Καλημέρα σας και καλό καφέ. Παρασκευή σήμερα. Δύσκολη εβδομάδα, αλλά επιτέλους φτάνει στο τέλος της. Κουράστηκα, δεν σας το κρύβω. Είναι και η εποχή που όλοι παραγγέλνουν κρύο καφέ για να αποδείξουν πως δεν είναι κρυωμένοι. Και πως αντέχουν το κρύο. Ο φρέντο έχει γίνει κάτι σαν πιστοποιητικό νεότητας και καλής υγείας. Αν βήξεις μετά την πρώτη γουλιά, ακυρώνεται.

Εντωμεταξύ, αν εξαιρέσεις μερικούς νεούπες που δεν έχουν βγει ακόμη από το αυγό, οι περισσότεροι που παραγγέλνουν έχουν προλάβει το τηλέφωνο με τον κυκλικό επιλογέα. Αυτό που μέχρι να πάρεις το τελευταίο ψηφίο, είχες ξεχάσει ποιον ήθελες. Γιατί μου το παίζετε τζόβενα, βρε; Πάρτε έναν ζεστό καφέ να συνέλθουμε όλοι μαζί. Εγώ τουλάχιστον δεν βάζω πάγο για να αποδείξω στον υποδιοικητή ότι παραμένω μάχιμος.

Σήμερα, πάντως, ο καφές θα φέρει καούρες και χωρίς να είναι καυτός. Αφήστε λίγο χώρο στο τραπέζι για τον χαρταετό. Γιατί οι Ισπανοί προχωρούν με κορβέτες κι εμείς δυσκολευόμαστε ακόμη και με μια υπογραφή.

Οι Ισπανοί έκαναν τον λογαριασμό τους

Μιλώντας για κορβέτες, οι Ισπανοί προχώρησαν με την Ευρωκορβέτα και μάλιστα με έναν λογαριασμό που έχει ενδιαφέρον. Η Μαδρίτη έχει εγκρίνει προχρηματοδότηση 1,786 δισ. ευρώ προς τη ΝΑΒΑΝΤΙΑ για πρόγραμμα έξι πλοίων. Είναι χρηματοδότηση του ναυπηγικού προγράμματος, ο τελικός λογαριασμός θα εξαρτηθεί και από τον εξοπλισμό, αλλά μιλάμε για μια αφετηρία που αξίζει να κοιτάξεις. Οι λεπτομέρειες υπάρχουν στην επίσημη ισπανική απόφαση.

Οι άνθρωποι θέλουν πλοία για να κάνουν τη δουλειά τους. Ένα προηγμένο περιπολικό ανοικτής θαλάσσης, με εξοπλισμό ελαφριάς κορβέτας, έχει θέση στον στόλο τους. Έτσι θα αποδεσμεύουν τις Φ100 και τις Φ110 από αποστολές που μπορούν να εκτελέσουν μικρότερα και οικονομικότερα πλοία. Για να κάνεις επιτήρηση, παρουσία και μια συνοδεία χαμηλότερης έντασης, χρειάζεσαι κάθε φορά την ακριβότερη φρεγάτα σου; Οι Ισπανοί απάντησαν με πρόγραμμα ναυπήγησης.

Αυτά λίγο πολύ τα ξέρετε. Εκείνο που δεν ξέρουν όλοι είναι τι ακριβώς γίνεται με την Ευρωκορβέτα, πόσο έχει προχωρήσει και τι κάνουμε εμείς για να μείνουμε μέσα. Σας προειδοποιώ, στον ελληνικό καφέ που θα ακολουθήσει έχει κατακάθι.

Από τα δύο σκαριά στην κοινή βάση

Μιλώντας για την Ευρωκορβέτα, θυμάστε από τα άρθρα της ΠΤΗΣΗΣ πόσες διαφορετικές απαιτήσεις έπρεπε να χωρέσουν στο ίδιο πρόγραμμα. Για αρκετό καιρό, από όσα μαθαίναμε, υπήρχε σοβαρή πιθανότητα να καταλήξουμε με δύο διαφορετικά σκαριά, ένα γαλλικό και ένα ιταλικό. Δηλαδή να φτιάξουμε μια κοινή ευρωπαϊκή κορβέτα και στο τέλος να έχουμε δύο πλοία που θα έμοιαζαν κυρίως στο ότι θα επέπλεαν.

