Με τα φώτα της δημοσιότητας να επικεντρώνονται στα πλήγματα που δέχονται ρωσικά πολεμικά σκάφη από τα ουκρανικά μη επανδρωμένα στη Μαύρη Θάλασσα και αλλού, οι κινήσεις του ρωσικού ναυτικού τους τελευταίους μήνες στη Μεσόγειο πέρασαν σχεδόν απαρατήρητες.
Εκεί δορυφορικές εικόνες, αναφορές ανοικτών πηγών και επίσημες ανακοινώσεις δείχνουν ότι η Μόσχα επιχειρεί να αποκαταστήσει τη μόνιμη – έστω και περιορισμένη προς το παρόν – ναυτική παρουσία στη Μεσόγειο, με επίκεντρο την εγκατάσταση της, στην Ταρτούς στη Συρία.
Έτσι στις 18 Απριλίου 2026, μία ρωσική ναυτική δύναμη διήλθε από τη Μάγχη με κατεύθυνση τη Μεσόγειο. Επικεφαλής ήταν η φρεγάτα Admiral Kasatonov (F461), δεύτερη μονάδα της κλάσης Project 22350.
Το σκάφος συνοδευόταν από τρία βοηθητικά πλοία:
- Το δεξαμενόπλοιο General Skobelev
- Το πλοίο μεταφοράς οχημάτων (Ro-Ro) Sparta
- Το σύγχρονο πλοίο ανεφοδιασμού στόλου Akademik Pashin.
Και τα τρία βρίσκονται υπό δυτικές κυρώσεις, καθώς έχουν επανειλημμένα χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού και την υποστήριξη των ρωσικών επιχειρήσεων στη Συρία.
Στις 29 Απριλίου, η νηοπομπή πέρασε το Στενό του Γιβραλτάρ. Επισήμως ο τελικός προορισμός ήταν το Port Said της Αιγύπτου, ωστόσο τα πλοία συνέχισαν ανατολικά μέχρι το Ταρτούς.
Μετά την άφιξη στην Ταρτούς και την όποια εκφόρτωση υλικών και στελεχών, η Admiral Kasatonov συνόδευσε ξανά τα πλοία Sparta και General Skobelev στην επιστροφή μέχρι την περιοχή του Γιβραλτάρ, όπου τα ανέλαβε η φρεγάτα Boiky (F532), για να τα φέρει στη Ρωσία. Όσο για την Kasatonov επέστρεψε στην Ταρτούς.
Στις αρχές Ιουνίου δορυφορικές εικόνε έδειξαν την Admiral Kasatonov και το Akademik Pashin ελλιμενισμένα στη Συρία, με νέα στοιχεία όμως την εγκατάσταση φραγμάτων προστασίας από μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη όπως και την παρουσία μικρών σκαφών περιπολίας. Η ύπαρξη τέτοιων μέτρων ασφαλείας αποδίδεται στην εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία, όπου τα ουκρανικά μη επανδρωμένα επιφανείας έχουν χτυπήσει και εντός λιμένων ρωσικά πλοία.
Μάλιστα εντοπίστηκαν δύο ταχύπλοες άκατοι “Raptor” και ένα σκάφος προστασίας κλάσης Project 21980 Grachonok. Δεν έγινε γνωστό εάν αυτά μεταφέρθηκαν πρόσφατα στην Ταρτούς — πιθανόν με το πλοίο Sparta — ή αν βρίσκονταν ήδη κρυμμένα στην περιοχή από προηγούμενα χρόνια. Σε κάθε περίπτωση, η παρουσία τους υποδηλώνει ότι η Ρωσία οργανώνει ξανά τη μόνιμη λειτουργία της βάσης.
Η διπλωματική περιοδεία
Περαιτέρω, στις 12 Ιουνίου, η Admiral Kasatonov και το Akademik Pashin πραγματοποίησαν επίσκεψη στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου, με αφορμή τον εορτασμό της Ημέρας της Ρωσίας.
Ενώ στις 18 Ιουνίου, τα δύο πλοία εντοπίστηκαν νότια της Σαρδηνίας. Η πορεία τους έδειχνε ότι συνέχιζαν περιπολία στη δυτική Μεσόγειο αντί να επιστρέψουν στη Ρωσία. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 22 Ιουνίου, κατέπλευσαν στο λιμάνι του Οράν της Αλγερίας για τετραήμερη επίσκεψη στο πλαίσιο του προγράμματος στρατιωτικής συνεργασίας Ρωσίας–Αλγερίας για το 2026. Η επίσκεψη επιβεβαίωσε ότι η αποστολή δεν περιοριζόταν μόνο στην υποστήριξη της Συρίας αλλά περιλάμβανε και τη διατήρηση της ρωσικής ναυτικής διπλωματίας στη Μεσόγειο.
Τα δύο σκάφη
Το Akademik Pashin είναι το πλέον σύγχρονο πλοίο ανεφοδιασμού του ρωσικού στόλου, μεταφέροντας καύσιμα, πυρομαχικά, νερό και ανταλλακτικά. Η παρουσία του αυξάνει σημαντικά την αυτονομία των ρωσικών μονάδων επιφανείας και επιτρέπει επιχειρήσεις μεγάλης διάρκειας χωρίς ανάγκη άμεσης επιστροφής σε ναύσταθμο. Όσο για την Admiral Kasatonov έχει εκτόπισμα περίπου 4.500 τόνους μήκος 135 μέτρα, αναπτύσσει ταχύτητα 30 κόμβων και διαθέτει πλήρωμα 210 ατόμων. Ο οπλισμός της περιλαμβάνει:
- Πυροβόλο A-192 των 130 χιλιοστών,
- 16 κάθετους εκτοξευτές για πυραύλους Kalibr, Oniks ή Zircon,
- Σύστημα αντιαεροπορικών πυραύλων της οικογένειας 9M96,
- Δύο συστήματα εγγύς άμυνας Palash CIWS,
- Τορπιλοσωλήνες 330 χιλιοστών,
- Οργανικό ελικόπτερο Ka-27.
Η μεγάλη εικόνα
Η Ρωσία δεν φαίνεται να ανασυστήνει ακόμη τη Μεσογειακή Μοίρα που διατηρούσε πριν από το 2022. Ωστόσο, οι κινήσεις των τελευταίων μηνών δείχνουν ότι επαναφέρει σταδιακά τις βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση μιας μόνιμης ναυτικής παρουσίας, δηλαδή τις τακτικές αποστολές πλοίων με υποστήριξη βοηθητικών σκαφών και την ενίσχυση της Ταρτούς έναντι ασύμμετρων απειλών. Οπότε με βάση εκεί μπορεί να εκτελεί περιπολίες και διπλωματικές επισκέψεις στην Βόρεια Αφρική, όπου διατηρεί σημαντικές επαφές.
Βέβαια η εκ νέου δραστηριοποίηση της στη Συρία σημαίνει πως έχει εξασφαλιστεί η σχετική συναίνεση του νέου καθεστώτος της Δαμασκού, με τον επικεφαλής του, τον Αχμέντ αλ Σαράα, να έχει επισκεφθεί πέρυσι τη Μόσχα, όπου συναντήθηκε και με τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Εκεί συμφωνήθηκε πως η Ρωσία διατηρεί τις εγκαταστάσεις τη στη χώρα, δηλαδή στην Ταρτούς όπως και στην κοντινή αεροπορική βάση του Χμεϊμίμ και θα υπάρχει ενίσχυση των διμερών εμπορικών και διπλωματικών σχέσεων.
