Η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει στο αντιαεροπορικό της σύστημα ΒΕΛΟΣ, ένα σημαντικό απόθεμα πυροβόλων 35 χιλιοστών, εκπαιδευμένα πληρώματα και υφιστάμενη υποδομή. Βέβαια η ηλικία των αισθητήρων και η περιορισμένη δικτύωση δυσκολεύουν την αντιμετώπιση μικρών, χαμηλών και πολυάριθμων στόχων. Μια στοχευμένη αναβάθμιση με σύγχρονο τρισδιάστατο ραντάρ, νέο κέντρο διοίκησης και πλήρη αξιοποίηση των πυρομαχικών AHEAD αξίζει να εξεταστεί ως λύση τοπικής άμυνας. Το επιχειρησιακό της όφελος θα κριθεί απέναντι σε ντρόουν και αντιπροσωπευτικούς στόχους πυραύλων κρουζ και κατευθυνόμενων όπλων.
Το οικονομικό πλεονέκτημα της πρότασης βρίσκεται στην επαναχρησιμοποίηση των δίδυμων πυροβόλων GDF 006, των θέσεων, της υποδομής υποστήριξης και του εκπαιδευμένου προσωπικού. Η επένδυση συγκεντρώνεται στους αισθητήρες, στο νέο κέντρο διοίκησης και στην ολοκλήρωση με το AHEAD. Μια πιλοτική πυροβολαρχία μπορεί να δώσει τα δεδομένα για την επέκταση του εκσυγχρονισμού.
Τι υπάρχει ήδη στο ελληνικό ΒΕΛΟΣ
Η τεχνική προδιαγραφή της Πολεμικής Αεροπορίας περιγράφει το ΒΕΛΟΣ με ραντάρ επιτήρησης Super Giraffe, μονάδες ελέγχου πυρός Skyguard, τετραπλούς εκτοξευτές RIM-7M Sparrow και δίδυμα πυροβόλα Oerlikon GDF 006 των 35 χιλιοστών. Η αναλυτική παρουσίαση της ΠΤΗΣΗΣ εξηγεί τη δομή δύο μονάδων πυρός, την αυτονομία του Skyguard και τα όρια των παλαιών ηλεκτρονικών.
Τα πυροβόλα των 35 χιλιοστών αποτελούν χρήσιμη βάση για εκσυγχρονισμό. Το AHEAD απελευθερώνει νέφος υποβλημάτων στο υπολογισμένο σημείο μπροστά από τον στόχο, διευρύνοντας τη δυνατότητα προσβολής μικρών εναέριων απειλών. Το κοινό διαμέτρημα 35×228 mm δεν εξασφαλίζει από μόνο του ολοκληρωμένη λειτουργία με έναν νέο αισθητήρα. Η αναβάθμιση πρέπει να διατηρεί τη μέτρηση αρχικής ταχύτητας, τον προγραμματισμό του πυρομαχικού και τη συνεργασία με τον υπολογιστή βολής σε μία πιστοποιημένη αλυσίδα. Η Rheinmetall έχει υλοποιήσει αναβαθμίσεις υφιστάμενων δίδυμων πυροβόλων με σύγχρονο έλεγχο πυρός και διοίκηση.
Το παλαιό σύστημα ελέγχου πυρός Skyguard σχεδιάστηκε για διαφορετικό ηλεκτρομαγνητικό περιβάλλον και μικρότερο πλήθος στόχων. Μπορεί να λειτουργήσει τοπικά, αλλά η σημερινή απειλή απαιτεί συνεχή κάλυψη 360 μοιρών, υψηλό ρυθμό ενημέρωσης, αυτοματοποιημένη ταξινόμηση και ανταλλαγή ιχνών με ανώτερο δίκτυο. Εκεί βρίσκεται ο πυρήνας της αναβάθμισης.
