Με προεδρικό μνημόνιο που υπογράφηκε στις 13 Αυγούστου, ο Ντόναλντ Τραμπ θέτει σε κίνηση μια (υπερ)φιλόδοξη προσπάθεια για την αναδιάρθρωση του Πολεμικού Ναυτικού των Ηνωμένων Πολιτειών, κυρίως στο χώρο των νέων ναυπηγήσεων, με το βαρύ μάλιστα τίτλο «Ανασυγκρότηση του Ναυτικού των Ηνωμένων Πολιτειών και της Αμερικανικής Ναυπηγικής Βιομηχανικής Βάσης», στοχεύοντας να αντιμετωπίσει χρόνια προβλήματα καθυστερήσεων, υπερβάσεων κόστους και έλλειψης ανταγωνισμού.
Το κυριότερο σημείο της αναδιάρθρωσης είναι το εξής: Για δεκαετίες, ο αμερικανικός νόμος (συγκεκριμένα το άρθρο 10 του Νομικού Κώδικα των ΗΠΑ, παράγραφος 8679) απαγόρευε την κατασκευή πλοίων των Ενόπλων Δυνάμεων (Ναυτικού και Ακτοφυλακής) εκτός συνόρων. Η διάταξη αυτή θεωρείτο πυλώνας προστασίας της εγχώριας βιομηχανίας και βέβαια των θέσεων εργασίας εντός ΗΠΑ. Για το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο μπορείτε να διαβάσετε περισσότερο στο άρθρο μας παρακάτω:
Τώρα όμως, ο Τραμπ κρίνει ότι η εθνική ασφάλεια επιβάλλει την προσωρινή ευελιξία, ενεργοποιώντας δηλαδή τη σχετική εξαίρεση που προσφέρει η νομοθεσία. Πιο συγκεκριμένα λοιπόν κάνει το εξής: Θεσπίζει το, όπως το αποκαλεί, “μοντέλο Φινλανδίας”, όπου στηρίζεται σε απόφαση του 2025, με την Αμερικανική Ακτοφυλακή να ξεκινά ένα πρόγραμμα αγοράς έως και 11 περιπολικών-παγοθραυστικών, αξίας 6,1 δις δολαρίων, σε συνεργασία με φινλανδικά ναυπηγεία. Όπου τα πρώτα 4 σκάφη θα κατασκευαστούν εκεί (στο Helsinski Shipyard και στο Rauma Marine) και τα υπόλοιπα επτά εντός ΗΠΑ.
Αντιγράφοντας αυτή την φιλοσοφία, επιτρέπει την παραγωγή 3 νέων κλάσεων πλοίων για το Ναυτικό, όπου θα είναι δυνατή η κατασκευή έως και των 2 πρώτων σκαφών κάθε κλάσης, εκτός ΗΠΑ! Ποιες οι προυποθέσεις;
- Το ξένο ναυπηγείο να αγοράσει παράλληλα ναυπηγική εγκατάσταση εντός ΗΠΑ, ή να αποκτήσει πλειοψηφικό μερίδιο σε υπάρχουσα.
- Να συνεχίσει την παραγωγή των υπόλοιπων σκαφών της κλάσης, στις ΗΠΑ.
- Να προσλάβει και να εκπαιδεύσει Αμερικανούς πολίτες στις εγκαταστάσεις αυτές.
- Να παραχωρήσει άδειες χρήσης της τεχνολογίας του και να βασιστεί σε αμερικανική αλυσίδα εφοδιασμού.
Το σχήμα, όπως είπαμε, θα ισχύσει για τρεις κλάσεις: πολεμικά με ικανότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου, πολέμου επιφανείας και συνοδείας (όπως περιγράφεται πρόκειται για κάποιο τύπο φρεγάτας), σκάφη ανεφοδιασμού στόλου (τα λεγόμενα Consolidated Cargo Replenishment at Sea – CONSOL), όπως και πλοία μεταφοράς στρατευμάτων και υλικού, τύπου roll-on/roll-off (με μεγάλα αμπάρια και ράμπες φόρτωσης). Με αυτόν τον τρόπο, η Ουάσιγκτον πιστεύει πως θα κερδίσει χρόνο για γρήγορες παραδόσεις, ενώ οι ξένοι επενδυτές θα χρηματοδοτούν την αναγέννηση της αμερικανικής ναυπηγικής βάσης.
