Ενώ είχα καταφέρει να πείσω τον Στρατοπεδάρχη Δ/κτη πως η απουσία μου δεν θα βλάψει κανέναν, κάτι νέοπες, με ΑΪ-ΚΙΟΥ ραδικιού, έκαναν το απίστευτο. Ενώ πήγα για μεσημεριανό υπνάκο το Σάββατο, πήραν από την αποθήκη μου την παλιά ψησταριά (ιδιοκατασκευή από θερμοσίφωνα) για να ψήσουν παϊδάκια. Ναι, εν μέσω αντιπυρικής περιόδου! Όπως καταλαβαίνετε, ο άλλος (ο Δίκας) βρήκε ευκαιρία να μου πει πως η παρουσία είναι απαραίτητη μια ακόμη -τουλάχιστον- εβδομάδα. Εντωμεταξύ, αυτό που θα πάθουν οι νέοι από μένα, δεν συγκρίνεται με τις 20 μέρες φυλακή που έφαγαν ήδη.

Τα νοικιασμένα φτερά της φωτιάς

Μιλώντας για φωτιές, υπάρχει ένας λογαριασμός με ΠΟΛΛΑ ΕΥΡΩ που έχει αρχίσει να μυρίζει πιο βαριά και από καμένο πεύκο μετά από μελτέμι. Το 2018, οι μισθώσεις εναέριων μέσων ήταν περίπου 21,4 εκατ. ευρώ. Το 2019 πήγαν στα 32,3 εκατ., το 2020 στα 54 εκατ., το 2021 στα 78,2 εκατ. Μέσα σε τρία χρόνια, η χώρα σχεδόν τετραπλασίασε τον λογαριασμό της.

Το 2022 τα νοικιασμένα αεροπλάνα και ελικόπτερα, φτάνουν τα 47 και ο τελικός λογαριασμός κινείται κοντά στα 150 εκατ. ευρώ, μαζί με τις ώρες πτήσης. Το 2023, με 51 μέσα, η εκτίμηση περνά πάνω από τα 200 εκατ. ευρώ. Οπότε η αεροπυρόσβεση αρχίζει να μοιάζει με ετήσιο εξοπλιστικό πρόγραμμα, μόνο που στο τέλος της σεζόν μένουν τιμολόγια.

Και συνεχίζουμε: Το 2024 γράφει 164 εκατ. ευρώ και το 2025 κλείνει στα 150,3. Το 2026 έχει δέσμευση 148 εκατ. ευρώ μέσω ΝΣΠΟ και ΝΣΠΑ. Άρα, από το 2019 μέχρι σήμερα, φτάνουμε περίπου στα 976,7 εκατ. Συμπέρασμα, η Ελλάδα έχει ακουμπήσει τα τελευταία χρόνια περί το ένα δις μόνο για υπηρεσίες, πληρωμένες κατά κύριο λόγο στο εξωτερικό και για εναέρια μέσα που το Σεπτέμβρη πετάνε πίσω στη βάση τους.

Πότε ξεκίνησε όλο αυτό;

Μιλώντας για υπουργούς, το 2019 ξεκινά με την Γεροβασίλη να έχει βάλει στις ράγες πολυετές σχήμα μίσθωσης μέσω ΝΣΠΑ. Το παραλαμβάνει, μετά τις εκλογές, ο Χρυσοχοΐδης, και μέσα στη δική του περίοδο η δύναμη μεγαλώνει από τα 18 στα 21 μέσα. Μετά μπαίνει δυνατά στην εικόνα ο Χαρδαλιάς, με τη γνωστή λογική της μεγάλης κινητοποίησης. Εκεί το μείγμα γεμίζει ΕΡΙΚΣΟΝ, ΚΑΜΟΦ, ΜΠΕΛ, ΜΠΕΡΙΕΦ και ΑΙΡ ΤΡΑΚΤΟΡ.

Το 2022 και το 2023 η σκυτάλη περνά στην εποχή Στυλιανίδη και Τουρνά. Τότε βλέπουμε το άλμα στα 47 και μετά στα 51 μισθωμένα μέσα. Η χώρα πληρώνει πια κάθε αντιπυρική περίοδο σαν να φτιάχνει μόνιμη αεροπορική δύναμη. Μόνο που μόνιμη αεροπορική δύναμη σημαίνει αεροσκάφη, βάσεις, τεχνικούς, πληρώματα και διαθεσιμότητες που μένουν εδώ.

