Η Ρωσία επιχειρεί να επαναφέρει στο προσκήνιο το πρόγραμμα των συμβατικών υποβρυχίων Amur-1650, παρουσιάζοντας μια αναβαθμισμένη εκδοχή του στη διεθνή έκθεση αμυντικών συστημάτων Africa Aerospace and Defense 2026, στην Πρετόρια της Νότιας Αφρικής. Το εγχείρημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Μόσχα διαφημίζει πλέον δυνατότητα μεταφοράς έως και 28 πυραύλων κρουζ, έναντι περίπου 10 που αναφέρονταν σε παλαιότερες παρουσιάσεις.
Το Amur-1650 αποτελεί εξαγωγική παραλλαγή του Project 677 Lada και σχεδιάστηκε ως διάδοχος της επιτυχημένης οικογένειας υποβρυχίων Kilo. Προβλέπει σύγχρονα συστήματα αυτοματισμού, μειωμένο ακουστικό ίχνος, δυνατότητα χρήσης πυραύλων κρουζ Kalibr και, σε ορισμένες διαμορφώσεις, πυραύλων BrahMos, καθώς και σύστημα αναερόβιας πρόωσης (AIP), το οποίο επιτρέπει μεγαλύτερη παραμονή κάτω από την επιφάνεια χωρίς χρήση του κινητήρα για φόρτιση των συσσωρευτών.
Ωστόσο, πίσω από τις φιλόδοξες προδιαγραφές βρίσκεται ένα σημαντικό πρόβλημα: το Amur δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να εξελιχθεί σε ώριμο εξαγωγικό προϊόν. Το μοναδικό κύτος που συνδέεται με το πρόγραμμα εξαγωγικού Amur-1650 ναυπηγήθηκε από τη δεκαετία του 2000, αλλά δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Η πρόοδος εκτιμάται περίπου στο 47%, ενώ η κατασκευή διακόπηκε ελλείψει πελάτη.
Η Μόσχα έχει επιχειρήσει επανειλημμένα να προωθήσει το σχέδιο στο εξωτερικό. Στο παρελθόν εξετάστηκε το ενδιαφέρον χωρών όπως η Ινδία, η Κίνα και η Αλγερία, χωρίς όμως να προκύψει παραγγελία. Η Ινδία αποτέλεσε ιδιαίτερα σημαντικό στόχο λόγω της συνεργασίας της με τη Ρωσία στο πρόγραμμα BrahMos, αλλά τελικά επέλεξε διαφορετικές (δυτικές και εγχώριες) λύσεις για την ανανέωση του υποβρυχιακού της στόλου. Πιο πρόσφατα, το 2025, η Ρωσία φέρεται να πρότεινε στο Μαρόκο την κατασκευή δύο Amur-1650, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει επιβεβαιωθεί συμφωνία.
Η νέα παρουσίαση στην Πρετόρια εντάσσεται έτσι σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Ρωσίας να ανακτήσει έδαφος στη διεθνή αγορά συμβατικών υποβρυχίων. Τα τελευταία χρόνια οι ρωσικές εξαγωγές περιορίστηκαν, κυρίως στην οικογένεια Kilo, ενώ ευρωπαϊκές και ασιατικές ναυπηγικές βιομηχανίες έχουν αποκτήσει ισχυρότερη παρουσία.
Η οικογένεια Kilo αποτελεί σχεδίαση της δεκαετίας του 1970, με εκτόπισμα 2.300-3.000 τόνων ανάλογα με την έκδοση και πλέον βρίσκεται σε αποδρομή. Το σχέδιο Amur προοριζόταν να καλύψει το κενό σε μικρότερα εκτοπίσματα, με την έκδοση Amur-950 να περιγράφει ένα σύγχρονο συμβατικό υποβρύχιο 950 τόνων, περιοριζόμενο σε παράκτια καθήκοντα.
Το Amur-1650 αποτελεί μια μεγαλύτερη έκδοση με πιο σύγχρονα ηλεκτρονικά για μακρές περιπολίες, που θα υποκαθιστούσε την ζήτηση σε πιθανούς πελάτες των υποβρυχίων Kilo ή θα κάλυπτε ναυτικά που επιζητούν να αντικαταστήσουν παλιότερες δυτικές σχεδιάσεις συμβατικών υποβρυχίων και μάλιστα με μικρότερες απαιτήσεις πληρώματος, σε 18-35 άτομα.
Το στοίχημα πλέον είναι αν η εντυπωσιακή αύξηση των διαφημιζόμενων δυνατοτήτων του Amur-1650 μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό, ολοκληρωμένο και παραδόσιμο προϊόν. Η Ρωσία υπόσχεται πολλά αλλά το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων με την Ινδία -παραδοσιακό πελάτη ρωσικών αμυντικών συστημάτων- και η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία αφήνουν μεγάλα κενά στις παραγωγικές και οικονομικές δυνατότητες της χώρας.
