Έχω διαβάσει πολλές φορές, πως αγοράζουμε όπλα για παρελάσεις. Πάντα σκεφτόμουν, πως τα πλοία του ΠΝ δεν παρελαύνουν. Ούτε οι φρεγάτες, ούτε οι ΤΠΚ, σίγουρα ούτε τα υποβρύχια. Ειδικά όμως οι Μπελαρά, είναι ότι καλύτερο υπάρχει για δημόσιες σχέσεις.
Το ξίφος πριν από τη φρεγάτα
Θα μου πείτε πως την ώρα που το Πολεμικό Ναυτικό περιμένει ΦΔΙ, συζητά Μπεργκαμίνι, κοιτάζει υποβρύχια, ονειρεύεται πλοία, πυραύλους, αισθητήρες και όλα τα ωραία της αμυντικής ζωής, εγώ κάθομαι και ασχολούμαι με τελετές. Με ορκωμοσίες στη ΣΝΔ. Με ξίφη των νέων μας Αξιωματικών του ΠΝ. Με στιγμές που κάποιοι θεωρούν τυπικές, βαρετές.
Μόνο που στο Πολεμικό Ναυτικό, το ξίφος δεν είναι διακοσμητικό. Το ξίφος είναι η στιγμή που ο σπουδαστής, αφού πέρασε 4 δύσκολα χρόνια, γίνεται αξιωματικός. Είναι η στιγμή που το Ναυτικό “παραλαμβάνει” τους ανθρώπους του μέλλοντός του.
Το σημαντικότερο γεγονός για ένα Πολεμικό Ναυτικό δεν είναι πάντα το νέο ραντάρ, ο νέος πύραυλος, το νέο σόναρ, το νέο υποβρύχιο, ούτε καν το αεροπλανοφόρο που δεν θα πάρουμε. Το σημαντικότερο γεγονός στο ΠΝ είναι η ορκωμοσία των νέων ανθυποπλοιάρχων.
Γι’ αυτό ιστορικά η διαδικασία είναι σοβαρή. Τόσο σοβαρή, που την απονομή των ξιφών την κάνει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο ανώτατος θεσμός. Και όταν δίπλα στον ανώτατο θεσμό δεν είναι ο πολιτικός προϊστάμενος των Ενόπλων Δυνάμεων να του παραδίδει τα ξίφη, υπάρχει θέμα. Αλλά ο ΥΕΘΑ φέτος δεν ήταν στην Ορκομωσία των Νέων Αξιωματικών του ΠΝ.
Ο σεβασμός δεν είναι φωτογραφία
Την προηγούμενη μέρα, στο ίδιο μέρος, ο ΥΕΘΑ ήταν εκεί. Όχι απλώς ήταν εκεί, ήταν δίπλα στον Πρωθυπουργό. Λευκά πουκάμισα, χαμόγελα, κάμερες, ανακοινώσεις, ωραίο φόντο, ωραία ατμόσφαιρα, και φυσικά το μεγάλο ταρατατζούμ για τη συνεργασία του ΜΙΤ με τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων.
Σε μια τέτοια εκδήλωση, κανονικά, σε εποχές χωρίς σόσιαλ μίντια, θα πήγαινε ένας Επιτελής. Άντε, για να το κάνουμε πιο δυνατό, θα πήγαινε ο ΑΓΕΝ. Άντε, επειδή είμαστε χώρα που αγαπάμε το πρωτόκολλο, θα πήγαινε και ο ΑΓΕΕΘΑ.
Ο Πρωθυπουργός φαίνεται πως έχει μια ιδιαίτερη αγάπη με το ΜΙΤ, με τη μεταφορά τεχνογνωσίας, με τα πανεπιστήμια, με τα δίκτυα, με όλο αυτό το ωραίο πακέτο που ακούγεται ωραίο και στις ειδήσεις. Ο ΥΕΘΑ λοιπόν πήγε, στάθηκε δίπλα του, έδειξε πως “τα πάνε καλά”. Μέχρι εδώ, κανένα πρόβλημα.