Από όσα έμαθαν οι Πτησαίοι στο ταξίδι αστραπή στη ΓΙΟΥΡΟΝΑΒΑΛ, η ναυπηγική βάση που προκρίθηκε είναι η ιταλική. Την έκριναν καταλληλότερη για την εξέλιξη του προγράμματος από τη βάση της ΓΚΟΓΟΥΙΝΤ. Οι δύο επιχειρησιακές εκδόσεις παραμένουν, η περισσότερο εξοπλισμένη για μάχη και εκείνη που δίνει βάρος στην αυτονομία και την περιπολία. Το ζητούμενο είναι να πατούν σε κοινή σχεδίαση.

Η οικογένεια ΓΚΟΓΟΥΙΝΤ ξεκίνησε από πολύ μικρότερα πλοία, της τάξης των 1.000 τόνων, και έφτασε στις διαμορφώσεις των 2.800 και 3.100 τόνων. Μαθαίνω πως το ιταλικό σχέδιο κρίθηκε ότι δίνει μεγαλύτερο περιθώριο ανάπτυξης, ακόμη και για μελλοντικές παραλλαγές πάνω από τους 5.000 τόνους. Αυτό αφορά τις δυνατότητες εξέλιξης της ναυπηγικής βάσης. Η σημερινή Ευρωκορβέτα παραμένει πλοίο της κατηγορίας των 3.000 τόνων, όπως την περιγράφει και το Ισπανικό Ναυτικό.

Προφανώς το πού μπορεί να φτάσει ένα σχέδιο ενδιαφέρει όσους σκέφτονται και την επόμενη δεκαετία. Εμάς προς το παρόν μας δυσκολεύει η επόμενη υπογραφή.

Τα δύο εκατομμύρια που έγιναν ωκεανός

Μιλώντας για υπογραφές, τι κάνει η Ελλάδα με την Ευρωκορβέτα; Καλά είναι, εσείς;

Το πρόγραμμα προχωρά στη λεπτομερή σχεδίαση και στην προετοιμασία κατασκευής των πρωτοτύπων. Η ΠΤΗΣΗ περιέγραψε τις δύο συμφωνίες της ΓΙΟΥΡΟΝΑΒΑΛ, τη μία για την πολυεθνική ανάπτυξη και την άλλη για την κοινή εταιρεία Ισπανών και Ιταλών. Ελληνικές εταιρείες εξακολουθούν να έχουν παρουσία στην ανάπτυξη. Το ερώτημα για το ΥΠΕΘΑ είναι ποιο συγκεκριμένο επόμενο βήμα κάνει για να φτάσουν και πλοία στο ΠΝ.

Εκεί αρχίζουν όσα μου μεταφέρουν. Για τη συνέχιση της κρατικής μας συμμετοχής στο επόμενο βήμα, το ποσό που ζητήθηκε από την ελληνική πλευρά ήταν 2 εκατομμύρια ευρώ. Προσέξτε, ούτε 20 ούτε 200. Δύο. Σε ένα πρόγραμμα στο οποίο έχουμε ήδη συμμετάσχει και πληρώσει για τις προηγούμενες εργασίες, ενώ η ισπανική απόφαση δίνει πλέον βάθος παραγωγής.

Οι πληροφορίες που έφτασαν στο ΚαΨιΜί λένε πως η απάντηση ήταν αρνητική. Λυπούμαστε, συγγνώμη. Δεν προχωράμε.

Οι Ευρωπαίοι, που έχουν αντιληφθεί πως εδώ ξηλώνουμε τον σχεδιασμό του 2020-2023 και μετά κοιτάζουμε τα κομμάτια του σαν να τα έφερε άλλος, επιχείρησαν να βρουν λύση. Πρότειναν, μαθαίνω, να καλύψουν εκείνοι τα 2 εκατομμύρια της ελληνικής συμμετοχής. Και πάλι ακούστηκε το «όχι, ευχαριστούμε».

Δηλαδή φτάσαμε στο σημείο να σου λένε πως θα βάλουν και το δικό σου μερίδιο, για να συνεχίσεις να έχεις θέση στο τραπέζι, κι εσύ να σηκώνεσαι να φύγεις. Τέτοια οικονομία δεν την πετυχαίνεις με πρόγραμμα. Θέλει χάρισμα.

