Στο ΚΨΜ σήμερα έχει γαλλικό καφέ. Όχι επειδή υπέγραψαν οι Γάλλοι με τους Τούρκους Οδικό Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας πριν λίγο καιρό. Γαλλικό έχει επειδή κάποιος Ναυταίος τον ζήτησε και οι υπόλοιποι, που μέχρι πριν από πέντε λεπτά έπιναν φρέντο, θυμήθηκαν ξαφνικά ότι είναι όλοι λίγο Παριζιάνοι.

Κάπως έτσι λειτουργούμε και στα εξοπλιστικά. Αγοράζουμε ΡΑΦΑΛ και ΦΔΙ, βάζουμε γαλλικές σημαίες στα κοινωνικά δίκτυα, μαθαίνουμε δυο γαλλικές λέξεις και θεωρούμε ότι αγοράσαμε μαζί και τη γαλλική εξωτερική πολιτική. Μετά βλέπουμε ότι η Γαλλία υπέγραψε κάτι με την Τουρκία και πέφτουμε από τα σύννεφα. Ε και τι έγινε; Οι Γάλλοι κάνουν δουλειές και με την Τουρκία. Τώρα το μάθατε;

Ο Οδικός Χάρτης που έγινε συμμαχία στο ελληνικό διαδίκτυο

Μιλώντας για αυτό που υπέγραψαν Γαλλία και Τουρκία, ας ξεκινήσουμε από το βασικό. Είναι ένας Οδικός Χάρτης Αμυντικής Συνεργασίας. Ένα πλαίσιο για περισσότερες επαφές, στρατηγικό διάλογο και δουλειές που μπορεί να ακολουθήσουν.

Δεν είναι λοιπόν αμυντική συμμαχία ή συνθήκη αμοιβαίας συνδρομής. Κανένα συμβόλαιο οπλικών συστημάτων δεν ανακοινώθηκε. Ο Ερντογάν δεν παρέλαβε πακέτο με ΡΑΦΑΛ, ΦΔΙ, ΑΣΤΕΡ και έναν πύργο του Άιφελ για το νέο προεδρικό θερινό ανάκτορο. Είναι όμως μια πολιτική κίνηση που μπορεί να οδηγήσει σε μπίζνες. Αυτό ακριβώς θέλει η Γαλλία. Αυτό ακριβώς θέλει και η Τουρκία. Και λοιπόν;

Βρήκαν μερικοί ευκαιρία να κάνουν αντιπολίτευση. Άλλοι βρήκαν ευκαιρία να κοροϊδέψουν. Πετάνε εξυπνάδες, γράφουν για τη «μεγάλη ελληνογαλλική φιλία» και υπονοούν ότι τάχα αποκαλύφθηκε σήμερα μια τεράστια απάτη.

Οι ίδιοι που κάποτε προωθούσαν με λύσσα τις ΦΔΙ, σήμερα βγαίνουν από δεξιά και παριστάνουν τους εξαπατημένους. Δηλαδή, τέτοιο δούλεμα στο πόπολο!

Το ότι η Γαλλία κάνει δουλειές με την Τουρκία δεν το ανακαλύψαμε χτες. Το είχα γράψει όταν κάποιοι ανακάλυπταν μια δήθεν γαλλοτουρκική συμμαχία. Το έγραψα ξανά όταν οι ευρωπαϊκές εταιρείες υπέγραφαν συνεργασίες με τουρκικές. Αν κάποιοι το ξέχασαν, δεν φταίνε οι Γάλλοι.

Οι Γάλλοι κάνουν δουλειές

Μιλώντας για μπίζνες, η Γαλλία και η Τουρκία έκαναν το 2025 εμπόριο ύψους 23,8 δισεκατομμυρίων ευρώ. Σε έναν χρόνο. Περισσότερες από 1.500 εταιρείες με γαλλικό κεφάλαιο δραστηριοποιούνται στην Τουρκία, ενώ η γαλλική βιομηχανία είναι δεμένη εδώ και δεκαετίες με την τουρκική παραγωγή. Ακόμη και η ΣΑΦΡΑΝ συνεργάζεται με την ΜΠΑΪΚΑΡ.

