Η Ελλάδα έχει χτίσει τις βασικές αμυντικές της σχέσεις γύρω από τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ισραήλ. Η Σουηδία όμως, μπορεί να προστεθεί ως στοχευμένος εταίρος σε πεδία όπου οι ελληνικές ανάγκες συναντούν ώριμα συστήματα, ανοικτή αρχιτεκτονική και ευρωπαϊκή παραγωγή. Μια τέτοια σύνδεση έχει νόημα ως πολυετές πρόγραμμα κοινής εξέλιξης, υποστήριξης και παραγωγής.
Η Βαλτική και το Αιγαίο διαφέρουν σε κλίμα και αποστάσεις, μοιράζονται όμως ένα απαιτητικό παράκτιο περιβάλλον με νησιά, στενά περάσματα, ίχνη χαμηλής παρατηρησιμότητας, πυραύλους κατά πλοίων, υποβρύχια και ανάγκη διασύνδεσης διάσπαρτων αισθητήρων. Η Σουηδία οργανώνει την άμυνά της γύρω από διασπορά, ταχεία μετακίνηση, αντοχή σε ηλεκτρονικό πόλεμο και επιχειρήσεις κοντά στις ακτές. Αυτή η εμπειρία ταιριάζει περισσότερο στην Ελλάδα από όσο υποδηλώνει η γεωγραφική απόσταση.
Το Gripen ως μαχητικό έχει χαμηλή ή καλύτερα μηδαμινή προτεραιότητα για την Πολεμική Αεροπορία, η οποία επενδύει σε F-16V, Rafale και F-35A. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον βρίσκεται στο οικοσύστημα της Saab, στα ραντάρ, στον ηλεκτρονικό πόλεμο, στα όπλα επιφανείας και στις τεχνολογίες του μελλοντικού αεροπορικού πολέμου.
Η FDI ως πρώτη γέφυρα
Τον Μάιο του 2026 η Σουηδία άρχισε τη διαδικασία για απόκτηση τέσσερων φρεγατών FDI, με παραδόσεις που σχεδιάζονται από το 2030 έως το 2034. Η επιλογή δημιουργεί έναν δεύτερο εξαγωγικό χρήστη της ίδιας πλατφόρμας μετά την Ελλάδα, με σαφή απαίτηση εθνικής διαμόρφωσης. Όπως έχει παρουσιάσει η ΠΤΗΣΗ στην ανάλυση της σουηδικής FDI, η Στοκχόλμη σχεδιάζει να ενσωματώσει αντιπλοϊκούς πυραύλους RBS 15, 2ο ραντάρ Giraffe 1X, σταθμό τηλεχειριζόμενου οπλισμού Trackfire, ελαφρές τορπίλες Saab και πυροβόλα Bofors των 57 και 40 χιλιοστών.
Η κλάση Luleå (όπως θα ονομαστεί) σχεδιάζεται επίσης με βλήματα αέρος-αέρος Aster 30 και CAMM-ER. Έτσι η Ελλάδα, με επίσης τέσσερις FDI HN και ελληνικές εταιρείες στην αλυσίδα παραγωγής, αποκτά έναν φυσικό συνομιλητή για την εξέλιξη του πλοίου. Η σουηδική διαμόρφωση δείχνει ότι η FDI μπορεί να δεχθεί νέα εθνικά υποσυστήματα, αρκεί η ολοκλήρωση να γίνει μαζί με τη Naval Group, τη γαλλική DGA και τις εταιρείες των όπλων.
Το πρώτο βήμα θα μπορούσε να είναι κοινό ελληνοσουηδικό γραφείο εξέλιξης της FDI. Στο αντικείμενό του θα εντάσσονταν το ραντάρ Giraffe 1X για εντοπισμό μικρών UAV και στόχων επιφανείας, μια ολοκληρωμένη σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου (ESM και ενεργού ECM), καθώς και μελέτη ένταξης του αντιαεροπορικού πυραύλου CAMM-ER. Αυτόςο προσφέρει ενεργό ερευνητή, εμβέλεια άνω των 40 χιλιομέτρων και εκτόξευση soft launch. Δίπλα στον Aster 30 θα πρόσθετε δεύτερο στρώμα άμυνας και μεγαλύτερο απόθεμα έτοιμων βλημάτων απέναντι σε επιθέσεις κορεσμού, ένα ζήτημα που έχει αναλύσει το NavalDefence.gr.