Ούτε το χαρτί δεν περπατάει μόνο του

Μιλώντας για χάρισμα, η συνέχεια της ίδιας πληροφόρησης είναι ακόμη καλύτερη. Στο τέλος, λέει, ζητήθηκε να μπει μια υπογραφή, χωρίς οικονομική δέσμευση ή υποχρέωση παραγγελίας πλοίων. Μια υπογραφή για να συνεχιστεί η συγκεκριμένη διαδικασία. Ούτε αυτή μπήκε από τον ΥΕΘΑ.

Θα ήθελα πολύ να ακούσω τι ακριβώς απαντά το ΥΠΕΘΑ για αυτή την πρόταση. Ποια ήταν η διαδικασία που μας προτάθηκε και γιατί δεν την προχωρήσαμε; Διότι η ελληνική παρουσία στο ερευνητικό πρόγραμμα μπορεί να συνεχίζεται, αλλά το ΠΝ περιμένει μια απόφαση που θα του δώσει πλώρες. Σημαίες στις παρουσιάσεις έχουμε αρκετές.

Με τα ΚΟΡΣΑΙΡ, πάντως, η υπόθεση βρήκε ταχύτητα. Εκεί μαθαίνω πως οι υπογραφές μπήκαν χωρίς τα ίδια τσαλίμια. Μήπως χρειάζεται και η Ευρωκορβέτα κάποιον μεσάζοντα για να αποκτήσει το χαρτί της πόδια; Γιατί ως ναυπηγικό πρόγραμμα φαίνεται να έχει βρει τον δρόμο του. Ως ελληνική διοικητική υπόθεση έχει μείνει να κοιτάζει το ταβάνι.

Και το ωραίο είναι ότι εδώ θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε την προετοιμασία χωρίς να παραγγείλουμε αύριο έξι πλοία. Να κρατήσουμε ανοιχτή μια επιλογή που ήδη έχουμε πληρώσει για να δημιουργηθεί. Φαίνεται πως ακόμη κι αυτό είναι υπερβολική φιλοδοξία.

Το Μικρό ΠΝ άλλαξε γραφείο;

Μιλώντας για φιλοδοξίες, φοβάμαι πως οι ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ θα αποδειχθούν η τελευταία μεγάλη ενίσχυση επιφανείας για αρκετά χρόνια. Μακάρι να πέφτω έξω. Τις θέλω τις ιταλικές φρεγάτες και τις θέλω όσες περισσότερες μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Το ερώτημα είναι τι έρχεται από πίσω τους.

Οι κορβέτες χρειάζονται για να συμπληρώσουμε αριθμούς και να αντικαταστήσουμε τις ΕΣ. Αυτές που αποφασίσαμε να κρατήσουμε ως κορβέτες, λες και η αλλαγή της ταμπέλας θα κάνει τις λαμαρίνες τους νεότερες. Με μια συνέχεια στις ναυπηγήσεις θα μπορούσαμε αργότερα να περάσουμε και στην αντικατάσταση των ΜΕΚΟ. Να βγαίνει το παλιό και να μπαίνει το καινούργιο. Τρελή ιδέα, το αναγνωρίζω.

Αν το πρόγραμμα σταματήσει στις ΜΠΕΡΓΚΑΜΙΝΙ, οι ΜΕΚΟ θα λιώσουν σε υπηρεσία, όπως λιώνουν οι ΕΣ. Οι αξιωματικοί και τα πληρώματα θα βρίσκουν κάθε χρόνο έναν ακόμη τρόπο να κρατούν τα πλοία στη θάλασσα και οι υπόλοιποι θα βρίσκουν μια καινούργια λέξη για την παράταση ζωής τους.

Το Μικρό ΠΝ μπορεί να έχει ξορκιστεί μέσα στο Ναυτικό. Αναρωτιέμαι όμως μήπως βρήκε γραφείο λίγο παραπέρα, κοντά στους συμβούλους του υπουργού. Γιατί η ανάγκη για περισσότερες πλώρες είναι γνωστή. Εκείνο που λείπει είναι η απόφαση να τις αποκτήσουμε πριν αποχωρήσουν οι παλιές.