Εμείς αγοράσαμε 24 ΡΑΦΑΛ και τέσσερις ΦΔΙ. Μαζί με όπλα, υποστήριξη και όσα ακολουθούν, μιλάμε για ένα ποσό που πλησιάζει τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ. Πολλά λεφτά. Πάρα πολλά λεφτά. Τι πίστευαν, όμως, κάποιοι; Ότι επειδή αγοράσαμε σχεδόν 10 δισεκατομμύρια γαλλικά όπλα, θα ξεπερνούσαμε μια ολόκληρη οικονομική σχέση δεκαετιών ανάμεσα στη Γαλλία και στην Τουρκία; Γιατί να γίνει αυτό; Και σε τι επηρεάζει το γαλλοτουρκικό εμπόριο την ελληνογαλλική ή τη γαλλοκυπριακή συμμαχία; Πουθενά.

Η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία και σχεδόν κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης κάνουν μπίζνες με την Τουρκία. Αγοράζουν, πουλάνε, παράγουν, επενδύουν και κερδίζουν χρήματα. Οι εταιρείες δεν είναι φιλανθρωπικά ιδρύματα και η Τουρκία είναι πελάτης. Τα κράτη δεν είναι σύνδεσμοι οργανωμένων οπαδών. Και πολύ καλά κάνουν. Ας κάνουμε κι εμείς μπίζνες με την Τουρκία και με όποιον άλλον μπορούμε. Αλλά πώς;

Η Τουρκίγιε έγινε το εργοστάσιο της Ευρώπης

Μιλώντας για το πώς, το έχω ξαναγράψει όταν κάποιοι ανακάλυψαν ότι οι Ευρωπαίοι επενδύουν στην Τουρκία. Στην Τουρκίγιε δεν πήγαν ένα ή δύο εργοστάσια. Πήγε σχεδόν ολόκληρη η παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία.

Η ΦΟΡΝΤ έχει τη ΦΟΡΝΤ ΟΤΟΣΑΝ και βγάζει ΤΡΑΝΖΙΤ, Ε-ΤΡΑΝΖΙΤ, ΤΡΑΝΖΙΤ ΚΑΣΤΟΜ, επαγγελματικά οχήματα, φορτηγά και κινητήρες. Η ΤΟΓΙΟΤΑ κατασκευάζει στη Σακάρια την ΚΟΡΟΛΑ και το ΣΙ-ΕΪΤΣ-ΑΡ, μαζί με τις υβριδικές και επαναφορτιζόμενες εκδόσεις τους.

Η ΧΙΟΥΝΤΑΪ κατασκευάζει στο Ιζμίτ τα ΑΪ-20 και ΜΠΑΪΟΝ, έχει περάσει πλέον σε ηλεκτρικό μοντέλο και επενδύει σε μονάδα μπαταριών. Η ΜΕΡΣΕΝΤΕΣ βγάζει λεωφορεία στο Χόσντερε και φορτηγά στο Ακσαράι. Η ΜΑΝ κατασκευάζει λεωφορεία στην Άγκυρα.

Η ΦΙΑΤ και η ΣΤΕΛΑΝΤΙΣ βρίσκονται στην Προύσα μέσω της ΤΟΦΑΣ. Δίπλα τους υπάρχουν η ΚΑΡΣΑΝ, η ΟΤΟΚΑΡ, η ΑΝΑΝΤΟΛΟΥ ΙΣΟΥΖΟΥ, η ΤΕΜΣΑ και ολόκληρη αλυσίδα εταιρειών που παράγουν εξαρτήματα, κινητήρες, ηλεκτρονικά, καθίσματα, καλωδιώσεις και ό,τι άλλο χρειάζεται για να βγει ένα όχημα στον δρόμο.