Τι πρέπει να ζητήσουμε από τον νέο αισθητήρα
Η επιλογή ενός νέου ραντάρ πρέπει να ξεκινήσει από το είδος του ίχνους που χρειάζεται το πυροβόλο. Το ραντάρ ανίχνευσης και παρακολούθησης μετατρέπει τις αρχικές επιστροφές σε σταθερά ίχνη, υποστηρίζει την ταξινόμηση και διαβιβάζει τα στοιχεία στον έλεγχο πυρός. Η συνέχεια αυτή αποκτά ιδιαίτερη αξία απέναντι σε στόχους που ελίσσονται μέσα σε έντονες ανακλάσεις από το έδαφος.
Το ραντάρ ελέγχου πυρός δίνει τα δεδομένα που χρειάζεται ο υπολογιστής βολής για να προβλέψει τη θέση συνάντησης βλήματος και στόχου. Η γωνιακή ακρίβεια, ο ρυθμός ενημέρωσης και η σταθερότητα της παρακολούθησης πρέπει να επαρκούν για το συγκεκριμένο όπλο και πυρομαχικό. Η ίδια κεραία μπορεί να συνδυάζει λειτουργίες έρευνας και ελέγχου πυρός, εφόσον εξασφαλίζει την απαιτούμενη ποιότητα δεδομένων.
Η νέα διαμόρφωση χρειάζεται κάλυψη 360 μοιρών, έγκαιρο εντοπισμό χαμηλών στόχων και ταυτόχρονη παρακολούθηση πολλαπλών απειλών σε περιβάλλον παρεμβολών. Η καθυστέρηση από τη μέτρηση έως την παράδοση του ίχνους πρέπει να παραμένει μικρή και προβλέψιμη. Το βάρος, η ισχύς, η συντήρηση και ο χρόνος επαναφοράς μετά από μετακίνηση επηρεάζουν εξίσου την τελική επιλογή.
Στην αγορά υπάρχουν διαφορετικές αρχιτεκτονικές. Το σύγχρονο Giraffe 1X της Saab χρησιμοποιεί περιστρεφόμενη κεραία και, σύμφωνα με τον κατασκευαστή, καλύπτει ολόκληρο τον όγκο έρευνας κάθε δευτερόλεπτο. Το SPEXER 2000 3D MkIII της HENSOLDT είναι ραντάρ παλμών Doppler στη ζώνη X, με ενεργές κεραίες ηλεκτρονικής σάρωσης, γνωστές ως AESA. Κάθε σταθερό πάνελ καλύπτει τομέα 120 μοιρών και τρία πάνελ συγκροτούν περιμετρική κάλυψη 360 μοιρών.
Με τα τρία σταθερά πάνελ η επιτήρηση των διαφορετικών διευθύνσεων μπορεί να συνεχίζεται χωρίς αναμονή για την επιστροφή μιας μηχανικά περιστρεφόμενης κεραίας. Η ηλεκτρονική σάρωση επιτρέπει την κατανομή των μετρήσεων προς τους στόχους που χρειάζονται συχνότερη ενημέρωση. Για την εγγύς άμυνα, το ουσιαστικό πλεονέκτημα είναι η έγκαιρη ανανέωση ενός χρήσιμου ίχνους καθώς ο στόχος αλλάζει πορεία. Ο πραγματικός ρυθμός επανεπίσκεψης εξαρτάται από τη διαμόρφωση και τον φόρτο του ραντάρ.
Η HENSOLDT αναφέρει ότι το SPEXER παρέχει ακριβή στοιχεία ελέγχου πυρός, συνδυάζοντας ανίχνευση, ταξινόμηση και παρακολούθηση. Η οικογένεια χρησιμοποιείται στο Skyranger 30 της Rheinmetall και έχει επιλεγεί για το γερμανικό σύστημα αντιμετώπισης ντρόουν με τηλεχειριζόμενο σταθμό Protector της Kongsberg σε Boxer, ύστερα από δοκιμαστική βολή. Η Daimler Truck παρουσίασε επίσης το Skythunder 300 της Valhalla με τρία ραντάρ HENSOLDT και ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες. Υπάρχουν επομένως εφαρμογές της ίδιας κατηγορίας αισθητήρα σε ολοκληρωμένα συστήματα εγγύς άμυνας.