Η ελληνική ναυπήγηση που ακόμη περιμένουμε

Μιλώντας για τις πλώρες που χρειαζόμαστε, οι κορβέτες θα μπορούσαν να είναι ένα ελληνικό, ελληνικότατο πρόγραμμα ναυπήγησης πλοίων. Με κατασκευή εδώ, με δουλειά στα δικά μας ναυπηγεία και με ελληνικές εταιρείες να αναλαμβάνουν όσο περισσότερο εξοπλισμό μπορούν. Ένα πρόγραμμα που θα άφηνε πίσω του ανθρώπους οι οποίοι θα ξέρουν να κατασκευάσουν και το επόμενο πλοίο. Αρκεί, βέβαια, να αποφασίσουμε ότι θα υπάρξει επόμενο.

Κοιτάξτε τι έχουμε πάρει βιομηχανικά από τις ΦΔΙ, σε σχέση με μια παραγγελία της τάξης των 4 δισ. ευρώ. Ολόκληρο πλοίο αυτού του προγράμματος δεν έχει ναυπηγηθεί στην Ελλάδα. Ακόμη και ορισμένοι από όσους πήγαν στην έκθεση της Γαλλίας χωρίς να πληρώσουν το ταξίδι από την τσέπη τους φτάνουν πλέον να το παραδέχονται. Οι Πτησαίοι, για να μην ξεχνιόμαστε, πήγαν με δικά τους χρήματα. Γι’ αυτό και μπορούν να επιστρέφουν με ερωτήσεις, χωρίς να αισθάνονται ότι χρωστούν ευχαριστήριο.

Τα τμήματα που κατασκευάζονται στα Ναυπηγεία Σαλαμίνας είναι δουλειά ποιότητας και οι άνθρωποι εκεί κάνουν όσα ανέλαβαν. Η αξία τους, όμως, από τα μεγέθη που μαθαίνω, παραμένει πολύ μικρή μπροστά στα δισεκατομμύρια της παραγγελίας. Το ίδιο ισχύει για τις κονσόλες των πλοίων, που συναρμολογούνται σε ειδικές εγκαταστάσεις εδώ, μαζί με καλωδιώσεις και άλλες επιμέρους εργασίες. Οι κονσόλες είναι υψηλής ποιότητας. Το οικονομικό τους αντικείμενο, σε σύγκριση με το σύνολο, είναι αυτό που προκαλεί τον πικρό καφέ.

Το είχα γράψει και παλιότερα για τις συμβάσεις και τα χρήματα που τελικά μένουν εδώ. Μπορεί να μετράμε πολλές υπογραφές συνεργασίας και να βγάζουμε φωτογραφίες με κομμάτια πλοίων, αλλά η ουσιαστική ελληνική προστιθέμενη αξία μετριέται στα χρήματα που πληρώνονται εδώ και στη δουλειά που αποκτά συνέχεια. Σε σχέση με τα 4 δισ., όσα ακούω για τα συγκεκριμένα αντικείμενα είναι πραγματικά αστεία ποσά. Οι ελληνικές εταιρείες αξίζουν πολύ μεγαλύτερο κομμάτι της παραγγελίας από αυτό που τους αναλογεί σήμερα.

Και τώρα που θα μπορούσαμε να αφήσουμε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ναυπηγήσουμε ένα δικό μας πλοίο στην Ελλάδα, δεν βάζουμε ούτε την υπογραφή που, σύμφωνα με τις πληροφορίες μου, μας ζητήθηκε χωρίς δέσμευση αγοράς. Ένα στυλό, βρε παιδιά. Τόσα εγκαίνια κάνουμε, δεν περίσσεψε ένα;

Οι ΜΕΚΟ και το μεγάλο «αν» του 2028

Μιλώντας για τις ΜΕΚΟ, να σας πω κάτι για να μη βάζετε πάλι σημάδια στο ημερολόγιο και μετά τα σβήνετε. Μαθαίνω πως το πρώτο πλοίο θα μπει για τις εργασίες στις αρχές του 2028. Αν όλα πάνε καλά. Τι μπορεί να πάει στραβά; Σας το έχω ξαναπεί. Όλα.