Η Τουρκία δεν κέρδισε απλώς μερικές γραμμές συναρμολόγησης. Έφτιαξε οικοσύστημα. Έβαλε εργοστάσια δίπλα σε προμηθευτές, προμηθευτές δίπλα σε λιμάνια και λιμάνια δίπλα στις ευρωπαϊκές αγορές. Οι Κινέζοι κοιτάζουν νέες μονάδες. Οι Κορεάτες επεκτείνουν τις υπάρχουσες. Οι Ευρωπαίοι συνεχίζουν να δίνουν νέα μοντέλα στα τουρκικά εργοστάσια. Και εμείς αναρωτιόμαστε γιατί η Γαλλία κάνει μπίζνες με τους Τούρκους.

Τα γαλλικά εργοστάσια απέναντι

Μιλώντας για τη Γαλλία, πόσα από τα γαλλικά, και καλά, αυτοκίνητα που κυκλοφορούν στους ελληνικούς δρόμους έχουν κατασκευαστεί στην Τουρκίγιε; Πόσοι αγοράζουν ένα ΡΕΝΟ με γαλλικό σήμα, το παρκάρουν κάτω από το σπίτι τους και δεν έχουν ιδέα ότι το πιστοποιητικό γεννήσεώς του γράφει Προύσα;

Η ΡΕΝΟ βρίσκεται στην Τουρκία από το 1969. Το τεράστιο εργοστάσιο της ΟΓΙΑΚ ΡΕΝΟ στην Προύσα μπορεί να κατασκευάζει 390.000 αυτοκίνητα τον χρόνο. Από εκεί βγαίνουν τα ΚΛΙΟ 5 και 6, το ΡΕΝΟ ΝΤΑΣΤΕΡ και το νέο ΜΠΟΡΕΑΛ. Το ΜΕΓΚΑΝ ΣΕΝΤΑΝ κατασκευάζεται επίσης στην Τουρκία από την ΚΑΡΣΑΝ. Μόνο για τα νέα μοντέλα, η ΡΕΝΟ ανακοίνωσε επένδυση 400 εκατομμυρίων ευρώ. Δεν πήγε στην Τουρκία για φθηνά σουβλάκια. Πήγε για να παράγει, να εξάγει και να κερδίσει.

Η ΣΤΕΛΑΝΤΙΣ, μέσω της ΤΟΦΑΣ, κατασκευάζει στην Προύσα οχήματα με τα σήματα ΦΙΑΤ, ΠΕΖΟ, ΣΙΤΡΟΕΝ και ΟΠΕΛ. Από τις τουρκικές γραμμές βγαίνουν πλέον τα ΠΕΖΟ ΕΞΠΕΡΤ και ΤΡΑΒΕΛΕΡ, τα ΣΙΤΡΟΕΝ ΤΖΑΜΠΙ, ΣΠΕΪΣΤΟΥΡΕΡ και ΜΠΕΡΛΙΝΓΚΟ, καθώς και τα αντίστοιχα ΟΠΕΛ ΒΙΒΑΡΟ, ΖΑΦΙΡΑ και ΚΟΜΠΟ. Δίπλα στους κατασκευαστές βρίσκονται γαλλικοί όμιλοι ανταλλακτικών και ηλεκτρονικών, όπως η ΦΟΡΒΙΑ και η ΒΑΛΕΟ. Η αυτοκινητοβιομηχανία αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο ολόκληρου του εμπορίου Γαλλίας και Τουρκίας.

Οι Γάλλοι βάζουν κεφάλαιο, τεχνολογία, σχεδιασμό και εμπορικό δίκτυο. Οι Τούρκοι βάζουν εργοστάσια, παραγωγή, προμηθευτές, οργανωμένες βιομηχανικές ζώνες, λιμάνια και μια κρατική μηχανή που, όταν αποφασίζει ότι θέλει μια επένδυση, προσπαθεί να την κερδίσει. Εμείς βάζουμε επιτροπές. Μετά βάζουμε μια δεύτερη επιτροπή για να ελέγχει την πρώτη. Στο τέλος βάζουμε και μια προσφυγή, μήπως μας ξέφυγε κανένα εργοστάσιο και αρχίσει να παράγει.