Το πρόβλημα είναι την επόμενη μέρα που δεν είχαμε κανάλια και κάμερες. Είχαμε μόνο αξιωματικούς, και τα ξίφη τους. Είχαμε παιδιά που μπαίνουν στο Πολεμικό Ναυτικό και θα κουβαλήσουν στην πλάτη τους όλα αυτά που εμείς σχολιάζουμε από καναπέδες, γραφεία και ΚαΨιΜομηχανές. Και εκεί δεν ήταν ο ΥΕΘΑ, αλλά ο ΥΦΕΘΑ. Τίμιος, παρών, θεσμικός, βρίσκεται πάντα εκεί όταν απουσιάζει ο “μεγάλος”. Αλλά άλλο το ένα, άλλο το άλλο. Αυτό λέγεται ιεραρχία.
Η ιεραρχία έχει και απουσίες
Μιλώντας για ιεραρχία, δεν είναι όλα συμπάθειες και αντιπάθειες. Το κράτος δεν λειτουργεί με το ποιος θέλει να σταθεί δίπλα σε ποιον, ποιος προτιμά ποια φωτογραφία, ποιος θέλει ποια σκηνή και ποιος αποφεύγει κάτι άλλο. Το κράτος έχει θεσμούς. Και οι Ένοπλες Δυνάμεις έχουν ακόμη πιο βαριά θεσμική μνήμη. Εκεί η παρουσία μετράει. Και η απουσία μετράει ακόμη περισσότερο.
Μπορεί ο ΥΕΘΑ να είχε δουλειά. Μπορεί να είχε άλλο πρόγραμμα. Μπορεί να είχε κάποιον λόγο που εμείς δεν ξέρουμε. Αλλά επειδή μιλάμε για Πολεμικό Ναυτικό, η απουσία γράφει. Και γράφει σε μια περίοδο που το Ναυτικό έχει ήδη φάει αρκετή αδιαφορία, αρκετή καθυστέρηση, αρκετή αναβολή, αρκετή θεωρία περί άλλων προτεραιοτήτων.
Ο Δαβάκης, και μπράβο του, κάθεται και “τρώει το ξύλο” σε κάθε συνεδρίαση της Επιτροπής της Βουλής. Πηγαίνει, απαντά, ακούει, μαζεύει τα πολιτικά θραύσματα, κάνει τη δουλειά του. Το θέμα είναι ότι στη συγκεκριμένη στιγμή, στη συγκεκριμένη τελετή έπρεπε να είναι ο ΥΕΘΑ. Όχι γιατί το λέει το ΚαΨιΜί, αλλά γιατί έτσι πρέπει να είναι.
Το Πολεμικό Ναυτικό δεν είναι διακοσμητικό
Μιλώντας για Πολεμικό Ναυτικό, να το πούμε άλλη μια φορά, γιατί κάποιοι μάλλον το έχουν ξεχάσει. Η Ελλάδα αν θέλει να έχει ΑΟΖ, χρειάζεται Ναυτικό. Όχι για να πολεμήσει. Για να μη χρειαστεί να πολεμήσει. Όχι για να κάνει επίδειξη ισχύος στις παρελάσεις. Για να μπορεί να λέει σοβαρά ότι η θάλασσα γύρω της δεν είναι απλώς μπλε στον χάρτη, αλλά χώρος εθνικού συμφέροντος.
Έχουμε φτάσει σε σημείο να λέει ο ΥΕΘΑ δημοσίως ότι το Πυροβολικό θα αντικαταστήσει το Πολεμικό Ναυτικό. Να πάρουμε πυραύλους, να πάρουμε ρουκέτες, να πάρουμε συστήματα, να τα βάλουμε κάπου στην ξηρά, και τέλος. Αλλά το Αιγαίο είναι θάλασσα, νησιά, δίαυλοι, λιμάνια, αποστολές, συνοδείες, παρουσία, αποτροπή, ανθρώπινη κρίση. Αλλά μας ενδιαφέρει στο ΠΝ το πόσα ακίνητα έχει. Πάντως χωρίς ενισχυμένο ΠΝ, φοβάμαι πως πολλά ακίνητα θα περάσουν στο τουρκικό κτηματολόγιο. Και χωρίς ΠΝ, δεν θα έχουμε Κύπρο.
Η Κύπρος και το ΓΚΡΙΦΟΝ
Μιλώντας για Κύπρο, την Παρασκευή στο ΚαΨιΜοκείμενο έγραψα κάτι που έκανε αρκετούς να σηκώσουν φρύδι. Έγραψα πως ο λόγος που δεν προχωράει εύκολα η υπόθεση των ΛΕΟΠΑΡΝΤ 1Α5 για την Κύπρο είναι ότι έχουν μπει σφήνα οι Γάλλοι με τα ΓΚΡΙΦΟΝ. Και όχι απλώς με τα ΓΚΡΙΦΟΝ όπως τα ξέρουμε, αλλά με μια πρόταση που πατάει σε άλλο δόγμα.