Και για να είμαστε απολύτως σαφείς, το Πολεμικό Ναυτικό προχωρά στον εκσυγχρονισμό γιατί δεν το παίρνει να χάσει τέσσερις καλές φρεγάτες γενικής χρήσης. Οι ΜΕΚΟ χρειάζονται στον Στόλο και θα συνεχίσουν να χρειάζονται. Το ΠΝ προσπαθεί να κρατήσει επιχειρησιακά τέσσερα πλοία που έχουν ακόμη να προσφέρουν. Η πολιτεία όφειλε να του έχει δώσει εγκαίρως τα μέσα για να το πετύχει.

Τα βασικά υποσυστήματα προχωρούν. Έχουν ήδη κατακυρωθεί επιμέρους συμβάσεις για ηλεκτρονικά και την ολοκλήρωσή τους, υπάρχουν ραντάρ, σύστημα μάχης και όπλα που πρέπει να μπουν πάνω στα πλοία. Μόνο που υπάρχει και το ίδιο το πλοίο. Το θυμόμαστε αυτό ή θα του στείλουμε τα καινούργια ηλεκτρονικά με το ταχυδρομείο;

Το σκάφος γερνάει αλύπητα και τα ηλεκτρομηχανολογικά θέλουν χρήματα. Όταν το πλοίο ανοίξει για τις εργασίες, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν όσα έχουν φθαρεί. Ούτε οι σωληνώσεις ούτε τα καλώδια ούτε τα μηχανήματα ενημερώνονται ότι το πρόγραμμα έχει συγκεκριμένο διαθέσιμο ποσό και οφείλουν να κρατηθούν λίγο ακόμη.

Την καθυστέρηση την είχαμε συζητήσει και σε προηγούμενο ΚαΨιΜί. Κάθε χρόνος αναβολής φέρνει την ίδια δουλειά ακριβότερη και αφήνει το πλοίο περισσότερο γερασμένο όταν τελικά ξεκινήσει. Και ο χρόνος εκτός υπηρεσίας πρέπει να καλυφθεί από κάποιο άλλο πλοίο. Ελπίζω να το έχουμε κι αυτό πρόχειρο.

Φτηνά στα λόγια, ακριβά στη δεξαμενή

Μιλώντας για χρήματα, θα σας πω καθαρά τη δική μου εκτίμηση. Αν γίνει ολοκληρωμένα η δουλειά στις τέσσερις ΜΕΚΟ, φοβάμαι πως ο συνολικός λογαριασμός θα πλησιάσει το 1 δισ. ευρώ. Άντε τα 900 εκατομμύρια. Εκεί που βρίσκονταν οι προηγούμενες προτάσεις, των επάρατων Αμερικανών και των Γερμανών, ανάλογα με το πακέτο που συζητούσαμε.

Τους Γερμανούς ο ΥΕΘΑ τους έβγαλε έξω με συνοπτικές διαδικασίες. Τώρα το ΠΝ σηκώνει τον σταυρό του μαρτυρίου για να συντονίσει τις επιμέρους δουλειές. Το θέμα είναι ποιος έχει τελικά την ευθύνη να παραδώσει ένα έτοιμο πλοίο, πότε θα το παραδώσει και τι θα κοστίσει το σύνολο. Η οικονομία κρίνεται όταν η φρεγάτα επιστρέψει επιχειρησιακή στον Στόλο.

Και κάπου εδώ ήρθαν τα εγκαίνια 2.0 του ΥΠΕΘΑ. Ο ΥΕΘΑ ανακοίνωσε πως ζήτησε 250 εκατομμύρια ευρώ από τους εφοπλιστές για την απόκτηση επιχειρησιακών μέσων και δυνατοτήτων του Στόλου. Αυτός είναι ο δημόσια ανακοινωμένος σκοπός. Τώρα θέλω να δω τι ακριβώς θα χρηματοδοτηθεί και πόσο από τον λογαριασμό των ΜΕΚΟ αναζητεί ακόμη κάλυψη.

