Σε μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις εκκένωσης που έχει γνωρίσει η Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, περισσότεροι από 320.000 κάτοικοι των περιοχών δυτικά και νοτιοδυτικά του Μπορντό στη Γαλλία, καθώς και των περιοχών γύρω από τη Μαδρίτη και τη Βαλένθια στη γειτονική Ισπανία, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, καθώς μια σειρά από καταστροφικές πυρκαγιές, που κατέρριψαν κάθε προηγούμενο, οδήγησαν τις δύο χώρες στην κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
Αντιμέτωπες με τις εκτεταμένες πυρκαγιές, οι οποίες στοίχισαν τη ζωή σε 14 ανθρώπους κατά τη διάρκεια του Ιουλίου, οι κυβερνήσεις του Παρισιού και της Μαδρίτης ζήτησαν διεθνή βοήθεια. Η έκκλησή τους ενεργοποίησε τον ευρωπαϊκό μηχανισμό αμοιβαίας συνδρομής, οδηγώντας στην άμεση ανάπτυξη εναέριων πυροσβεστικών μέσων, προσωπικού και επίγειου εξοπλισμού από πολλές ευρωπαϊκές χώρες προς τις πληγείσες περιοχές.
Εν μέσω της κλιμάκωσης της κρίση, στις 5 Ιουλίου, η Γαλλία ζήτησε για πρώτη φορά βοήθεια για την κατάσβεση μεγάλης πυρκαγιάς στην περιοχή Trévillach, κοντά στο Περπινιάν, στους πρόποδες των Γαλλικών Πυρηναίων και κοντά στα σύνορα με την Ισπανία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταποκρίθηκε άμεσα, αναπτύσσοντας τέσσερα πυροσβεστικά αεροσκάφη Air Tractor AT-802 χωρητικότητας 3.104 λίτρων, χρηματοδοτούμενα μέσω του προγράμματος rescEU.
Από αυτά, δύο χερσαία AT-802 παραχωρήθηκαν από την Κύπρο και δύο αμφίβια Fire Boss από τη Σουηδία. Παράλληλα, αναπτύχθηκαν δύο ελικόπτερα UH-60 Black Hawk μεσαίας μεταφορικής ικανότητας, που παραχωρήθηκαν από την Τσεχία, η οποία τα μισθώνει μαζί με συστήματα Bambi Bucket χωρητικότητας 3.450 λίτρων από την εταιρεία Helicopter Alliance με έδρα την Πράγα. Έπειτα από αρκετές ημέρες εντατικών επιχειρήσεων, και τα έξι εναέρια μέσα επέστρεψαν στις βάσεις τους στις 12 Ιουλίου.
Η κατάσταση στη Γαλλία επιδεινώθηκε δραματικά εκ νέου στις 22 Ιουλίου, την ώρα που αντίστοιχη κρίση εκδηλωνόταν και στην Ισπανία. Οι κυβερνήσεις των δύο χωρών απηύθυναν νέα έκκληση για διεθνή βοήθεια στην αεροπυρόσβεση και η Ευρωπαϊκή Ένωση κινητοποίησε επειγόντως έντεκα εναέρια μέσα προς τη Γαλλία, εκ των οποίων επτά πυροσβεστικά αεροσκάφη και τέσσερα ελικόπτερα, τα περισσότερα από το αποθεματικό του rescEU.
Η δύναμη αυτή περιλάμβανε ένα Bombardier CL-415 της Κροατικής Αεροπορίας χωρητικότητας 6.137 λίτρων, έξι AT-802A Fire Boss (δύο από την Πορτογαλία, δύο από τη Σουηδία και δύο από την Τουρκία), δύο βαρέα μεταφορικά ελικόπτερα CH-53G της Bundeswehr εξοπλισμένα με κάδους Bambi Bucket χωρητικότητας 5.000 λίτρων και δύο ακόμη UH-60 Black Hawk, που παραχωρήθηκαν από την Τσεχία και τη Σλοβακία.