Η ΧΙΟΥΝΤΑΪ που έδιωξε ο Παπανδρέου

Μιλώντας για εργοστάσια, κάποτε, τη δεκαετία του ’90, η ΧΙΟΥΝΤΑΪ πήγαινε εντυπωσιακά καλά στην ελληνική αγορά και οι Κορεάτες θέλησαν να φτιάξουν μονάδα στην Ελλάδα. Ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου τούς έδιωξε. Οι Κορεάτες πέρασαν απέναντι και το εργοστάσιο θεμελιώθηκε στο Ιζμίτ το 1995. Η μαζική παραγωγή ξεκίνησε το 1997.

Σήμερα η μονάδα μπορεί να βγάλει περίπου 230.000 αυτοκίνητα τον χρόνο. Παράγει για την Τουρκία και για δεκάδες αγορές του εξωτερικού, ανανεώνεται, περνά στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και επεκτείνεται στις μπαταρίες. Η επένδυση πήγε στην Τουρκία. Έμεινε στην Τουρκία. Μεγάλωσε στην Τουρκία. Εμείς μείναμε με την ιστορία.

Η ΠΙΤΣΟΣ και το πλυντήριο από την Τουρκία

Μιλώντας για τις επενδύσεις που διώχνουμε, ας θυμηθούμε την ΠΙΤΣΟΣ. Μια 100% ελληνική βιομηχανία με ιστορία από το 1865, η οποία κατασκεύαζε εδώ ψυγεία, κουζίνες και άλλες λευκές συσκευές. Κάποια στιγμή πέρασε στη γερμανική ΜΠΙ-ΕΣ-ΕΪΤΣ, τον όμιλο πίσω από τα σήματα ΜΠΟΣ, ΖΗΜΕΝΣ και ΠΙΤΣΟΣ, η οποία ήθελε νέο εργοστάσιο στη Μαγούλα. Το σχέδιο βρέθηκε απέναντι σε τοπικές αντιδράσεις, δημοτικές αποφάσεις και πολεοδομικά εμπόδια. Η επένδυση δεν έγινε. Το παλιό εργοστάσιο του Ρέντη έμεινε χωρίς τις επενδύσεις που χρειαζόταν, έχασε την ανταγωνιστικότητά του και τελικά έκλεισε. Η παραγωγή μοιράστηκε σε άλλες μονάδες του ομίλου, κυρίως στην Τουρκία και στην Πολωνία.

Σήμερα η μεγαλύτερη παραγωγική βάση ολόκληρου του ομίλου ΜΠΙ-ΕΣ-ΕΪΤΣ βρίσκεται στο Τσερκέζκιοϊ της Τουρκίας. Εκεί φτιάχνονται λευκές συσκευές που έρχονται ξανά στην Ελλάδα με σήματα τα οποία θεωρούμε γερμανικά ή ακόμη και ελληνικά.

Η Τουρκία είναι πλέον η μεγαλύτερη παραγωγός λευκών συσκευών στην Ευρώπη και μία από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως. ΜΠΕΚΟ, ΑΡΤΣΕΛΙΚ, ΒΕΣΤΕΛ, ΜΠΟΣ, ΖΗΜΕΝΣ και ΠΙΤΣΟΣ παράγουν εκεί τεράστιους αριθμούς συσκευών για την ευρωπαϊκή αγορά. Την επόμενη φορά που θα αγοράσετε πλυντήριο ή ψυγείο, ρωτήστε πού κατασκευάστηκε. Κίνα, αν είστε τυχεροί. Τουρκία, συνήθως πλέον. Και μετά ας ξανασυζητήσουμε για τους κακούς ξένους που δεν φέρνουν εργοστάσια στην Ελλάδα.

Τα εργοστάσια δεν τα έδιωξε ο κακός καπιταλισμός

Μιλώντας για τους κακούς ξένους, τα εργοστάσια δεν τα έδιωξε από την Ελλάδα κάποιος μυστηριώδης κακός καπιταλισμός. Σε πολλές περιπτώσεις τα διώξαμε εμείς οι ίδιοι.