Τα παραπάνω γίνονται καθώς το αμερικανικό Ναυτικό αντιμετωπίζει ήδη τεράστια συσσώρευση παραγγελιών σε μεγάλα προγράμματα. Οι σχεδιασμοί είναι υπερβολικά περίπλοκοι, οι αλλαγές συνεχείς και το αποτέλεσμα είναι πολύχρονες καθυστερήσεις στη ναυπήγηση όπως και αύξηση κόστους. Μάλιστα για να μην δημιουργηθούν τέτοια προβλήματα και στις 3 νέες κλάσεις, το προεδρικό μνημόνιο προβλέπει να γίνονται ελάχιστες αλλαγές στην αρχική σχεδίαση των σκαφών, και μόνο μετά από έγκριση του Πενταγώνου και του Ναυτικού.
Και νέο ναυπηγείο για υποβρύχια
Επόμενη πρόβλεψη στο μνημόνιο Τραμπ είναι η δημιουργία πέμπτου κρατικού ναυπηγείου, εντός ΗΠΑ αλλά στην δυτική ακτή (στον Ειρηνικό), το οποίο θα ειδικευθεί στην κατασκευή και επισκευή των επιθετικών πυρηνοκίνητων υποβρυχίων κλάσης Virginia, όπου ήδη υπάρχει προγραμματισμός για παραγωγή τουλάχιστον άλλων 20. Θυμίζουμε πως στη χώρα λειτουργούν 4 κρατικά ναυπηγεία και κέντρα επισκευών, στο Νόρφολκ της Βιρτζίνια, στο Πορτσμουθ στο Μέιν, στo Puget Sound στην Ουάσιγκτον και στο Pearl Harbor στη Χαβάη. Το νέο ναυπηγείο πρέπει να διαθέτει 3 δεξαμενές μεγάλου μεγέθους που να μπορούν να εξυπηρετήσουν κάθε τύπου υποβρύχιο.
Από ότι φαίνεται η νέα υποδομή προορίζεται να αναλάβει την επισκευή και συντήρηση των πυρηνοκίνητων υποβρυχίων (που κρατά χρόνια), ώστε να απαλλάξει από αυτό το φόρτο τα κύρια ναυπηγεία κατασκευής νέων σκαφών.
Ξήλωμα της NAVSEA
Παράλληλα, ο Τραμπ στρέφει την προσοχή του στην ίδια την καρδιά της διοίκησης του ναυπηγικού προγράμματος του Αμερικανικού Ναυτικού: τη Naval Sea Systems Command, γνωστή ως NAVSEA. Εδώ ζητά σε εκατόν είκοσι ημέρες να κατατεθεί ανασκόπηση με προτάσεις ριζικών αλλαγών για προσωπικό, οργάνωση καο δομή. Στόχος είναι η εισαγωγή λογοδοσίας με βάση την ταχύτητα παράδοσης, η μείωση της γραφειοκρατίας και η εξάλειψη αντικρουόμενων προτεραιοτήτων που οδηγούν σε ακριβότερα και πιο περίπλοκα πλοία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην απαγόρευση ριζικών επανασχεδιασμών πάνω σε ώριμα, αποδεδειγμένα σχέδια.
Η NAVSEA, που επιβλέπει όλα τα νέα προγράμματα ναυπήγησης του Ναυτικού, κατηγορείται γενικώς ότι επιβάλλει συνεχείς τροποποιήσεις και αναθεωρήσεις σχεδίων, οδηγώντας νέες κλάσεις σκαφών είτε σε αποτυχία (π.χ. εκείνο των φρεγατών Constellation), είτε επιβάλλοντας παράδοξες απαιτήσεις και προδιαγραφές (όπως το πρόγραμμα των σκαφών παράκτιας υποστήριξης LCS), είτε προωθώντας σχεδιασμούς που στην πορεία αναδεικνύεται πως δεν μπορεί να υποστηριχθούν (όπως τα “ψηφιακά” καταδρομικά κλάσης Zumwalt).