Και μετά έρχεται η περίοδος Κικίλια, όπου η μεγάλη δαπάνη παύει να δείχνει έκτακτη και μοιάζει πλέον κανονικότητα. Το 2024, η πρώτη πλήρης χρονιά του στο υπουργείο, γράφει 164 εκατ. ευρώ πληρωμή. Το 2025 έχει μπροστά του ήδη ένα πακέτο 145 εκατ. ευρώ, που τελικά κλείνει στα 150,3 εκατ. ευρώ.

Ο Κεφαλογιάννης και το συμμάζεμα

Ίσως πρέπει να αναφέρω και τον Κεφαλογιάννη. Εδώ χρειάζεται μια τελεία, για να μην πάρει η μπάλα όποιον πέρασε από το υπουργείο. Ανέλαβε τον Μάρτιο του 2025, δηλαδή σχεδόν πάνω στην είσοδο της αντιπυρικής περιόδου. Παρέλαβε μηχανισμό φουσκωμένο, συμβάσεις δρομολογημένες, πολιτικές επιλογές άλλων και ένα υπουργείο που είχε μάθει να κινείται με πανάκριβη μίσθωση. Παρ’ όλα αυτά, η χρονιά έκλεισε χαμηλότερα από το 2024, κάπου 13,7 εκατ. λιγότερα. Το 2026 η δέσμευση πάει στα 148 εκατ. ευρώ, άρα με (μικρή) μείωση 2,3 εκατ. Μέσα σε αυτό το διάστημα βλέπουμε και κινήσεις που πάνε προς πιο θεσμική διαχείριση, όπως απολογισμό αντιπυρικής περιόδου, νομοθετική αναμόρφωση και αναβάθμιση ΚΑΝΑΝΤΑΙΡ. Θα έλεγα πως ο Κεφαλογιάννης άκουγε, δούλεψε και διόρθωσε κακώς κείμενα προκατόχων.

Η ΝΣΠΑ και η άλλη λύση

Η ΝΣΠΑ (που διαχειρίζεται πολυεθνικές προμήθειες) παρουσιάζεται ως λύση, επειδή είναι ΝΑΤΟϊκός οργανισμός, έχει διαδικασίες, βρίσκει παρόχους και λύνει χέρια. Στην πράξη, η Ελλάδα αγοράζει πακέτο υπηρεσιών, με ξένα πληρώματα και τεχνικούς, ξένες κυρίως εταιρείες και μέσα που έρχονται για λίγους μήνες.

Η Πολιτική Προστασία έχει όμως δικά της εργαλεία που άλλοι φορείς θα ζήλευαν. Μπορεί να κινηθεί με ειδικές διαδικασίες, δδιακρατικές λύσεις, κατεπείγοντα και σχήματα που για την Πολεμική Αεροπορία ή το ΓΕΕΘΑ θα ήθελαν χρόνια. Άρα το επιχείρημα «μα, έτσι γίνεται» δεν είναι δικαιολογία. Όταν υπάρχει μέθοδος για να νοικιάζεις, υπάρχει και μέθοδος για να χτίζεις δική σου πυροσβεστική δύναμη.

Τα 20 εκατ. που αλλάζουν παιχνίδι

Μιλώντας για εναλλακτικές, ας κάνουμε μια απλή άσκηση επιπέδου ΚαΨιΜί. Από τα 148 εκατ. ευρώ του 2026, κρατάς τα 128 για όσα πραγματικά χρειάζονται και κόβεις 20 εκατ. ευρώ. Τα δίνεις σταθερά, κάθε χρόνο, σε ελληνική ή ξένη εταιρεία με σοβαρή σύμβαση, για να επαναφέρει σε πτητική κατάσταση δικά μας, ΣΙΝΟΥΚ, ΝΗ-90, Σ-70, ΣΟΥΠΕΡ ΠΟΥΜΑ ή ό,τι άλλο μπορεί να σωθεί. Σε πέντε χρόνια, μιλάμε για 100 εκατ. ευρώ πάνω σε ελληνική διαθεσιμότητα.

Με 20 εκατ. ευρώ τον χρόνο, πληρώνεις ανταλλακτικά, τεχνική υποστήριξη, πιστοποιήσεις, εργατοώρες, εκπαίδευση και συμφωνίες διαθεσιμότητας. Κυνηγάς και μεταχειρισμένα ΜΠΛΑΚΧΟΚ ή ΣΟΥΠΕΡ ΠΟΥΜΑ, κοψοχρονιά όπου βρεθούν, για να μπουν σε ελληνικό κύκλο ζωής. Θα λυθούν όλα τα προβλήματα μας; Φυσικά και όχι. Θα μείνει όμως κάτι στη χώρα.

