Η Ευρώπη αναζητά επειγόντως λύση για ένα πρόβλημα που γίνεται όλο και πιο σοβαρό: πώς θα μεταφέρει γρήγορα άρματα μάχης, ελικόπτερα, συστήματα αεράμυνας και άλλο βαρύ στρατιωτικό εξοπλισμό σε μεγάλες αποστάσεις. Μία από τις βασικές επιλογές που εξετάζονται πλέον είναι η ριζική αναβάθμιση των επτά ουκρανικών μεταγωγικών αεροσκαφών An-124-100 «Ruslan». Μια άλλη επιλογηή και ακριβότερη είναι η ανάπτυξη ενός νέου ευρωπαϊκού βαρέος μεταγωγικού αεροσκάφους που θα μπορούσε στο μέλλον να αντικαταστήσει δυνατότητες αντίστοιχες με αυτές του αμερικανικού C-17 Globemaster III.
Το θέμα εξετάζεται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος ESOCA (European System for Outsized Cargo Airlift), το οποίο χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας. Συμμετέχουν Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα, Φινλανδία, Πολωνία και Ολλανδία, με συνολικό προϋπολογισμό για αρχική μελέτη περίπου 20 εκατ. ευρώ.
Το An-124 εξακολουθεί να έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα: μπορεί να μεταφέρει φορτία έως περίπου 120 τόνους, συμπεριλαμβανομένου εξοπλισμού που απλώς δεν χωρά στα περισσότερα ευρωπαϊκά στρατιωτικά μεταγωγικά. Για αυτόν τον λόγο αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και το ΝΑΤΟ βασίζονται εδώ και χρόνια στο πρόγραμμα SALIS, μέσω του οποίου μισθώνονται ουκρανικά An-124 για στρατηγικές μεταφορές.
Η Ευρώπη είχε εξετάσει και άλλες λύσεις. Η Airbus δοκίμασε το A300-600ST Beluga για μεταφορά υπερμεγεθών στρατιωτικών φορτίων, όμως η σχετική δραστηριότητα σταμάτησε στις αρχές του 2025 επειδή δεν βρέθηκε βιώσιμο οικονομικό μοντέλο. Η άλλη επιλογή είναι η χρήση C-17 που διαθέτουν σύμμαχοι, όμως αυτό αφήνει τις ευρωπαϊκές χώρες εξαρτημένες από περιορισμένο αριθμό αεροσκαφών που δεν ελέγχουν οι ίδιες.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή η σημερινή ευρωπαϊκή ικανότητα μεταφοράς πολύ βαρέων φορτίων βασίζεται σε έναν στόλο που γερνά, ενώ οι ανάγκες του ΝΑΤΟ για ταχεία μετακίνηση δυνάμεων και εξοπλισμού έχουν αυξηθεί σημαντικά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα αποτελέσματα της μελέτης ESOCA και οι επιχειρησιακές απαιτήσεις θα συζητηθούν από τα κράτη-μέλη της ΕΕ στις Strategic Transport Days στις 21–22 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες. Για την Ουκρανία, πάντως, μια τέτοια απόφαση θα είχε ιδιαίτερη σημασία. Ο στόλος των «Ruslan» θα μπορούσε όχι μόνο να παραμείνει ενεργός για πολλά ακόμη χρόνια, αλλά να ενταχθεί ακόμη βαθύτερα στο ευρωπαϊκό και νατοϊκό σύστημα στρατιωτικών μεταφορών.
