Το φιλόδοξο ευρωπαϊκό πρόγραμμα περί “Ευρωκορβέτας”, που πλέον αποκαλείται Multi Modular Patrol Corvette (MMPC), ξεκίνησε το 2019 ως European Patrol Corvette (EPC) στο πλαίσιο της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας (PESCO), της Ε.Ε. Και πλέον βρίσκεται σε κρίσιμη φάση και αφορά τη χώρα μας, που είναι ένα από τα βασικά μετέχοντα μέλη.
Θυμίζουμε πως στόχος του είναι η ανάπτυξη μιας κορβέτας περίπου 3.000 τόνων, με δύο εκδόσεις: την πλήρως εξοπλισμένη, ως Full Combat Multipurpose (FCM) που θέλει και η Ελλάδα και την περιπολίας μεγάλης εμβέλειας, ως Long Range Multipurpose (LRM). Το πρόγραμμα είναι αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη και έχει ανατεθεί στον OCCAR, ένα πολυεθνικό ευρωπαϊκό οργανισμό διαχείρισης μεγάλων κοινών αμυντικών προγραμμάτων.
Στην πρώτη φάση (Call 1) του προγράμματος, εγκρίθηκε προϋπολογισμός 87 εκατ. ευρώ (60 εκατ. από το ευρωπαϊκό αμυντικό ταμείο, το EDF και 27 εκατ. από τα συμμετέχοντα κράτη). Σε αυτή τη φάση που κράτησε από το 2023 έως το 2025 έγινε η αρχική σχεδίαση του σκάφους όπως και οι μελέτες σκοπιμότητας. Στη δεύτερη φάση που διανύουμε τώρα (Call 2), η οποία διαρκεί από το 2025 εως το 2029, εγκρίθηκαν επιπλέον 154,5 εκατ. ευρώ από το EDF και τώρα στόχος είναι η ολοκλήρωση της κύριας σχεδίασης και της βασικής της αναθεώρησης, όπως και της έναρξης παραγωγής δύο σκαφών, ένα από κάθε έκδοση, ως “δοκιμαστικά” της όλης προσπάθειας.
Η παραπάνω διαδικασία, αν και αρκετά σύνθετη ως οργάνωση, με εμπλοκή διαφόρων ευρωπαϊκών δομών και μηχανισμών, έχει βέβαια και σημαντική βιομηχανική βάση, μιας και εμπλέκει κάπου 40 εταιρείες από 12 χώρες (Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, Ελλάδα, Νορβηγία, Δανία, Γερμανία, Πορτογαλία, Σουηδία, Βέλγιο, Ολλανδία και Εσθονία). Από την Ελλάδα μετέχουν οι εταιρείες I.S.D, Hydrus, Intracom Defense, Prisma Electronics, FEAC και Terra Spatum.
Ως εδώ όλα καλά… αλλά
Με βάση τα παραπάνω θα υποθέσει κανείς πως η όλη διαδικασία εξελίσσεται ομαλά, έχει μεγάλες προοπτικές, ενώ ήδη οι εταιρείες που μετέχουν είναι από τις πιο έμπειρες σε πολεμική ναυπήγηση, καθώς περιλαμβάνουν κορυφαίες στον τομέα: τη γαλλική Naval Group, την ιταλική Fincantieri και την ισπανική Navantia.
Στην πραγματικότητα οι προβληματισμοί για το άν το πρόγραμμα έχει μέλλον, είναι σημαντικοί καθώς οι ενδιαφερόμενες χώρες για την προμήθεια της κορβέτας, όλο και εξαφανίζονται!
Τι ακριβώς συμβαίνει; Αρχικά οι χώρες που μετέχουν επίσημα στην “Ευρωκορβέτα”, είναι οι Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα και Νορβηγία, ενώ η Ρουμανία είναι σε καθεστώς παρατηρητή. Είπαμε παραπάνω πως η βιομηχανική βάση συγκεντρώνει εταιρείες από περισσότερα κράτη της Ευρώπης, αλλά οι έξη που αναφέρουμε είναι αυτές που ουσιωδώς έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να προμηθευθούν το σκάφος. Αλλά φθάνοντας στα μέσα του 2026 έχουμε αρνητικές εξελίξεις:
Αρχικά η Γαλλία ουσιαστικά έχει αποτραβηχτεί από το πρόγραμμα. H χώρα συμμετείχε για αντικατάσταση των φρεγατών επιτήρησης Floreal (έξι μονάδες που υπηρετούν σε γαλλικές υπερπόντιες κτήσεις). Ωστόσο με την αναθεώρηση του εξοπλιστικού προγράμματος της χώρας για τα επόμενα χρόνια (2024-2030), δεν προβλέπεται πλέον σχετικό κονδύλι, αλλά αντίθετα αποφασίστηκε η εγχώρια παραγωγή 4 περιπολικών ανοιχτής θαλάσσης. Η γαλλική απόσυρση έφερε και σημαντική αλλαγή στην βιομηχανική εποπτεία της Ευρωκορβέτας, την οποία είχε αναλάβει η κοινοπραξία Naviris, μεταξύ της γαλλικής Naval Group και της ιταλικής Fincantieri. Πλέον, το πρόγραμμα θα συνεχιστεί από τη συνεργασία της Fincantieri με την ισπανική Νavantia, που υπέγραψαν σχετικό μνημόνιο συνεργασίας.