Και αυτά τα μέσα θα έχουν διπλή αξία. Το καλοκαίρι θα δουλεύουν στην αεροπυρόσβεση, στη μεταφορά πεζοπόρων, στην υποστήριξη, στον ανεφοδιασμό, στην επιτήρηση. Τον χειμώνα θα δουλεύουν πάλι για την Πολιτική Προστασία, με διασώσεις ενώ αν συμβεί κάτι με τους γείτονες, μπορούμε να τα ρίξουμε στην άμυνα, με αεροκίνηση, ταχεία μεταφορά στα νησιά, ενίσχυση Έβρου, ακόμη και σενάρια Κύπρου.

Συμπέρασμα, με τα ίδια λεφτά μπορείς να αγοράζεις λίγους μήνες υπηρεσίας ή να χτίζεις εθνική ισχύ δώδεκα μήνες τον χρόνο. Λέω τώρα…

Τα 10 εκατ. για τους ανθρώπους

Μιλώντας για ανθρώπους, υπάρχει και το πιο ελληνικό ερώτημα από όλα. Αν μέσα σε αυτά τα τεράστια ποσά έμπαιναν 10 εκατ. ευρώ τον χρόνο για επιπλέον αμοιβές σε εν ενεργεία και εν αποστρατεία τεχνικούς και ιπταμένους των Ενόπλων Δυνάμεων, τι θα γινόταν; Για τους εν ενεργεία, ας ήταν επίδομα αντιπυρικής περιόδου, μεγάλο, μερικές χιλιάδες ευρώ.

Για τους απόστρατους, που φεύγουν και δουλεύουν στο εξωτερικό, θα έμεναν εδώ. Θα κρατούσαμε γνώση στην Ελλάδα. Θα δίναμε λόγο σε έμπειρους τεχνικούς να ξαναπιάσουν δουλειά πάνω σε ελληνικά μέσα.

Αυτοί οι άνθρωποι ξέρουν ΣΙΝΟΥΚ, Σ-70, ΝΗ-90, ΣΟΥΠΕΡ ΠΟΥΜΑ, ΑΒ-212. Ξέρουν τι πετάει, τι πονάει, τι θέλει ανταλλακτικό, τι θέλει πρόγραμμα και τι θέλει απλώς κάποιον να σηκώσει το τηλέφωνο. Αντί για αυτό, πληρώνουμε κάθε χρόνο ξένα πληρώματα και ξένες εταιρείες, που κάνουν τη δουλειά τους, πληρώνονται και φεύγουν.

Με μια σοβαρή νομοθετική ρύθμιση, η Πολιτική Προστασία θα μπορούσε να αγοράζει ελληνική εργατοώρα, ελληνική εμπειρία και ελληνική διαθεσιμότητα. Θα μπορούσε να έχει ξεχωριστό πλαίσιο αμοιβών για όσους μπαίνουν στην αεροπυρόσβεση με γνώση Ενόπλων Δυνάμεων. Έτσι το χρήμα θα έμενε εδώ και θα δούλευε διπλά. Συμπέρασμα, τα λεφτά που μένουν στην Ελλάδα σβήνουν φωτιές και χτίζουν κράτος.

Τα ΣΙΝΟΥΚ αντί για τα αιώνια ΕΡΙΚΣΟΝ

Μιλώντας για ΣΙΝΟΥΚ, κάποια στιγμή πρέπει να ανοίξει η κουβέντα χωρίς ταμπού. Τα ΕΣ-64 ΕΡΙΚΣΟΝ είναι εξαιρετικά ειδικά ελικόπτερα, με μεγάλη ιστορία στην αεροπυρόσβεση. Όμως η Ελλάδα έχει ΣΙΝΟΥΚ, και τα ΣΙΝΟΥΚ μπορούν να κάνουν αεροπυρόσβεση, μεταφορά, ανεφοδιασμό, αεροκίνηση και υποστήριξη σε όλη την επικράτεια.

Ένα ΣΙΝΟΥΚ με σωστό κάδο, τεχνική υποστήριξη και οργανωμένο κύκλο διαθεσιμότητας μπορεί να σταθεί ως βαριά εθνική λύση. Μπορεί να μεταφέρει ομάδες, υλικά, αντλίες, σωλήνες, γεννήτριες, καύσιμα και ό,τι χρειάζεται η πρώτη γραμμή. Το ΕΣ-64 είναι χειρουργείο νερού. Το ΣΙΝΟΥΚ είναι ολόκληρο εργαλείο πολέμου και κρίσης.