Η πρόταση, όπως κυκλοφορεί, λέει πως για την Κύπρο ένα ΓΚΡΙΦΟΝ με το 40άρι πυροβόλο του ΦΙΛΟΚΤΗΤΗ μπορεί να είναι πιο επικίνδυνο και πιο επιβιώσιμο από ένα παλιό άρμα μάχης. Δεν λένε οι Γάλλοι ότι το ΓΚΡΙΦΟΝ έγινε ξαφνικά ΛΕΚΛΕΡ. Δεν τρελάθηκαν. Λένε κάτι πιο πονηρό. Ότι στο κυπριακό περιβάλλον, με τα σημερινά drones, τα αντιαρματικά, τα πυρά ακριβείας και τη “στενή” γεωγραφία, η επιβίωση και η δικτύωση μπορεί να αξίζουν περισσότερο από το να έχεις ένα παλιό σκάφος με μεγάλο πυροβόλο.
Γιατί μόλις το γράψεις αυτό, εμφανίζονται αμέσως οι φίλοι της κλασικής τεθωρακισμένης σχολής και σου λένε πως χωρίς άρματα δεν γίνεται τίποτα. Και έχουν δίκιο σε μεγάλο βαθμό. Το άρμα μάχης δεν πέθανε. Αλλά άλλο αυτό, και άλλο να λες ότι κάθε παλιό άρμα είναι αυτομάτως λύση επειδή έχει ερπύστριες και πυροβόλο.
Οι Πτησαίοι μου είπαν πως ο Κύπριος ΥΕΘΑ δήλωσε ότι ουδέποτε υπήρξε θέμα ΛΕΟΠΑΡΝΤ 1Α5 για την Κύπρο. Το άκουσα, το διάβασα, αλλά μπορώ μετά λόγου γνώσης, και συζήτησεις με καλούς γνώστες στην Κύπρο, να σας πω ότι θέμα υπήρξε. Και υπάρχει ακόμη στο τραπέζι, έστω και αν κάποιοι θέλουν να το βγάλουν για χάρη άλλης λύσης. Δηλαδή για χάρη ενός άλλου άρματος.
Το άρμα μάχης συζητιέται
Η ελληνική πλευρά, και εννοούμε την κυβέρνηση, είχε προτείνει να μεταφερθούν τα ΛΕΟΠΑΡΝΤ 1Α5 στην Κύπρο ως έχουν. Όχι με υποχρεωτικό εκσυγχρονισμό, όχι με τεράστιο πακέτο, αλλά αρχικά ως έχουν, με συντήρηση, με κάποιο ΠΕΒ, ως λογική λύση για άμεση ενίσχυση.
Εδώ όμως αρχίζει η κυπριακή πραγματικότητα. Οι Κύπριοι συντηρούν σήμερα με διάφορες πατέντες τα Τ-80 και τα ΒΜΡ-3. Κυρίως με εταιρείες από Αίγυπτο, χώρες από πρώην ΕΣΣΔ και διάφορα δίκτυα που ξέρουν να κρατούν σοβιετικό και ρωσικό υλικό ζωντανό, όταν το εργοστάσιο, ο κατασκευαστής και η πολιτική συγκυρία δεν είναι ακριβώς δίπλα σου με ανοιχτή αγκαλιά. Αυτό από μόνο του είναι άθλος. Αλλά οι άθλοι δεν είναι στρατηγική υποστήριξης.
Αυτά που χρειάζονται άμεση αντικατάσταση είναι τα ΑΜΧ-30. Ναι, παρελαύνουν, αλλά επιχειρησιακά, ας μη λέμε πολλά για να μη στεναχωριόμαστε. Δεν θεωρούνται ιδιαίτερα αξιόμαχα, και το πυροβόλο τους δεν είναι το κλασικό 105άρι των ΛΕΟΠΑΡΝΤ 1Α5. Είναι η γνωστή γαλλική ιδιαιτερότητα, που κάποτε είχε νόημα και σήμερα σε δένει χειροπόδαρα.
Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που αποσύρθηκαν και από τον Ελληνικό Στρατό. Δεν είναι μόνο το σκάφος. Είναι το πυροβόλο, τα πυρομαχικά, η υποστήριξη, η λογιστική αλυσίδα, η δυνατότητα να το κρατήσεις αξιόμαχο χωρίς να κάνεις κάθε φορά ανασκαφή στη γαλλική αμυντική αρχαιολογία. Και κάπου εκεί μπαίνει η Αντικατάσταση.
Η αντικατάσταση δεν είναι παρέλαση
Μιλώντας για αντικατάσταση, η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια να αγοράζει με βάση το τι δείχνει ωραία στην παρέλαση. Η παρέλαση είναι ωραίο πράγμα, κάνει και τον κόσμο να αισθάνεται ότι κάτι υπάρχει. Αλλά η μάχη γίνεται με ανταλλακτικά, πυρομαχικά, αισθητήρες, επικοινωνίες, πληρώματα και δυνατότητα να αντέχεις την πρώτη ημέρα, τη δεύτερη και την τρίτη.
Αν λοιπόν το ΓΚΡΙΦΟΝ με 40άρι μπαίνει στη συζήτηση ως αντικαταστάτης κάποιου παλιού τεθωρακισμένου ρόλου, δεν είναι επειδή έγινε ξαφνικά άρμα. Είναι επειδή οι Γάλλοι πουλάνε μια σκέψη. Πιο σύγχρονο όχημα, καλύτερη δικτύωση, μικρότερο ίχνος υποστήριξης, καλύτερη επιβιωσιμότητα απέναντι σε συγκεκριμένες απειλές, και ένα πυροβόλο που μπορεί να κάνει πολλή ζημιά σε ελαφρά και μεσαία θωρακισμένα, οχυρώσεις, θέσεις και στόχους που δεν χρειάζονται 120 χιλιοστά για να φύγουν από τη μέση.
Από την άλλη, το ΛΕΟΠΑΡΝΤ 1Α5 έχει τη δική του λογική. Είναι άρμα, είναι γνωστό στους Κύπριους μαυροσκούφηδες, υπάρχει υποδομή στην Ελλάδα, υπάρχει εμπειρία, υπάρχει δυνατότητα συντήρησης, υπάρχει αριθμός. Και αν θέλουν οι Κύπριοι, αύριο το εκσυγχρονίζουν κιόλας. Με το πυροβόλο των 105 χιλιοστών και τα νέα πυρομαχικά, μπορεί να κάνει πολλά.
Ο Θόλος και η ελληνική προστιθέμενη αξία
Μιλώντας για Θόλο, εδώ έχουμε επιτέλους μια καλή είδηση. Η ΡΑΦΑΕΛ, κυκλοφορεί ότι προσέφερε την απαιτούμενη ελληνική προστιθέμενη αξία που θέλει η κυβέρνηση. Η ΓΔΑΕΕ πίεσε σοβαρά τους Ισραηλινούς, και οι πληροφορίες λένε πως η ΡΑΦΑΕΛ θα συνεργαστεί απευθείας με δύο κορυφαίες ελληνικές εταιρείες. Επειδή δεσμεύτηκα, δεν θα πω ονόματα. Σόρρυ Πτησαίοι, αλλά δεν θα σας τα δώσω όλα στο πιάτο.
Το ενδιαφέρον είναι πως λέγεται ότι θα δοθεί και αναδρομικά δυνατότητα ελληνικής προστιθέμενης αξίας στο θέμα των ΣΠΑΪΚ ΕΝ ΛΟΣ. Αν ισχύει, αυτό είναι σημαντικό. Η Ελλάδα έχει βαρεθεί να αγοράζει συστήματα και μετά κάθε βίδα, κάθε καλώδιο, κάθε ανταλλακτικό, κάθε πιστοποίηση και κάθε αναβάθμιση να θέλει ταξίδι, άδεια, υπογραφή και πολύ χρήμα.
Αλλά ο Θόλος δεν είναι μόνο οι εκτοξευτές και οι πύραυλοι. Ο Θόλος είναι αισθητήρες, κέντρα διοίκησης, ζεύξεις, κανόνες εμπλοκής, συντήρηση, εκπαίδευση και κυρίως ραντάρ. Και εκεί, το πρόβλημα βρίσκεται στα ισραηλινά ραντάρ. Αλλά τα πέντε ΕΛΜ-2084 που πρόκειται να αγοραστούν είναι πολύ μικρή ποσότητα για να ζητήσει η Ελλάδα προστιθέμενη αξία.