Με γραφειοκρατία, αδειοδοτήσεις που δεν τελειώνουν, φορολογία που αλλάζει κάθε τρεις και λίγο, ακριβή ενέργεια, αργή Δικαιοσύνη, τοπικούς παράγοντες, κομματικά μαγαζιά και συνδικαλιστές που θεωρούσαν το εργοστάσιο ιδιοκτησία τους μέχρι να κλείσει.

Στην Ελλάδα για να μπει περίπου ένα χιλιάρικο καθαρό στην τσέπη ενός εργαζομένου, ο εργοδότης χρειάζεται πολύ μεγαλύτερο ποσό. Αν απλώσουμε σε όλο το έτος τους 14 μισθούς, τις εργοδοτικές και εργατικές εισφορές και τον φόρο, το πραγματικό μηνιαίο κόστος πλησιάζει σε πολλές περιπτώσεις τα 1.700 ευρώ και ανεβαίνει ακόμη περισσότερο όσο αυξάνεται ο μισθός.

Ο εργοδότης πληρώνει σχεδόν δύο χιλιάρικα. Ο εργαζόμενος παίρνει περίπου ένα και πεινάει, επειδή με ένα χιλιάρικο σήμερα δύσκολα ζει άνθρωπος. Το υπόλοιπο δεν το τρώει κάποιο εργοστάσιο με κουτάλι. Χάνεται σε φόρους, εισφορές και σε ένα κράτος που επί δεκαετίες μοίραζε λεφτά τα οποία δεν παρήγαγε. Κάποτε θεωρούσαμε φυσιολογικές τις συντάξεις στα 40 για ειδικές κατηγορίες και τις συντάξεις των 3.000 ευρώ. Δανειζόμασταν, διορίζαμε, μοίραζαμε και στέλναμε τον λογαριασμό στους επόμενους. Οι επόμενοι ήρθαν. Είμαστε εμείς.

Καταρρεύσαμε και η ανταγωνιστικότητά μας έφτασε στο ναδίρ. Τώρα ο εργαζόμενος αμείβεται λίγο, ο εργοδότης πληρώνει πολλά και το εργοστάσιο πηγαίνει απέναντι, όπου βρίσκει κλίμακα παραγωγής, προμηθευτές, λιμάνια και κράτος που του ανοίγει την πόρτα αντί να του δείχνει τον διάδρομο για την επόμενη επιτροπή.

Δεν φταίει ο καπιταλισμός. Φταίει η πελατειακή μας νοοτροπία. Το κράτος που θέλει να συντηρεί πελάτες αντί να δημιουργεί παραγωγή και οι πολίτες που ζητούν εξαίρεση για τον εαυτό τους και κανόνες μόνο για τους άλλους.

Δέκα δισεκατομμύρια δεν αγοράζουν τη Γαλλία

Μιλώντας για τη νοοτροπία μας, τώρα μας έφταιξαν οι Γάλλοι. Οι ίδιοι Γάλλοι που, αν δεν είχαν στην παιδεία, στην ιστορία και στην πολιτική τους κουλτούρα τόσο έντονο το ελληνικό στοιχείο, μπορεί να μας έβλεπαν σαν μια αποικία στην καλύτερη. Η Ελλάδα για τη Γαλλία έχει βάρος μεγαλύτερο από το οικονομικό της μέγεθος. Αυτό είναι υπαρκτό και πολύτιμο.

Δεν σημαίνει ότι το Παρίσι θα κλείσει τα γαλλικά εργοστάσια, θα χαρίσει την τουρκική αγορά στους Γερμανούς και στους Ιταλούς και θα ζητήσει άδεια από το ελληνικό διαδίκτυο πριν υπογράψει κάθε εμπορική συμφωνία. Τα σχεδόν 10 δισεκατομμύρια που δώσαμε για γαλλικά όπλα μάς κάνουν σημαντικό πελάτη. Δεν μας κάνουν ιδιοκτήτη της Γαλλίας.