Η κοινή προσπάθεια στο ECM έχει ιδιαίτερη αξία. Το Πολεμικό Ναυτικό χρειάζεται ενεργή ηλεκτρονική προστασία στις FDI, ενώ η Saab διαθέτει εμπειρία σε ναυτικά ESM, παθητικούς αισθητήρες και βιβλιοθήκες απειλών. Ένα πρόγραμμα που θα συνδύαζε σουηδικούς αισθητήρες, ελληνική επεξεργασία και συμμετοχή της ΕΑΒ ή άλλων εγχώριων εταιρειών θα δημιουργούσε εθνικό έλεγχο των δεδομένων αποστολής. Η ανάγκη ολοκληρωμένου ECM στις νέες φρεγάτες έχει παρουσιαστεί από το NavalDefence.gr μέσα από το σενάριο αντιμετώπισης UAV και περιφερόμενων πυρομαχικών.
RBS 15 και ιπτάμενα ραντάρ
Το βλήμα RBS15 Gungnir αξίζει χωριστή αξιολόγηση. Η έκδοση Mk4 προσφέρεται για εκτόξευση από πλοίο, ξηρά και αεροσκάφος, με δημοσιοποιημένη εμβέλεια άνω των 300 χιλιομέτρων και πολεμική κεφαλή περίπου 200 κιλών. Η χαμηλή πτήση, τα πολλαπλά ενδιάμεσα σημεία πορείας και οι συνδυασμένες προσβολές από διαφορετικούς άξονες αυξάνουν την πιθανότητα διάτρησης της άμυνας.
Η ισχύς της κεφαλής μπορεί να προκαλέσει καταστροφική δομική βλάβη και άμεση έξοδο ενός πολεμικού πλοίου από τη μάχη. Για την Ελλάδα, η μεγαλύτερη αξία βρίσκεται στην κοινή οικογένεια βλήματος για φρεγάτες, επάκτιες συστοιχίες και πιθανές αεροπορικές πλατφόρμες. Στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και στην Κρήτη, κινητές πυροβολαρχίες RBS15 θα δημιουργούσαν μετακινούμενες ζώνες θαλάσσιας απαγόρευσης. Μάλιστα η πρόταση επάκτιας άμυνας με RBS15 έχει παρουσιαστεί στην Ελλάδα.
Η πλήρης αξιοποίηση βλήματος τέτοιας εμβέλειας απαιτεί αισθητήρες πέρα από τον ορίζοντα. Η σουηδική εμπειρία περιλαμβάνει μετάδοση στοιχείων βολής από ελικόπτερα προς επάκτιες πυροβολαρχίες RBS15. Για την Ελλάδα, τα στοιχεία μπορούν να προέρχονται από ελικόπτερα, UAV, αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας, φρεγάτες και επίγεια ραντάρ, μέσα σε ενιαίο δίκτυο διοίκησης.
Στον αέρα, η Ελλάδα διαθέτει τέσσερα ιπτάμενα ραντάρ EMB-145H Erieye και χρειάζεται σχέδιο διαδοχής, ενίσχυσης και αναβάθμισης τους. Εδώ, το GlobalEye αποτελεί την νεότερη πρόταση της Saab, με μεγάλη αυτονομία και επιτήρηση αέρα, θάλασσας και ξηράς. Η πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη για την ελληνική γεωγραφία είναι το LoyalEye, δηλαδή ο νέος αισθητήρας AEW της Saab που πραγματοποίησε την πρώτη του πτήση σε μη επανδρωμένο MQ-9B τον Μάιο του 2026.
Ένας μικτός στόλος θα μπορούσε να διατηρεί τα EMB-145H σε ρόλο διοίκησης και να χρησιμοποιεί MQ-9B με LoyalEye για πολύωρη επιτήρηση πάνω από το Ιόνιο, την Κρήτη και την Ανατολική Μεσόγειο. Η λύση απαιτεί ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες, επίγεια επεξεργασία, ανθεκτικά data links και πρόσβαση στα δεδομένα του αισθητήρα.