Το ΕΛΜ-2084
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Το ραντάρ είναι η ραχοκοκαλιά της προσπάθειας. Αν ο Θόλος δεν βλέπει, δεν υπάρχει Θόλος. Αν σε κρίση βγει εκτός ένα ραντάρ και περιμένεις τεχνικό από το εξωτερικό, ανταλλακτικό από άλλη χώρα και έγκριση τότε βράστα Χαράλαμπε.
Το τσεχικό προηγούμενο, αγοράς ραντάρ ΕΛΜ-2084, δείχνει τον δρόμο. Εκεί υπήρξε βιομηχανική συμμετοχή σοβαρού ποσοστού, με αντικείμενο σε μονάδες κεραίας, τεχνολογία ΓΚΑΝ, τοπική υποστήριξη και πραγματική εμπλοκή της εγχώριας βιομηχανίας. Άρα δεν μιλάμε για κάτι που δεν έχει ξαναγίνει. Λέμε να πάρει και η Ελλάδα αυτό που πρέπει να πάρει.
Προφανώς η ΕΛΤΑ δεν θα μας δώσει την κατασκευή του ραντάρ. Δεν μπορεί να δώσει πλήρη τεχνολογία τσιπ ΓΚΑΝ, πλήρη πηγαίο κώδικα, βιβλιοθήκες ηλεκτρονικού πολέμου, λογική αντιβαλλιστικής εμπλοκής, ισραηλινές απειλές. Αλλά υπάρχει μεγάλη απόσταση ανάμεσα στο «δώστε μας τα πάντα» και στο «φέρτε τα όλα έτοιμα και εμείς θα τα κοιτάμε». Η Ελλάδα ελπίζω ότι έχει ήδη ζητήσει τελική ολοκλήρωση, δοκιμές, αποδοχή, συντήρηση επιπέδου εργοστασίου, βαθμονόμηση, αποθέματα κρίσιμων ανταλλακτικών και πιστοποίηση Ελλήνων τεχνικών.
Η εμπλοκή της Ιντρακόμ
Μιλώντας για ελληνική συμμετοχή, ο μεγαλύτερος κίνδυνος στον Θόλο δεν είναι να αγοράσουμε κάποιο ισραηλινό σύστημα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να αγοράσουμε ισραηλινό οικοσύστημα χωρίς ελληνική δυνατότητα παρέμβασης.
Το ΕΛΜ-2084 πρέπει να μιλά με ΠΑΤΡΙΟΤ, με ΜΠΑΡΑΚ, με ΣΠΑΪΝΤΕΡ αν μπει, με ΝΤΕΪΒΙΝΤΣ ΣΛΙΝΓΚ αν πάμε εκεί, με ελληνικά αντιντρόουν συστήματα, με παθητικούς αισθητήρες, με κέντρα επιχειρήσεων, με ό,τι έχει και ό,τι θα αποκτήσει η χώρα. Αν όλα αυτά περνάνε μόνο μέσα από το εξωτερικό, τότε το πρόβλημα θα φανεί λίαν συντόμως.
Εδώ όμως υπάρχει η πολύ δυνατή ΙΝΤΡΑΚΟΜ ΝΤΙΦΕΝΣ. Η ΙΑΙ την έχει πλέον μέσα στο δικό της βιομηχανικό αποτύπωμα. Η εταιρεία έχει αντικείμενο σε επικοινωνίες, υποσυστήματα, υβριδική ισχύ, κλιματισμό, εκτοξευτές, υποστήριξη. Έχει ήδη υπάρξει συνεργασία για συστήματα ισχύος και κλιματισμού σε αντιαεροπορική πλατφόρμα.
Είκοσι πέντε με τριάντα τοις εκατό ελληνική βιομηχανική συμμετοχή, σημαίνει τελική ολοκλήρωση στην Ελλάδα. Γραμμή συναρμολόγησης, δοκιμών και επισκευής μονάδων κεραίας στο Κορωπί, που ελπίζω να γίνει και κέντρο υποστήριξης για όλα τα ελληνικά ΕΛΜ-2084. Και θα ήταν ευχής έργο, αν είχαμε ελληνική συμμετοχή σε μελλοντικές ευρωπαϊκές δουλειές της ΙΑΙ και της ΕΛΤΑ. Όχι για να λέμε ότι πήραμε κάτι. Για να μείνει και κάτι.