Πελάτες είμαστε κι εμείς. Καλοί πελάτες. Και ως καλοί πελάτες πρέπει να απαιτούμε παραδόσεις στην ώρα τους, όπλα, υποστήριξη, διαθεσιμότητες και σοβαρή ελληνική βιομηχανική συμμετοχή. Δεν αγοράσαμε τέσσερις ΦΔΙ για να χειροκροτούμε τη ΝΑΒΑΛ ΓΚΡΟΥΠ. Τις αγοράσαμε για να πολεμήσει το Πολεμικό Ναυτικό. Άλλο όμως ο απαιτητικός πελάτης και άλλο ο οπαδός που νομίζει ότι επειδή πήρε διαρκείας απέκτησε και μετοχές στην ομάδα.

Οι ΑΣΤΕΡ, οι ΜΕΤΕΟΡ και όσα δεν συζητούνται

Μιλώντας για όπλα, οι Γάλλοι δεν πρόκειται αύριο το πρωί να πουλήσουν ΡΑΦΑΛ και ΦΔΙ στους Τούρκους. Δεν υπάρχει σήμερα τέτοια σοβαρή συζήτηση. Η Τουρκία έχει πάρει τον δρόμο των ΓΙΟΥΡΟΦΑΪΤΕΡ, του ΚΑΑΝ και των δικών της φρεγατών. Εκεί που υπάρχει συζήτηση είναι αλλού. Στους ΑΣΤΕΡ και στο ΣΑΜΠ-Τ, για τα οποία η Τουρκία ενδιαφέρεται εδώ και χρόνια. Και στους ΜΕΤΕΟΡ για τα ΓΙΟΥΡΟΦΑΪΤΕΡ.

Θα προχωρήσουν όλα; Δεν το ξέρω. Ούτε ο Οδικός Χάρτης που υπογράφηκε σημαίνει ότι αύριο φορτώνονται πύραυλοι σε τουρκικά φορτηγά. Εμείς οφείλουμε να πιέζουμε εκεί που τα τουρκικά αιτήματα ακουμπούν άμεσα τη δική μας ασφάλεια. Το κάναμε για τους ΜΕΤΕΟΡ. Πρέπει να το κάνουμε για κάθε σύστημα που αλλάζει την ισορροπία.

Η πίεση όμως ασκείται με κράτος, διπλωματία, συμβόλαια και ανταλλάγματα. Δεν ασκείται με θυμωμένες αναρτήσεις και γαλλικές σημαίες που γίνονται γαλλικά μπινελίκια μέσα σε ένα βράδυ.

Η συμμαχία παραμένει συμμαχία

Μιλώντας για τις στρατηγικές σχέσεις, η ελληνογαλλική συμφωνία δεν εξαφανίστηκε επειδή ένας Γάλλος αξιωματούχος υπέγραψε έναν Οδικό Χάρτη στην Άγκυρα. Η Στρατηγική Εταιρική Σχέση Ελλάδας και Γαλλίας ανανεώθηκε και περιλαμβάνει πράγματα πολύ σοβαρότερα από μια φωτογραφία υπογραφών. Το ίδιο ισχύει για τη σχέση Γαλλίας και Κύπρου. Η Γαλλία έχει συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο, έχει πολιτική παρουσία, στρατιωτική συνεργασία και μια μακροχρόνια σχέση που δεν μηδενίζεται επειδή θέλει να πουλήσει κάτι και στους Τούρκους.

Η Γαλλία θα στηρίξει την Ελλάδα και την Κύπρο επειδή αυτό εξυπηρετεί και τη δική της στρατηγική. Αυτός είναι ο πιο σοβαρός τύπος συμμαχίας. Όχι εκείνος που βασίζεται στην αγάπη, στα τραγούδια και στις σημαίες. Εκείνος που βασίζεται σε συγκλίνοντα συμφέροντα. Όσο τα συμφέροντά μας συγκλίνουν, η σχέση θα είναι ισχυρή. Δική μας δουλειά είναι να φροντίζουμε να συγκλίνουν.