CV90, Hägglunds και Archer για τον Στρατό
Ο Ελληνικός και ο Σουηδικός Στρατός έχουν επίσης σημείο συνάντησης στη χρήση αρμάτων Leopard 2. Τα σουηδικά Strv 122, όπως ονομάζονται, αποτελούν εθνικά προσαρμοσμένη έκδοση του άρματος, ενώ η Ελλάδα διαθέτει Leopard 2HEL και Leopard 2A4. Εδώ η συνεργασία μπορεί να καλύψει επιβιωσιμότητα, ενεργή προστασία, κοινές δοκιμές πυρομαχικών, εκπαίδευση και συντήρηση, με άμεση εφαρμογή στις τεθωρακισμένες ταξιαρχίες.
Το μεγαλύτερο πεδίο συνεργασίας βρίσκεται στο τεθωρακισμένο όχημα μάχης, CV90 της BAE Systems Hägglunds. Ο Ελληνικός Στρατός χρειάζεται νέο ΤΟΜΑ για να αντικαταστήσει μεγάλο μέρος των M113 και να δώσει στα Leopard συνοδεία με ανάλογη προστασία, αισθητήρες και ισχύ πυρός. Το CV90 προσφέρει οικογένεια εκδόσεων για μεταφορά πεζικού, διοίκηση, αναγνώριση, περισυλλογή και πυρών υποστήριξης . Η εταιρεία έχει ήδη προτείνει παραγωγή του CV90 στην Ελλάδα, στοιχείο που μπορεί να μετατρέψει μια προμήθεια σε βιομηχανική σχέση.
Η Hägglunds κατασκευάζει επίσης τα αρθρωτά οχήματα παντός εδάφους BvS10 και Beowulf. Η αμφίβια κίνηση, η χαμηλή πίεση εδάφους και η δυνατότητα μεταφοράς προσωπικού, φορτίων, όλμων ή υγειονομικού υλικού ταιριάζουν σε νησιά, στον Έβρο και σε περιοχές με περιορισμένο οδικό δίκτυο. Οι δυνατότητες των CV90, BvS10 και Beowulf παρουσιάστηκαν αναλυτικά στην αποστολή της ΠΤΗΣΗΣ στις εγκαταστάσεις της Hägglunds στη Σουηδία.
Το Archer συμπληρώνει την εικόνα. Το αυτοκινούμενο πυροβόλο των 155 χιλιοστών και 52 διαμετρημάτων, σχεδιασμένο και παραγόμενο από την BAE Systems Bofors στη Σουηδία, προσφέρει αυτοματοποιημένη τάξη πυρός και γρήγορη αποχώρηση μετά τη βολή. Για την Ελλάδα μπορεί να ανανεώσει μέρος του Πυροβολικού Μάχης, να συμπληρώσει τα ερπυστριοφόρα M109 και να δώσει κινητό πυροβολικό σε νησιά ή σχηματισμούς ταχείας αντίδρασης. Η νέα σουηδική επένδυση σε 48 επιπλέον Archer δείχνει ότι το σύστημα διαθέτει ενεργή γραμμή παραγωγής και μακρύ ορίζοντα υποστήριξης.
Από τις άμεσες ανάγκες στην επόμενη γενιά
Η Σουηδία χρηματοδοτεί μελέτες της Saab, της FMV και της GKN Aerospace για μελλοντικό σύστημα μαχητικού, επανδρωμένες και μη επανδρωμένες λύσεις, πλατφόρμες επίδειξης τεχνολογίας και πρώτες πτήσεις έως το 2027. Πρόκειται για προετοιμασία της βάσης ενός αεροπορικού συστήματος επόμενης γενιάς, ενώ η τελική σουηδική επιλογή προγράμματος θα ακολουθήσει αργότερα. Η βιομηχανική προοπτική έχει αποκτήσει πρόσθετο ενδιαφέρον μετά την πρόθεση της Saab να συνεργαστεί σε μαχητικό νέας γενιάς.
Η Ελλάδα μπορεί να επιδιώξει συμμετοχή σε επιμέρους τεχνολογίες με σαφές βιομηχανικό αντικείμενο, όπως αισθητήρες, ηλεκτρονικός πόλεμος, σύντηξη δεδομένων, λογισμικό αποστολής, συνεργαζόμενα UAV και επικοινωνίες. Η αξία βρίσκεται στην έγκαιρη είσοδο ελληνικών εταιρειών σε μια αλυσίδα τεχνολογίας που θα τροφοδοτήσει το αεροπορικό σύστημα της δεκαετίας του 2040, παράλληλα με τη χρήση των F-35A, Rafale και F-16V.