Σε ανάλογο “μονοπάτι” βαδίζει και η Ρουμανία. Αν και εντάχθηκε στην Ευρωκορβέτα το 2023 για αντικατάσταση των παλαιών -σοβιετικής εποχής- κορβετών Tetal-I, μετά, λόγω έκτακτων αναγκών ενίσχυσης του Ναυτικού της, βρήκε αλλού λύσεις. Έτσι έχει ήδη παραγγείλει δύο περιπολικά ανοιχτής θαλάσσης, αλλά στην πράξη κορβέτες, κλάσης MMPV 90 από την γερμανική Rheinmetall και αγόρασε μια κορβέτα κλάσης Hisar από την Τουρκία (αξίας περίπου 260 εκατ. δολαρίων). Άρα με 3 σκάφη ήδη καλύπτει τις ανάγκες της, και είναι μικρή η πιθανότητα να προσθέσει μια εντελώς διαφορετική σχεδίαση, ως Ευρωκορβέτα, στο Ναυτικό της.
Φθάνουμε στην Ελλάδα όπου και εδώ είχαμε πολύ πρόσφατα αλλαγή πορείας. Η δική μας πρόθεση ήταν για προμήθεια κορβετών, όπου πριν 3 χρόνια ξεκίνησε μια αντίστοιχη διερεύνηση που είχε φέρει δύο ισχυρές υποψηφιότητες: Τη γαλλική Gowind, της Naval Group, και την ιταλική FCX-30 της Fincantieri. Οι δύο μεγάλοι όμιλοι είχαν έρθει και σε αρχικές συμφωνίες με ελληνικά ναυπηγεία (Σκαραμαγκά και Ελευσίνα), για εγχώρια κατασκευή, αλλά τελικά το μεγάλο κόστος του προγράμματος, που είχε φθάσει κάπου τα 700 εκατ. ευρώ ανά σκάφος -με όπλα- “πάγωσε” τη διαδικασία. Οπότε παρέμενε η συμμετοχή μας στην Ευρωκορβέτα, μήπως προμηθευθούμε από εκεί τέτοια σκάφη. Και μάλιστα στο τέλος του 2025 πέρασε στην Βουλή και ο σχετικός νόμος σύμβασης μεταξύ Ελλάδας και OCCAR, αν και με καθυστέρηση.
Η νέα δική μας εξέλιξη ήταν η πρόσφατη δήλωση του υπουργού Άμυνας, Ν. Δένδια, ότι θα διατηρήσουμε σε υπηρεσία κάποιες από τις παλαιές φρεγάτες Kortenaer (κλάσης “Έλλη”) ως… κορβέτες, για κάποια χρόνια. Η δήλωση στην πράξη επιβεβαιώνει την έλλειψη κονδυλίων για νέα πλοία της κατηγορίας, καθώς το Πολεμικό Ναυτικό έχει μπροστά του και την αναβάθμιση των φρεγατών ΜΕΚΟ, και την αναβάθμιση των πυραυλακάτων Ρουσέν, και την υποστήριξη των νέων φρεγατών “Kίμων” και κυριότερα την παραγγελία νέων υποβρυχίων που θα απαιτήσουν κάπου 4 με 5 δισεκατομμύρια χρηματοδότηση. Άρα και εδώ, η πρόθεση μας για παραγγελία Ευρωκορβετών, και στην πιο ακριβή έκδοση τους κιόλας, την “πλήρως εξοπλισμένη”, υποχωρεί ραγδαία.
Τι μένει; Κυρίως οι Ισπανία, Ιταλία και Νορβηγία. Η Ιταλία στοχεύει στην αντικατάσταση των 4 κορβετών κλάσης Comandanti που έχουν ξεπεράσει τα 20 χρόνια σε υπηρεσία. Η Ισπανία εστιάζει στην αντικατάσταση των 4 περιπολικών κλάσης Serviola που έχουν κλείσει τα 30 χρόνια υπηρεσίας, ενώ σχετικά πρόσφατα -το 2024- αποσύρθηκαν και οι τελευταίες κορβέτες κλάσης Descubierta. Όσο για την Νορβηγία, πρόσφατα αποφάσισε την αναβάθμιση των 6 παλαιών κορβετών κλάσης Skjold, ώστε να τις κρατήσει σε υπηρεσία και μετά το 2030, οπότε και εδώ μάλλον “χλωμιάζει” η συμμετοχή στην Ευρωκορβέτα.
Έχει “βουλιάξει” η πρωτοβουλία;
Είναι νωρίς να πούμε πως το κοινό αυτό εξοπλιστικό πρόγραμμα έχει “πεθάνει”. Ιταλία και Ισπανία από μόνες τους είναι ικανές να το συνεχίσουν για να καλύψουν τις ανάγκες τους, αν βέβαια καταφέρουν να συμφωνήσουν πως ένα σκάφος 3.000 είναι αυτό που ζητάνε. Αυτό το λέμε, καθώς οι κλάσεις που επιδιώκουν να αντικαταστήσουν τα δύο ναυτικά, ήταν σημαντικά μικρότερων σκαφών.
Επίσης δεν αποκλείεται να εμφανίστουν νέες χώρες, π.χ. η Δανία και η Πορτογαλία που ήδη μετέχουν στο βιομηχανικό σχήμα και συνεργάζονται σχετικά. Ενώ αν το πρόγραμμα δώσει “δείγμα” με κατασκευή αρχικών πλοίων, και αυτά είναι υψηλών επιδόσεων/αποδόσης, να υπάρξει αναζωπύρωση ενδιαφέροντος, ακόμη και από τους αποχωρήσαντες, αλλά βέβαια μετά το 2030. Αλλά να σημειώσουμε πως είναι ανησυχητική…
Η συνέχεια στο Naval Defence
