Η εμπειρία της Ουκρανίας από τις μαζικές ρωσικές επιθέσεις με drones αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές χώρες σχεδιάζουν την αεράμυνά τους. Το βρετανικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε την έναρξη του νέου προγράμματος PANOPTES, με στόχο την ανάπτυξη μιας αυτόνομης και κινητής αντιαεροπορικής πλατφόρμας που θα μπορεί να αντιμετωπίζει επιθέσεις από φθηνά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, χωρίς να απαιτείται η χρήση ακριβών πυραύλων για κάθε στόχο.
Η εμπειρία της Ουκρανίας αλλάζει τις προτεραιότητες
Τα τελευταία χρόνια η Ουκρανία βρίσκεται καθημερινά αντιμέτωπη με επιθέσεις δεκάδων ή ακόμη και εκατοντάδων drones. Η εμπειρία αυτή έδειξε ότι ακόμη και τα πιο σύγχρονα συστήματα αεράμυνας αντιμετωπίζουν ένα σοβαρό πρόβλημα: δεν είναι οικονομικά βιώσιμο να χρησιμοποιούνται ακριβοί πύραυλοι για την κατάρριψη φθηνών UAV. Αυτό ακριβώς προσπαθεί να λύσει τώρα και η Βρετανία. Σύμφωνα με το βρετανικό υπουργείο Άμυνας, το νέο σύστημα θα πρέπει να μπορεί να εντοπίζει, να αναγνωρίζει, να παρακολουθεί και να καταστρέφει πολλούς στόχους σχεδόν αυτόνομα, με την ελάχιστη δυνατή παρέμβαση του χειριστή.
Γιατί οι Βρετανοί στρέφονται στα λέιζερ
Σε αντίθεση με έναν πύραυλο, ένα όπλο λέιζερ δεν εξαρτάται από περιορισμένο αριθμό βλημάτων αναχορηγίας. Εφόσον υπάρχει διαθέσιμη ηλεκτρική ενέργεια και οι καιρικές συνθήκες το επιτρέπουν, μπορεί να εμπλέκει διαδοχικούς στόχους με πολύ χαμηλότερο κόστος ανά αναχαίτιση. Για τον λόγο αυτό, το Λονδίνο δηλώνει ότι ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τεχνολογίες κατευθυνόμενης ενέργειας, χωρίς όμως να αποκλείει και άλλες λύσεις.
Δεν πρόκειται μόνο για ένα λέιζερ
Το PANOPTES δεν αφορά απλώς την τοποθέτηση ενός λέιζερ πάνω σε ένα στρατιωτικό όχημα. Η Βρετανία επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο σύστημα αεράμυνας που θα μπορεί να λειτουργεί αυτόνομα, να αντιμετωπίζει πολλές απειλές ταυτόχρονα και να παραμένει πλήρως κινητό. Στα μελλοντικά σχέδια περιλαμβάνεται ακόμη και η ενσωμάτωσή του σε μη επανδρωμένα χερσαία οχήματα, ώστε να επιχειρεί κοντά στη γραμμή του μετώπου χωρίς να εκτίθεται ανθρώπινο πλήρωμα σε κίνδυνο.
Η Βρετανία έχει ήδη δοκιμάσει την τεχνολογία
Το βρετανικό υπουργείο Άμυνας έχει ήδη πραγματοποιήσει επιτυχημένες δοκιμές όπλων λέιζερ. Το 2024, σύστημα της Raytheon UK τοποθετημένο σε τεθωρακισμένο όχημα Wolfhound κατέρριψε εναέριους στόχους σε απόσταση μεγαλύτερη του ενός χιλιομέτρου. Οι νέες δοκιμές απέδειξαν ότι η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά εναντίον drones. Με το πρόγραμμα PANOPTES, η Βρετανία επιδιώκει πλέον να περάσει από τις δοκιμές στην ανάπτυξη ενός επιχειρησιακού συστήματος που θα μπορεί να ενταχθεί στις ένοπλες δυνάμεις.
Η αυτοματοποίηση είναι το κλειδί
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου προγράμματος είναι η αυτονομία δράσης. Το σύστημα θα πρέπει να εκτελεί σχεδόν ολόκληρη τη διαδικασία — από τον εντοπισμό του στόχου μέχρι την αναχαίτισή του — χωρίς να απαιτείται συνεχής χειροκίνητη παρέμβαση. Η απαίτηση αυτή προκύπτει από τα διδάγματα του πολέμου στην Ουκρανία, όπου οι επιθέσεις πραγματοποιούνται συχνά με μεγάλο αριθμό drones ταυτόχρονα, δυσκολεύοντας σημαντικά το έργο των χειριστών.
Δεν θα αντικαταστήσει τους πυραύλους
Το ίδιο το βρετανικό υπουργείο Άμυνας ξεκαθαρίζει ότι τα λέιζερ δεν πρόκειται να αντικαταστήσουν τα υπάρχοντα συστήματα αεράμυνας. Αντίθετα, θα αποτελέσουν ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας απέναντι σε μαζικές επιθέσεις με φθηνά drones, επιτρέποντας τη διατήρηση πολύτιμων πυραύλων για πιο επικίνδυνους στόχους, όπως βαλλιστικοί ή cruise πύραυλοι.
Έως 5 εκατομμύρια λίρες για την πρώτη φάση
Το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη στα πρώτα του βήματα. Η βρετανική κυβέρνηση προκήρυξε διαγωνισμό για εταιρείες που διαθέτουν σχετικές τεχνολογίες. Στην επόμενη φάση προβλέπεται χρηματοδότηση έως 5 εκατομμυρίων λιρών για αρκετές προτάσεις, ενώ οι πρώτες εργασίες αναμένεται να ξεκινήσουν στα τέλη του 2026. Στόχος του Λονδίνου είναι η ανάπτυξη μιας επιχειρησιακής λύσης μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια, εφόσον οι δοκιμές εξελιχθούν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Η δημιουργία του PANOPTES δείχνει πόσο βαθιά έχει επηρεάσει ο πόλεμος στην Ουκρανία τον σχεδιασμό της ευρωπαϊκής άμυνας. Οι μαζικές επιθέσεις με drones αναγκάζουν πλέον τις δυτικές χώρες να αναζητούν νέες, οικονομικότερες και περισσότερο αυτοματοποιημένες λύσεις για την προστασία του εναέριου χώρου τους.