Το ίδιο ισχύει για ΝΗ-90, Σ-70, ΣΟΥΠΕΡ ΠΟΥΜΑ και ΑΒ-212. Άλλα θα κάνουν κύρια αποστολή, άλλα επικουρική, άλλα μεταφορά προσωπικού, άλλα διασύνδεση και υποστήριξη. Συμπέρασμα, ο εθνικός στόλος θέλει λεφτά πριν τη φωτιά, όχι δάκρυα μετά τη στάχτη.

Τα ΦΑΪΡ ΜΠΟΣ και η σπατάλη που γλιτώσαμε

Μιλώντας για τα ΦΑΪΡ ΜΠΟΣ, εδώ το ΚαΨιΜί έχει προϊστορία. Τα είχαμε γράψει για τα μονοκινητήρια πυροσβεστικά που διαπρέπουν στις λίμνες του Καναδά. Τα είχαμε γράψει και για το κύμα που κόβει τη χαρά της υδροληψίας. Η αγορά τους, ευτυχώς, έμεινε στον δρόμο. Αν είχε προχωρήσει, θα μιλούσαμε για σπατάλη άνευ προηγουμένου σε λάθος έκδοση για λάθος επιχειρησιακό περιβάλλον.

Το ΑΙΡ ΤΡΑΚΤΟΡ έχει αξία. Ως αεροσκάφος με τροχούς, από βάσεις, με γρήγορη επαναγέμιση, μπορεί να σταθεί ως διάδοχος λογικής των ΡΖΛ. Εκεί το θέλουμε. Το ΦΑΪΡ ΜΠΟΣ με πλωτήρες είναι άλλη ιστορία. Θέλει ήρεμα νερά, λίμνες, ταμιευτήρες και συνθήκες που η ελληνική μεγάλη φωτιά συνήθως χαμογελάει ειρωνικά όταν τις ακούει.

Στο Αιγαίο, με μελτέμι, κύμα, ριπές και φωτιές που γίνονται θηρία στα 8 και 9 μποφόρ, η μπροσούρα συναντά τη θάλασσα. Εκεί χρειάζονται ΚΑΝΑΝΤΑΙΡ και πάνω. Τα περιστατικά με ΦΑΪΡ ΜΠΟΣ σε υδροληψίες υπάρχουν και θυμίζουν ότι η θάλασσα ξεχωρίζει τα εργαλεία από τα όνειρα. Συμπέρασμα, τα ΑΙΡ ΤΡΑΚΤΟΡ τα θέλουμε εκεί που ταιριάζουν, όχι εκεί που βολεύει το αφήγημα.

Η τελευταία σούμα

Καθώς πολλοί, άλλη φορά, μου έγραψαν πως «δεν θα δούλευε κάτι τέτοιο κρατικό, καλύτερα οι εισαγόμενοι πιλότοι», θα πω πως υπάρχουν ελληνικές εταιρείες, που κάνουν συντήρηση ΕΜ-ΑΡ-Ο, και θα μπορούσαν να προσφέρουν τα πάντα όλα. Η ΑΕΡΟΣΕΡΒΙΣΙΣ π.χ. δεν κάνει συντηρήσεις των ελικοπτέρων της Πυροσβεστικής ακόμη και δίπλα στα ελικόπτερα, όταν είναι σε ανάπτυξη; Κάνει, αν δεν ξέρετε, ρωτήστε τι έγινε πχ επί ΝΤΑΝΙΕΛ. Και το ίδιο δεν θα κάνει ή κάνει ήδη, η ΕΑΒ ή η ΑΠΕΛΛΑ; Καμ ον γκάις που λέμε και στη Ζαχάρω…

Το πραγματικό ερώτημα είναι πολιτικό, επιχειρησιακό και εθνικό. Θέλουμε Πολιτική Προστασία με εθνικό κορμό, ελληνικές διαθεσιμότητες, ελληνικές αμοιβές, ελληνικούς τεχνικούς, ελληνικά πληρώματα και μέσα που δουλεύουν και για την άμυνα; Ή θέλουμε κάθε χρόνο να γράφουμε δεκάδες και εκατοντάδες εκατομμύρια για να αγοράζουμε λίγους μήνες ησυχίας; Συμπέρασμα, αν κάτι καίγεται εδώ, μπορεί να μην είναι μόνο στο δάσος. Μπορεί να είναι και στον τρόπο που μάθαμε να σβήνουμε τη φωτιά.