Η μεγαλύτερη ονομαστική εμβέλεια επιτήρησης του Giraffe 1X έχει αξία για την ευρύτερη προειδοποίηση. Στην άμυνα όμως εναντίον στόχων που πετούν πολύ χαμηλά, η μορφολογία και ο ορίζοντας του ραντάρ περιορίζουν την απόσταση αποκάλυψης. Για το ΒΕΛΟΣ προέχει η ποιότητα της παρακολούθησης μέσα στη ζώνη όπου τα πυροβόλα μπορούν να εμπλακούν. Η επιλογή θα κριθεί σε κοινή δοκιμή, με τους ίδιους στόχους και όπλα, και θα ακολουθήσει ολοκλήρωση και πιστοποίηση της ελληνικής διαμόρφωσης.
Από το ίχνος στην έκρηξη AHEAD
Η αναβάθμιση χρειάζεται ολοκληρωμένη αλυσίδα αισθητήρων. Το νέο ραντάρ εκτελεί αρχική έρευνα, δημιουργία ίχνους και ταξινόμηση. Μετά ένα ηλεκτροοπτικό σύστημα υψηλής ανάλυσης υποστηρίζει την αναγνώριση και την παθητική παρακολούθηση. Στο τέλος, ο αισθητήρας αρχικής ταχύτητας στην κάννη μετρά κάθε βλήμα και ο προγραμματιστής ρυθμίζει τον χρόνο αεροδιάρρηξης. Η ακρίβεια ολόκληρης της αλυσίδας καθορίζει πού θα σχηματιστεί το νέφος των υποβλημάτων.
Το κέντρο διοίκησης κατανέμει στόχους στα διαθέσιμα πυροβόλα, αποφεύγει να βάλουν δύο μονάδες χωρίς λόγο στον ίδιο στόχο και διατηρεί απόθεμα για το επόμενο κύμα. Η νέα αρχιτεκτονική πρέπει να επιτρέπει στο κάθε πυροβόλο GDF να συνεχίσει να λειτουργεί τοπικά αν χαθεί η σύνδεση με το κέντρο. Ενώ η διασπορά και η εφεδρεία έχουν ιδιαίτερη σημασία απέναντι σε αντίπαλο που θα προσπαθήσει να καταστρέψει πρώτα το ραντάρ.
Το πυρομαχικό AHEAD απαιτεί ακριβή πρόβλεψη. Σε στόχο που κινείται με 250 μέτρα ανά δευτερόλεπτο, καθυστέρηση μόλις 0,1 δευτερολέπτου αντιστοιχεί σε 25 μέτρα. Έτσι ο χρόνος μέτρησης, η ζεύξη δεδομένων, ο βαλλιστικός υπολογιστής και ο προγραμματιστής πρέπει να λειτουργούν ως μία αλυσίδα. Να τονίσουμε εδώ πως μια αγορά σύγχρονου ραντάρ χωρίς πλήρη ολοκλήρωση αντίστοιχα εξελιγμένου πυρομαχικού θα παρήγαγε ωραία εικόνα αλλά αποτέλεσμα προηγούμενης εποχής.
Πού θα κριθεί το οικονομικό όφελος
Το μεγαλύτερο δυνητικό οικονομικό όφελος προκύπτει από την επαναχρησιμοποίηση των ελληνικών πυροβόλων GDF 006 και της υποδομής. Το πρόγραμμα αναβάθμισης θα χρειαστεί ραντάρ, κέντρο διοίκησης, ηλεκτροοπτικά, κιτ αναβάθμισης και απόθεμα AHEAD. Το συνολικό κόστος μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα μετά την επιθεώρηση των όπλων και τη λήψη προσφορών για πλήρως πιστοποιημένη διαμόρφωση. Η σύγκριση με αγορά νέου συστήματος πρέπει να καλύπτει ισοδύναμο έργο τοπικής άμυνας και ολόκληρο τον κύκλο υποστήριξης.
