότι θα μπορούσε η Ελλάδα να κάνει συνεργασίες, ας το πω έτσι, με εταιρείες του εξωτερικού προκειμένου να πάρει και κάποια τεχνογνωσία; Να πω εδώ πέρα και για το κοινό μας ότι ήδη υπάρχει συζήτηση για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», ήδη εσείς επιμείνετε στο να υπάρχει ένα 25% συμμετοχής της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας του τοπικού οικοσυστήματος. Πώς εξασφαλίζεται αυτό; Έχετε διαγνώσει ότι υπάρχουν αυτές οι δυνατότητες στην Ελλάδα;

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Απολύτως! Κάθε ποσοτικός καθορισμός έχει ένα στοιχείο αυθαιρεσίας. Γιατί 25 κι όχι 26 ή 24%. Αλλά ήταν ακριβώς για να επιβάλλει πλέον να υπάρχει μια επένδυση στη χώρα σε οποιαδήποτε αγορά η χώρα έκανε. Γνωρίζετε πώς γίνονται τα πράγματα στο παρελθόν. Αγοράζαμε συνήθως, χρησιμοποιώ τη λαϊκή έκφραση από «ξένα ράφια» και υπήρχε η λογική των offset, η οποία οδήγησε σε μεγάλο βαθμό σε φαινόμενα τα οποία δεν τιμούσαν ούτε τους προμηθευτές μας, ούτε και τους τότε χειριστές των θεμάτων

Αυτό, λοιπόν, το οποίο προσπαθούμε να πετύχουμε τώρα δεν είναι απλώς να υπάρχει μια παραγωγή της τάξεως του 25% κατ’ ελάχιστον εντός της χώρας. Είναι να μεταφερθεί στη χώρα τεχνογνωσία, η οποία να επιτρέψει στη χώρα και να την αποκτήσει και να την εξέλιξει. Αυτό είναι για μας το βασικό ερώτημα και η βασική πρόκληση.

Και θεωρώ και είμαι απολύτως βέβαιος ότι με τις νέες τεχνολογίες αυτό είναι πολύ πιο εύκολο από ότι ήταν στο παρελθόν. Η μεταφορά γραμμών παραγωγής και η μεταφορά τεχνογνωσίας στη χώρα είναι κάτι το πολύ πιο εύκολο από ό,τι ήταν εδώ και μερικά χρόνια.

Άρα, νομίζω ότι είναι και πάλι μια μοναδική ευκαιρία για εμάς. Και βεβαίως ψάχνουμε για διεθνείς εταίρους. Δεν τα ξέρουμε όλα, δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα μόνοι μας. Ενδιαφερόμαστε όμως αυτή η εταιρική σχέση, ξαναλέω, το λέω τρίτη φορά για να γίνει κατανοητό, να μην είναι μια σχέση αγοραστή προς πωλητή, αλλά μία σχέση συνεταίρου, ο οποίος θα αποκτήσει τεχνογνωσία, θα μπορέσει να την αναπτύξει και να την επανεξάγει.

Διότι πλέον και εμείς με τη σειρά μας ανήκουμε σε μια σημαντική αγορά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια σημαντική αγορά και η Ευρωπαϊκή Ένωση τα επόμενα χρόνια θα καταναλώσει πολλά χρήματα στην Άμυνα. Και πρέπει να πω και το εξής; είμαι διακηρυγμένα επικριτικός απέναντι στον κανονισμό SAFE και τολμώ να πω και θα με συγχωρήσετε να το πω, έχω απόλυτο δίκιο σε αυτό.

Αυτό το οποίο έκανε η Ευρωπαϊκή Ένωση -θα εξηγήσω πώς δένει με αυτή τη συζήτηση- με τον κανονισμό SAFE I είναι ότι έριξε χρήματα στη ζήτηση όταν η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόβλημα προσφοράς. Η Ευρώπη δεν έχει γραμμές παραγωγής προϊόντων και ιδίως προϊόντων νέας αμυντικής τεχνολογίας. Λέγοντας λοιπόν, ότι «εγώ επιδοτώ τη ζήτηση», δηλαδή δίνω χρήματα για να αγοράσουμε προϊόντα τη στιγμή που δεν έχουν δημιουργηθεί γραμμές παραγωγής και βάζοντας μια ημερομηνία το 2030 για την παραλαβή των προϊόντων, στην πραγματικότητα τι κάνουμε; Αυξάνουμε την τιμή των υπαρχόντων προϊόντων, αφού πρέπει να παραχθούν μόνο από τις υπάρχουσες γραμμές παραγωγής. Ποιος μπορεί να φτιάξει μια πλήρη γραμμή παραγωγής στην Ευρώπη; Να την ολοκληρώσει και να παραδώσει το προϊόν μέχρι το 2030; Αυτά είναι αστεία πράγματα.

