Η Ρωσία φαίνεται να αναβαθμίζει ένα από τα πιο τρομακτικά συστήματα που κληρονόμησε από τη Σοβιετική Ένωση: το «Perimeter», γνωστό στη Δύση ως Dead Hand – «Νεκρό Χέρι». Αυτό αποκαλύπτει κοινή έρευνα των The Sunday Times, Danwatch και Dossier Center, η οποία δημοσιεύθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου. Οι δημοσιογράφοι εξέτασαν δορυφορικές εικόνες, κρατικές συμβάσεις, διαγωνισμούς και τεχνικά έγγραφα που αφορούν μια τεράστια υπόγεια εγκατάσταση στα Ουράλια.
Η εγκατάσταση βρίσκεται στο Kosvinsky Kamen, ένα βουνό ύψους περίπου 1.500 μέτρων στη βόρεια περιοχή του Σβερντλόφσκ. Στο εσωτερικό του βρίσκεται η εγκατάσταση 1335, με την κωδική ονομασία «Grot». Σύμφωνα με την έρευνα, μέσα στο βουνό υπάρχουν σήραγγες, τεράστιοι υπόγειοι χώροι, κέντρα ασύρματων επικοινωνιών, συστήματα υποστήριξης ζωής και εξοπλισμός που συνδέεται με τη διοίκηση των στρατηγικών πυρηνικών δυνάμεων της Ρωσίας.
Τα μεγέθη είναι εντυπωσιακά. Έγγραφα προμηθειών που εντόπισε το Danwatch αναφέρουν περίπου 22.000 τόνους χάλυβα και 56.000 τόνους τσιμέντου. Οι δημοσιογράφοι βρήκαν επίσης στοιχεία για τουλάχιστον 24 ξεχωριστούς υπόγειους χώρους. Η απόσταση ανάμεσα στην κύρια και τις εξόδους κινδύνου φτάνει περίπου τα 2,5 χιλιόμετρα.
Πρώην στρατιώτες που υπηρέτησαν στην περιοχή περιέγραψαν ένα συγκρότημα τόσο μεγάλο ώστε οι μετακινήσεις στο εσωτερικό του μπορούσαν να γίνονται ακόμη και με λεωφορεία.
Τι είναι το «Νεκρό Χέρι»
Το «Perimeter» δημιουργήθηκε στη Σοβιετική Ένωση και τέθηκε σε επιχειρησιακή υπηρεσία το 1985. Σκοπός του ήταν να εξασφαλίσει ότι η χώρα θα μπορούσε να πραγματοποιήσει πυρηνικό πλήγμα αντιποίνων ακόμη και στην περίπτωση που η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία είχε ήδη σκοτωθεί και τα βασικά κέντρα διοίκησης είχαν καταστραφεί.
Με απλά λόγια: ακόμη και αν ένα πρώτο πυρηνικό πλήγμα «αποκεφάλιζε» την ηγεσία της χώρας, η δυνατότητα να δοθεί εντολή εκτόξευσης στα πυρηνικά όπλα θα μπορούσε να δοθεί.
Η αρχική σοβιετική εκδοχή, πάντως, δεν ήταν μια μηχανή που αποφάσιζε μόνη της να ξεκινήσει πυρηνικό πόλεμο. Σύμφωνα με ειδικούς που επικαλείται η έρευνα, στο τελευταίο στάδιο υπήρχε ανθρώπινη παρέμβαση και επιβεβαίωση.
Η μεγάλη αλλαγή
Εδώ βρίσκεται ίσως και το πιο ανησυχητικό στοιχείο της έρευνας. Ο Ρώσος Υποστράτηγος Viktor Khalin, ο οποίος είχε συμμετάσχει στην ανάπτυξη του αρχικού «Perimeter» και αργότερα στις εργασίες εκσυγχρονισμού του, έχει γράψει ότι η σύγχρονη Ρωσία απέκτησε τη δυνατότητα πραγματοποίησης αντιποίνων τόσο σε αυτοματοποιημένη όσο και σε αυτόματη λειτουργία.
Στην πρώτη περίπτωση, σε κάποιο στάδιο χρειάζεται ανθρώπινη επιβεβαίωση. Στη δεύτερη, εφόσον η πολιτική ηγεσία έχει προηγουμένως ενεργοποιήσει το αντίστοιχο καθεστώς και πληρούνται οι προβλεπόμενες συνθήκες, η διαδικασία μπορεί να συνεχιστεί χωρίς νέα ανθρώπινη απόφαση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι σήμερα κάποιος υπολογιστής στη Ρωσία μπορεί απλώς να αποφασίσει μόνος του να ξεκινήσει πυρηνικό πόλεμο. Η έρευνα, όμως, υποστηρίζει ότι η σύγχρονη έκδοση του «Perimeter» μπορεί να έχει αφαιρέσει τον άνθρωπο από το τελευταίο στάδιο της διαδικασίας.
Ένα έργο που ξεκίνησε επί ΕΣΣΔ και συνεχίζεται επί Πούτιν
Το «Grot» δεν είναι καινούργιο. Η κατασκευή του άρχισε ήδη από το 1982, ενώ το πρώτο στάδιο ολοκληρώθηκε περίπου το 1990. Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης οι εργασίες επιβραδύνθηκαν, αλλά η Ρωσία συνέχισε αργότερα να επενδύει στον εκσυγχρονισμό του συγκροτήματος και του «Perimeter». Μάλιστα, σύμφωνα με στοιχεία που βρήκαν οι δημοσιογράφοι, τον Φεβρουάριο του 2000 μέσω της εγκατάστασης 1335 μεταδόθηκε εντολή για δοκιμαστική εκτόξευση διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου Topol-M.
Σήμερα, περισσότερα από 40 χρόνια μετά την έναρξη των εργασιών, μέσα στο Kosvinsky Kamen φαίνεται να βρίσκεται ένα από τα πιο προστατευμένα και μυστικά κέντρα του ρωσικού συστήματος πυρηνικής διοίκησης. Ένα καταφύγιο σχεδιασμένο για το χειρότερο δυνατό σενάριο: τη στιγμή που ο πυρηνικός πόλεμος έχει ήδη αρχίσει και εκείνοι που θα έπρεπε να δώσουν την εντολή για αντίποινα μπορεί να μην υπάρχουν πλέον.