Στις επιχειρήσεις στη νοτιοδυτική Γαλλία συμμετείχαν επίσης δύο A400M Atlas, το ένα της Bundeswehr και το άλλο της Γαλλικής Πολεμικής Αεροπορίας και Διαστήματος (Armée de l’Air et de l’Espace). Το γαλλικό A400M ήταν εξοπλισμένο με το πειραματικό σύστημα πυρόσβεσης Roll–on/Roll–off, το οποίο υλοποίησε ρίψεις 20 τόνων επιβραδυντικού υγρού πάνω από δασική πυρκαγιά στην περιοχή Lacanau. Σύμφωνα με τη γαλλική κυβέρνηση, η συγκεκριμένη επίδειξη απέδειξε δυνατότητα που αντιστοιχεί σε «όγκο νερού ισοδύναμο με εκείνον τριών Canadair».
Η διεθνής βοήθεια συμπλήρωσε τα μέσα της γαλλικής Γενικής Διεύθυνσης Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων (Sécurité Civile), η οποία διαθέτει στόλο αποτελούμενο από 12 CL-415 Canadair, οκτώ Bombardier Dash 8 Q400-MR και περίπου 30 ελικόπτερα EC145 και H145, κατανεμημένων σε 20 μόνιμες βάσεις ελικοπτέρων στη μητροπολιτική Γαλλία. Ωστόσο, σύμφωνα με δήλωση του Γάλλου υπουργού Εσωτερικών Laurent Nuñez στις 27 Ιουλίου, μόνο πέντε από τα δώδεκα CL-415 ήταν επιχειρησιακά διαθέσιμα κατά τη διάρκεια της κρίσης, ενώ τα υπόλοιπα επτά βρίσκονταν σε συντήρηση.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση κινητοποίησε έξι ακόμη πυροσβεστικά αεροσκάφη για την ενίσχυση της Ισπανίας: δύο CL-415 από την Ελλάδα, δύο από την Ιταλία και δύο AT-802A Fire Boss από την Τουρκία. Τα αεροσκάφη αυτά ενίσχυσαν τον κρατικό στόλο των 14 Canadair της Ισπανίας, ο οποίος αποτελείται από δέκα CL-215T και τέσσερα CL-415, τα οποία επιχειρούν με την 43η Αεροπορική Ομάδα (43 Grupo de Fuerzas Aéreas) της Ισπανικής Αεροπορίας και Διαστήματος, με έδρα την αεροπορική βάση Torrejón de Ardoz, κοντά στη Μαδρίτη. Παρά το μέγεθος του στόλου, η διαθεσιμότητα των αεροσκαφών παραμένει περιορισμένη, καθώς συνήθως μόνο επτά Canadair είναι πλήρως επιχειρησιακά ανά πάσα στιγμή.
Η παρατεταμένη διάρκεια της κρίσης οδήγησε σε νέα κινητοποίηση διεθνούς βοήθειας. Στις 26 Ιουλίου η Ελβετία ανακοίνωσε την αποστολή δύο ελικοπτέρων AS.332M1 Super Puma στη Γαλλία, ενώ δύο ημέρες αργότερα η Σερβία αποφάσισε να διαθέσει δύο H215 Super Puma, ένα προς την Ισπανία και ένα προς τη Γαλλία, εξοπλισμένα με συστήματα Bambi Bucket χωρητικότητας 4.500 λίτρων.
Τα γεγονότα αυτά καταδεικνύουν ότι το ευρωπαϊκό μοντέλο πολιτικής προστασίας, το οποίο βασίζεται στην αμοιβαία διάθεση αεροσκαφών, εξοπλισμού και προσωπικού μεταξύ των κρατών-μελών κατά τη διάρκεια μεγάλων φυσικών καταστροφών, δέχεται ολοένα και μεγαλύτερη πίεση όταν πολλές χώρες καλούνται να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές.
Η πραγματικότητα αυτή οδήγησε ήδη την Ευρωπαϊκή Ένωση, από το 2024, στην υλοποίηση επενδύσεων για τη δημιουργία ενός μόνιμου ευρωπαϊκού στόλου αεροπυρόσβεσης, ο οποίος θα αποτελείται από 12 νέα πυροσβεστικά αεροσκάφη DHC-515 και πέντε ελικόπτερα Black Hawk.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το εναέριο αποθεματικό πυρόσβεσης rescEU, καθώς και για τα προγράμματα προμήθειας νέων ευρωπαϊκών εναέριων μέσων πυρόσβεσης, τα σχέδια και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, διαβάστε το αναλυτικό αφιέρωμα που θα δημοσιεύσει η ΠΤΗΣΗ στο τεύχος Σεπτεμβρίου 2026.
IGOR BOZINOVSKI