Στο ίδιο μνημόνιο αναφέρεται και η εντολή για ανασχεδιασμό του 4ου αεροπλανοφόρου κλάσης Ford, ώστε να “επιστρέψει” στην κλασική τεχνολογία καταπελτών εξαπόλυσης αεροσκαφών, με χρήση ατμού, εγκαταλείποντας το σύγχρονο ηλεκτρομαγνητικό σύστημα EMALS (διαβάστε σχετικά στο παρακάτω άρθρο μας).
Νέο Ναυτικό ή νέα διάλυση;
Οι εντολές Τραμπ όπως εκδηλώνονται με το συγκεκριμένο μνημόνιο πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι θίγουν γνωστά και σοβαρά προβλήματα του Αμερικανικού Ναυτικού. Υπερβολική γραφειοκρατία, συνεχείς αυξήσεις κόστους, μη τήρηση χρονοδιαγραμμάτων ναυπήγησης, έλλειψη εγχώριας ναυπηγικής βάσης, αδυναμία τήρησης των στόχων για “Μεγάλο Ναυτικό” με στόλο που να προσεγγίζει τα 400 σκάφη και ακόμη περισσότερα, αδυναμία ανταγωνισμού της κινεζικής φρενίτιδας ναυτικών πολεμικών κατασκευών και άλλα.
Τα προβλήματα όμως του τραμπικού μνημονίου; Πολλά επίσης! Καθώς επιχειρείται να αντιμετωπιστούν όλα τα παραπάνω με “ένα νόμο και ένα άρθρο” (όπως λέει και η σχετική ελληνική ατάκα). Όπου βέβαια ένα προεδρικό μνημόνιο με λίγες λέξεις προσπαθεί να γκρεμίσει δομές και αντιλήψεις δεκαετιών και να τις αντικαταστήσει με νέες, στηριζόμενο μάλιστα σε νομοθετικές ακροβασίες, χωρίς όμως να υπάρχει αντίστοιχη εμπειρία και κυρίως διοικητική διαδικασία. Έτσι το μνημόνιο “πετά το μπαλάκι” στο υπουργείο Πολέμου, να παρουσιάσει σε ασφυκτικά μικρά χρονικά πλαίσια, 90 ή 120 ημερών τους σχετικούς σχεδιασμούς, κάτι αδύνατο για να γίνει σωστά. Διαπιστώνεται δηλαδή ο ορθός εντοπισμός υπαρκτών προβλημάτων αλλά και η προχειρότητα στην αντιμετώπιση τους, κάτι που αποτελεί και κεντρικό χαρακτηριστικό της έως τώρα πολιτικής Τραμπ.
Στα παραπάνω να προσθέσουμε πως πρέπει να υπάρξει έγκριση του Κογκρέσου, το οποίο έχει την αρμοδιότητα να εγκρίνει την άσκηση εκτάκτων εξουσιών της Προεδρίας, αλλά και να δώσει τη σχετική χρηματοδότηση. Και εδώ η εικόνα δεν είναι θετική, μιας και στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές, του Νοεμβρίου φέτος, το Ρεπουμπλικανικό κόμμα αναμένεται να χάσει έδρες σε Βουλή και Γερουσία, άρα ίσως να μην μπορεί να στηρίξει τις αποφάσεις-εντολές-πιέσεις Τραμπ.
Στο “σωστό δρόμο” λοιπόν ο Τραμπ, αλλά με την γνωστή του υπεραισιοδοξία πως μιας και το “διέταξε” αυτό θα γίνει! Η λογική δηλαδή άσκησης μιας εξουσίας, όπου θεωρείται αυτονόητη η μαγική εφαρμογή της, χωρίς άλλη πρόβλεψη παρά την συνεχή πίεση, συχνά ύβρη και περιφρόνηση και συνήθως αποτέλεσμα μια μεσοβέζικη επίλυση προχειρότητας και συμβιβασμών, που θα χρονίσει νομοθετικά και θα μετουσιωθεί σε πραγματική δράση κάπου προς το τέλος της θητείας του προέδρου, τότε δηλαδή που θα είναι και… ώριμη να ακυρωθεί από τον διάδοχο του. Παραθέτουμε προφανώς το χειρότερο σενάριο αλλά και το κατά τη γνώμη μας, πιθανότερο.