Εμείς λοιπόν, τι πρέπει να κάνουμε τώρα; Εμείς πρέπει να ετοιμαστούμε για τον Κανονισμό SAFE II. Για τον Κανονισμό SAFE II θα πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα να έχουμε γραμμές παραγωγής, ιδίως σε προϊόντα νέας τεχνολογίας, για να μπορούμε να εξυπηρετήσουμε τη ζήτηση που θα συνεχίσει να υπάρχει από την Ευρώπη στα επόμενα χρόνια. Αυτή είναι η πρόκληση και άρα λοιπόν σε αυτό χρειαζόμαστε και τεχνογνωσία από συνεταίρους, ανθρώπους που θέλουν να έρθουν και να δημιουργήσουν εταιρική σχέση μαζί μας και να παράξουν μεταφέροντας τεχνολογία στην Ελλάδα. Αυτή είναι η σύλληψη την οποία έχω πάνω σε αυτό το ζήτημα.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΝΕΔΟΣ: Αναφερθήκατε κι εσείς ότι οι Τούρκοι έχουν αναπτύξει αυτές τις δυνατότητες τις μη επανδρωμένες με σμήνη που απειλούν τις Μονάδες κτλ. Μήπως τελικά βγάζαμε ένα κομμάτι του Στόλου από τη Σαλαμίνα, που αναφέρθηκε πολλές φορές η Σαλαμίνα εδώ πέρα για πολλούς και διάφορους λόγους; Αν θεωρείτε ότι αυτή η συζήτηση είναι ακόμα να το πω έτσι σχετική ή είναι κάτι που μπορούμε να το δούμε και στο μέλλον ξανά; Ένα κομμάτι του Στόλου από το Ναύσταθμο Σαλαμίνας, αυτή η παλιά συζήτηση, να τον πηγαίναμε στην Κρήτη, να το πηγαίναμε αλλού.

ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ: Είναι προφανές ότι υπάρχουν επιλογές πάντα και υπάρχει και η αίσθηση του τι μας απειλεί με την παρούσα διάταξη. Η Ελλάδα είναι μια χώρα η οποία πρέπει να κάνει εξοικονόμηση πόρων. Αυτό τι σημαίνει; Σημαίνει ότι η χώρα δεν μπορεί να λειτουργεί 4-5 ναύσταθμούς μαζί.

Εγώ είδα και έπαθα να κλείσω 180 στρατόπεδα κι ακόμα νομίζω ότι πρέπει να υπάρξει και μια δεύτερη φάση ακόμα μεγαλύτερου συμμαζέματος. Δεν μπορούμε να έχουμε ατέλειωτες δομές. Είμαστε λοιπόν μια μικρή χώρα. Δεν μπορούμε να έχουμε ατελείωτους Ναυστάθμους. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι ο Στόλος για λόγους ασφαλείας, εάν κριθεί ότι υφίσταται απειλή, δεν θα πρέπει να μετεγκατασταθεί. Υπάρχουν τέτοιοι σχεδιασμοί ήδη και το ΓΕΕΘΑ και το Ναυτικό τους ξέρουν πολύ καλά.

Βεβαίως είπατε πριν ότι η άλλη πλευρά έχει δημιουργήσει δυνατότητες. Ξέρετε, ένα λάθος που μπορείς να κάνεις είναι να περιφρονήσεις τον αντίπαλό σου. Δεν το κάνω ποτέ. Σέβομαι απολύτως την Τουρκία και σέβομαι απολύτως αυτό το οποίο έχει κατορθώσει και πρέπει να πω ότι για αυτό που κατόρθωσε είναι αξιέπαινη. Γιατί κατάφερε να δει έγκαιρα την τεχνολογία των αυτόνομων, ιδίως των αυτόνομων στον αέρα και να δημιουργήσει μια μεγάλη παραγωγική βάση. Να δημιουργήσει μια εξαγωγική βάση. Αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να το αναγνωρίσουμε.