Οι Γάλλοι δεν θα πολεμήσουν αντί για εμάς

Μιλώντας για συμμαχίες, κάποτε, ακολουθώντας τα κελεύσματα της φρεγατιάδας, πιστέψαμε ότι επειδή αγοράσαμε όπλα, οι Γάλλοι θα έρθουν να πεθάνουν για εμάς. Ενώ εμείς θα πίνουμε φρέντο εσπρέσο με μια στέβια, κοιτώντας τα κανάλια. Όχι, αγαπητοί.

Οι Γάλλοι θα μας στείλουν ΑΣΤΕΡ, ΜΕΤΕΟΡ, ΜΙΚΑ και ΕΞΟΣΕΤ. Θα στείλουν όσα αγοράσουμε, όσα πληρώσουμε και όσα προβλέπουν οι συμφωνίες μας. Εμείς θα τα ρίξουμε. Οι Γάλλοι μπορεί να μας υποστηρίξουν πολιτικά, διπλωματικά, στρατιωτικά και επιχειρησιακά. Μπορεί να στείλουν πλοία, αεροσκάφη, πληροφορίες και πυρομαχικά. Όλα αυτά έχουν τεράστια σημασία.

Τον ελληνικό χώρο, όμως, θα τον υπερασπιστούν πρώτα οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Τα ΡΑΦΑΛ θα τα πετάξουν Έλληνες. Τις ΦΔΙ θα τις πολεμήσουν ελληνικά πληρώματα. Τους ΑΣΤΕΡ, τους ΜΕΤΕΟΡ, τους ΜΙΚΑ και τους ΕΞΟΣΕΤ θα τους εκτοξεύσουμε εμείς. Αν περιμένουμε από έναν σύμμαχο να κάνει τη δική μας δουλειά, δεν ζητάμε συμμαχία. Ζητάμε κηδεμόνα. Και ούτε η Γαλλία θέλει προτεκτοράτο, ούτε εμείς πρέπει να θέλουμε κηδεμόνα.

Η φρεγατιάδα ως ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα

Μιλώντας για τη φρεγατιάδα, μόνο στην Ελλάδα καταφέρνουμε να ποδοσφαιροποιούμε οπαδικά τα πάντα. Ακόμη και την αγορά φρεγατών, μαχητικών ή υποβρυχίων. Ο ένας έγινε Γάλλος. Ο άλλος Αμερικανός. Ο τρίτος Ιταλός. Ο τέταρτος περιμένει ακόμη τις ΑΔΕΛΑΪΔΕΣ. Αν πεις κάτι καλό για ένα πλοίο, θεωρείται ότι πήρες χορηγία από το ναυπηγείο. Αν εντοπίσεις ένα πρόβλημα, θεωρείται ότι δουλεύεις για τον ανταγωνιστή. Δεν συζητάμε για το τι χρειάζονται οι Ένοπλες Δυνάμεις. Συζητάμε σαν να παίζει ντέρμπι.

Κάποιοι βγάζουν λεφτά από τις διαφημίσεις. Οι από κάτω πλακώνονται. Και στο τέλος, οι εταιρείες κάνουν τη δουλειά τους. Οι Γάλλοι πουλάνε στους Έλληνες και προσπαθούν να πουλήσουν στους Τούρκους. Οι Γερμανοί το ίδιο. Οι Ιταλοί το ίδιο. Οι Αμερικανοί το ίδιο. Οι Τούρκοι αγοράζουν ό,τι χρειάζονται, ζητούν μεταφορά τεχνολογίας και ταυτόχρονα χτίζουν τη δική τους βιομηχανία. Εμείς τσακωνόμαστε για τη σημαία που θα βάλουμε στο προφίλ.

Οι σύμμαχοι έχουν συμφέροντα, οι εταιρείες έχουν πελάτες και τα κράτη που σέβονται τον εαυτό τους φροντίζουν πρώτα να μπορούν να πολεμήσουν μόνα τους. Μετά ζητούν από τους συμμάχους να σταθούν δίπλα τους. Όχι μπροστά τους, ενώ εκείνα παρακολουθούν με τον καφέ στο χέρι.