Η οικονομία ανά εμπλοκή χρειάζεται επίσης πραγματικά δεδομένα. Το ενδιαφέρον των πυροβόλων είναι ότι μπορούν να αναλάβουν στόχους της κοντινής ζώνης και να διατηρήσουν τους πυραύλους για απειλές που απαιτούν μεγαλύτερη εμβέλεια. Το κόστος ανά κατάρριψη εξαρτάται από την κατανάλωση πυρομαχικών, τις επανεμπλοκές, τη φθορά των καννών και την αναπλήρωση.
Ο οικονομικός υπολογισμός πρέπει να συμπεριλάβει και τη διάρκεια ζωής των παλαιών υποσυστημάτων. Κάθε GDF χρειάζεται επιθεώρηση κάννης, μηχανισμών τροφοδοσίας, σερβομηχανισμών και καλωδιώσεων πριν ενταχθεί στο πρόγραμμα. Όσα πυροβόλα απαιτούν δυσανάλογη αποκατάσταση μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πηγή ανταλλακτικών, ώστε η επένδυση να συγκεντρωθεί σε μικρότερο αριθμό πλήρως αξιόπιστων μονάδων.
Η νέα αρχιτεκτονική πρέπει να χρησιμοποιεί ανοικτές, τεκμηριωμένες διεπαφές. Έτσι το κέντρο διοίκησης θα μπορεί αργότερα να δεχθεί άλλο ηλεκτροοπτικό, παθητικό αισθητήρα ή μικρό πύραυλο χωρίς πλήρη αντικατάσταση. Η ιδιοκτησία των δεδομένων δοκιμών και των μηχανισμών διασύνδεσης έχει ιδιαίτερη αξία για την ελληνική βιομηχανία, επειδή επιτρέπει εγχώρια συντήρηση και σταδιακή εξέλιξη του συστήματος.
Το πρόγραμμα μπορεί να γίνει σταδιακά. Μία πιλοτική πυροβολαρχία με νέο ραντάρ, C2 και δύο εκσυγχρονισμένα GDF θα δώσει μετρήσεις κόστους και απόδοσης. Μετά τις δοκιμές, η Πολεμική Αεροπορία θα αποφασίσει ποια μέρη του ΒΕΛΟΣ αξίζει να διατηρηθούν και σε ποια κλίμακα. Η μελλοντική τύχη των εκτοξευτών Sparrow μπορεί να εξεταστεί χωριστά από την αναβάθμιση των πυροβόλων.
Η δοκιμή που πρέπει να προηγηθεί της απόφασης
Η πιλοτική αξιολόγηση χρειάζεται μικρά τετρακόπτερα, FPV, στόχους τύπου Shahed, γρήγορο αεριωθούμενο ντρόουν, αντιπροσωπευτικό στόχο πυραύλου κρουζ και ομοίωμα κατευθυνόμενου όπλου σε μεγάλη γωνία καθόδου. Πρέπει να περιλαμβάνει πολλούς άξονες, νύχτα, βροχή, ανεπιθύμητες επιστροφές, παρεμβολή και απώλεια ενός αισθητήρα. Κάθε κατηγορία απειλής χρειάζεται ξεχωριστή απόδειξη της δυνατότητας αναχαίτισης μέσα στη μικρή ζώνη των πυροβόλων.
Οι μετρήσεις θα καλύπτουν απόσταση εντοπισμού, χρόνο δημιουργίας σταθερού ίχνους, ακρίβεια, διάρκεια από ανάθεση έως βολή, κατανάλωση AHEAD, πιθανότητα επανεμπλοκής και αριθμό στόχων που μπορεί να αντιμετωπίσει η πυροβολαρχία πριν από επαναγέμιση. Θα ελεγχθεί επίσης η σύνδεση με το εθνικό δίκτυο αεράμυνας και η ικανότητα μεταφοράς θέσης μετά από βολή. Με βάση αυτά τα δεδομένα, θα αξιολογηθεί αν μπορεί η Πολεμική Αεροπορία να προχωρήσει σε μια σοβαρή αναβάθμιση των συστημάτων ΒΕΛΟΣ, προσφέροντας τους και συνέχεια στο σήμερα ενώ ταυτόχρονα θα ενισχύεται η τοπική μας αεράμυνα.
