Ένα νέο διακομματικά υποστηριζόμενο νομοσχέδιο με τίτλο Turkey Human Rights Promotion Act of 2026 κατατέθηκε στις 30 και 31 Ιουλίου 2026 στο Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις ανησυχίες για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου στην Τουρκία. Πρόκειται για επικαιροποιημένη και ενισχυμένη εκδοχή αντίστοιχων νομοθετικών πρωτοβουλιών που είχαν παρουσιαστεί το 2019 και το 2021.
Στη Βουλή των Αντιπροσώπων το νομοσχέδιο κατατέθηκε από την χορηγό Δημοκρατική βουλευτή Dina Titus από τη Νεβάδα και παραπέμφθηκε στις Επιτροπές Εξωτερικών Υποθέσεων, Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και Δικαιοσύνης. Στη Γερουσία κατατέθηκε ως με εισηγητή τον Δημοκρατικό γερουσιαστή Edward J. Markey από τη Μασαχουσέτη και παραπέμφθηκε στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων.
Σύμφωνα με το κείμενο, σκοπός της νομοθετικής πρωτοβουλίας είναι η προώθηση της δημοκρατίας, η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η ενίσχυση της λογοδοσίας της τουρκικής κυβέρνησης για ζητήματα που αφορούν πολιτικές διώξεις, περιορισμό των θεμελιωδών ελευθεριών, λογοκρισία, διακρατική καταπίεση αντιφρονούντων και παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου. Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η συμμόρφωση με τις δημοκρατικές αρχές και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ αποτελεί βασικό στοιχείο της αμερικανικής πολιτικής έναντι της Άγκυρας.
Tο νομοσχέδιο καταδικάζει τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία και ζητά την άνευ όρων απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων και των κρατουμένων συνείδησης. Επιπλέον, καλεί την τουρκική κυβέρνηση να διασφαλίσει την ελευθερία του Τύπου και του διαδικτύου, να σταματήσει τις διώξεις κατά δικαστών και δικηγόρων και να εφαρμόσει πλήρως τις δεσμευτικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των υποθέσεων των Osman Kavala και Selahattin Demirtaş.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το νομοσχέδιο συνδέει άμεσα την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς την Τουρκία με την πρόοδο που θα σημειωθεί στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Συγκεκριμένα, προβλέπει την αναστολή της χρηματοδότησης μέσω του προγράμματος Foreign Military Financing (FMF), καθώς και στρατιωτικών πωλήσεων και άλλων μορφών συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, εκτός εάν ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ πιστοποιήσει ότι η Τουρκία έχει επιτύχει ουσιαστική πρόοδο. Στα κριτήρια περιλαμβάνονται η μείωση του αριθμού των πολιτικών κρατουμένων και η απελευθέρωση όσων κρατούνται για την ειρηνική άσκηση των δικαιωμάτων τους, η παύση της χρήσης της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας και των νόμων περί παραπληροφόρησης για την ποινικοποίηση της ελευθερίας της έκφρασης, η συμμόρφωση με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και ο τερματισμός των πρακτικών διακρατικής καταπίεσης αντιφρονούντων.
Το σχέδιο νόμου προβλέπει πάντως τη δυνατότητα εξαίρεσης για λόγους εθνικής ασφάλειας (national security waiver), εφόσον ο Υπουργός Εξωτερικών κρίνει ότι επιβάλλεται η συνέχιση συγκεκριμένων μορφών συνεργασίας, ενημερώνοντας σχετικά το Κογκρέσο.
Παράλληλα, ζητείται από την αμερικανική κυβέρνηση να εξετάσει την επιβολή κυρώσεων στο πλαίσιο του Global Magnitsky Act, καθώς και περιορισμών στη χορήγηση θεωρήσεων εισόδου με βάση το πλαίσιο του Khashoggi Ban, ακόμη και για μέλη οικογενειών εμπλεκομένων προσώπων. Επιπλέον, το Υπουργείο Εξωτερικών καλείται να ενισχύσει οικονομικά οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην Τουρκία που δραστηριοποιούνται για την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων και την προάσπιση των δημοκρατικών θεσμών, καθώς και να υποστηρίξει ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης.
Σημαντικό μέρος του νομοσχεδίου αφιερώνεται στα λεγόμενα Findings, όπου παρατίθενται στοιχεία από αμερικανικές και διεθνείς πηγές, όπως το State Department, το Freedom House και το Prison Insider. Με βάση αυτά, εκτιμάται ότι στις τουρκικές φυλακές κρατούνται περίπου 43.000 πολιτικοί κρατούμενοι, ενώ μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016 περισσότεροι από 60.000 αστυνομικοί και στρατιωτικοί, περίπου 125.000 δημόσιοι υπάλληλοι και σχεδόν το ένα τρίτο των λειτουργών της Δικαιοσύνης απολύθηκαν ή τέθηκαν σε διαθεσιμότητα. Παράλληλα, γίνεται λόγος για περισσότερες από 95.000 συλλήψεις και φυλακίσεις πολιτών, καθώς και για το κλείσιμο άνω των 1.500 μη κυβερνητικών οργανώσεων.
Υπογραμμίζεται ότι στην παρούσα φάση, το Turkey Human Rights Promotion Act of 2026 βρίσκεται στο αρχικό στάδιο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας (Introduced) και δεν έχει εγκριθεί από κανένα από τα δύο νομοθετικά σώματα του Κογκρέσου. Ωστόσο, η κατάθεσή του αποτελεί μία ακόμη ένδειξη ότι η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα στη διαμόρφωση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων. Το νομοσχέδιο έχει ήδη λάβει δημόσια υποστήριξη από οργανώσεις, μεταξύ των οποίων και η Armenian National Committee of America (ANCA).