Ουσιαστικά ζητιανεύουμε χρήματα για να σταθεί ο Στόλος και να ολοκληρωθούν προγράμματα που έπρεπε να είχαν προχωρήσει προ πολλού. Αν ο εκσυγχρονισμός των ΜΕΚΟ είχε προχωρήσει όταν έπρεπε, σήμερα, εν έτει 2026, θα είχαμε ήδη την πρώτη εκσυγχρονισμένη φρεγάτα. Αντί γι’ αυτό, συζητάμε για είσοδο του πρώτου πλοίου στις εργασίες το 2028. Το πρόβλημα είναι τεράστιο και οι φιέστες δεν το μικραίνουν. Για δε την έναρξη ενός νέου προγράμματος κορβετών με ναυπήγηση εδώ, πέρα από τις κουβέντες, το απόλυτο τίποτα.

Αν χρειάζεται και πρόσθετη χρηματοδότηση τέτοιου μεγέθους για να ολοκληρωθούν οι ΜΕΚΟ, ας προσθέσουμε επιτέλους όλο το κόστος. Τα επιμέρους συμβόλαια, τις εργασίες στα πλοία και όσα σήμερα αναζητούν χρήματα αλλού. Και μετά ας συγκρίνουμε με τις προηγούμενες προσφορές για το ίδιο αντικείμενο. Γιατί υποψιάζομαι πως στο τέλος θα φτάσουμε πολύ κοντά στο ποσό που κάποτε θεωρήσαμε απαράδεκτο.

Ο εθνικός ευεργέτης Λασκαρίδης έχει αποδείξει τι προσφέρει και περιμένω να βάλει όσα μπορεί. Δεν γίνεται όμως να περιμένουμε ότι θα σηκώσει μόνος του και 250 εκατομμύρια. Από τους υπόλοιπους της παρέας περιμένω να ακούσω κάτι χειροπιαστό. Μέχρι στιγμής ακούω κυρίως τον αέρα. Ιδανικός για τον χαρταετό που λέγαμε.

Οι διακρατικές έχουν κι αυτές τις συμπάθειές τους

Μιλώντας για τους Γερμανούς, έχω μια τελευταία απορία. Μια διακρατική συμφωνία για έναν ολοκληρωμένο εκσυγχρονισμό γιατί ήταν τόσο δύσκολη υπόθεση; Τι είναι δηλαδή οι Γερμανοί για να συζητήσουμε μαζί τους; Τίποτα ινφλουένσερς Πορτογάλοι που βρήκαν τρόπο να μας πουλήσουν βραζιλιάνικα μεταφορικά;

Εκεί το είπα και θα το ξαναπώ, οι άνθρωποι έκαναν τη δουλειά τους. Οι Πορτογάλοι έπιασαν την ευκαιρία, οργάνωσαν τη διακρατική και η αγορά των ΣΙ-390 προχώρησε. Τους βγάζω το καπέλο. Για το περιθώριο που ενδεχομένως αφήνει αυτή η διαμεσολάβηση θα έχει ενδιαφέρον ο τελικός λογαριασμός.

Απλώς απορώ με την επιλεκτική μας ευελιξία. Στα μεταφορικά βρέθηκε ο δρόμος. Στην Ευρωκορβέτα, σύμφωνα με όσα μαθαίνω, σκοντάφτουμε ακόμη και σε μια υπογραφή χωρίς υποχρέωση αγοράς. Και στις ΜΕΚΟ, αφού διώξαμε τη συνολική λύση, μαζεύουμε τα κομμάτια της και αναζητούμε χρήματα για να τα ενώσουμε.

Πάντως τα εγκαίνια βγαίνουν ωραία στις φωτογραφίες. Μακάρι το επόμενο κόψιμο κορδέλας να γίνει πάνω σε καινούργια ελληνική κορβέτα. Και μέχρι τότε, ας βρεθεί τουλάχιστον ένα στυλό που να γράφει.

Καταλαβαίνετε τώρα γιατί φωνάζει ο ΚαΨιΜιτζής; Και γιατί γράφει στην ΠΤΗΣΗ; Γιατί, κατά τη δική μου κρίση, είναι το μόνο μέσο που στηρίζει σταθερά την ελληνική αμυντική βιομηχανία και όχι τους διαφημιστές της. Θέλω τα ελληνικά ναυπηγεία να φτιάχνουν πλοία και τις ελληνικές εταιρείες να πληρώνονται για ουσιαστική δουλειά. Για να το ζητάμε αυτό, φτάσαμε να πρέπει να απολογούμαστε. Ε, δεν θα απολογηθώ κιόλας.