Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει αποφασίσει την αγορά τριών Embraer C‑390 Millennium μέσω διμερούς συμφωνίας με την Πορτογαλία, με την πρώτη παράδοση να τοποθετείται το 2027. Η επιλογή δίνει στην Πολεμική Αεροπορία μία πλατφόρμα για μεταφορά προσωπικού και υλικού, εναέριο ανεφοδιασμό και, με πρόσθετα αρθρωτά πακέτα, συλλογή πληροφοριών, αεροδιακομιδές ή αεροπυρόσβεση. Η γρήγορη αλλαγή διαμόρφωσης αποτελεί το επιχειρησιακό κέντρο βάρους της αγοράς.
Το αεριωθούμενο μεταγωγικό μεταφέρει μέγιστο συγκεντρωμένο φορτίο 26 τόνων, αναπτύσσει ταχύτητα έως 470 κόμβους και χρησιμοποιεί παλέτες 463L του ΝΑΤΟ. Οι διαμορφώσεις περιλαμβάνουν έως 80 στρατιώτες, 66 αλεξιπτωτιστές ή 74 φορεία με οκτώ μέλη υγειονομικού προσωπικού. Η αναλυτική παρουσίαση της «ΠΤΗΣΗΣ» για το C/KC‑390 έχει καταγράψει το τεχνικό υπόβαθρο. Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι η μετατροπή αυτών των επιδόσεων σε διαθέσιμες ώρες πτήσης και συγκεκριμένα σχέδια αποστολής.
Από την Ελευσίνα στις αποστολές εξωτερικού
Η ταχύτητα του C‑390 επιτρέπει περισσότερα σκέλη μέσα στην ίδια επιχειρησιακή ημέρα και συντομότερη ανάπτυξη δυνάμεων προς την Κύπρο, τα Βαλκάνια, την Κεντρική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Με φορτίο 26 τόνων η Embraer αναφέρει εμβέλεια 1.080 ναυτικών μιλίων.
Σε περίοδο έντασης, το αεροσκάφος μπορεί να μεταφέρει προσωπικό, πυρομαχικά, οχήματα, ανταλλακτικά και μέσα υποστήριξης προς προωθημένο αεροδρόμιο. Σε αποστολές εκτός Ελλάδας μπορεί να υποστηρίξει μαχητικά, ελικόπτερα ή τμήματα ειδικών επιχειρήσεων και να επιστρέψει με πολίτες ή ανθρωπιστικό φορτίο. Η πίσω ράμπα, το σύστημα διαχείρισης φορτίου και η συμβατότητα με νατοϊκό επίγειο εξοπλισμό μειώνουν τον χρόνο φόρτωσης και επαναδιαμόρφωσης.
Η Βραζιλιάνικη Αεροπορία έχει χρησιμοποιήσει το αεροσκάφος για επαναπατρισμούς από την Ουκρανία και το Ισραήλ, μεταφορά υγειονομικού υλικού και αποστολές προς την Ανταρκτική. Η δυνατότητα επιχειρήσεων από προσωρινούς, ημιπροετοιμασμένους ή φθαρμένους διαδρόμους επεκτείνει τη χρησιμότητα του τύπου σε στρατιωτικές επιχειρήσεις και σε απόκριση μετά από θεομηνίες. Η «ΠΤΗΣΗ» έχει ήδη παρουσιάσει τις δοκιμές του C‑390 σε δύσκολα πεδία.
Οι ρίψεις αλεξιπτωτιστών και εφοδίων, η Έρευνα και Διάσωση και η αεροδιακομιδή συμπληρώνουν τον βασικό ρόλο μεταφοράς. Μία αρθρωτή υγειονομική διαμόρφωση μπορεί να συνδέσει την Ανατολική Μεσόγειο με νοσοκομεία της ηπειρωτικής Ελλάδας ή της Ευρώπης, ενώ το ίδιο αεροσκάφος επιστρέφει έπειτα σε αποστολές μεταφοράς. Η επιχειρησιακή αξία προκύπτει από τον χρόνο αλλαγής διαμόρφωσης, την εκπαίδευση και τη διαθεσιμότητα των κιτ.
Ιπτάμενο τάνκερ με συγκεκριμένους αποδέκτες
Με δύο πτερυγικά ατρακτίδια Cobham 912E και παλετοποιημένες δεξαμενές στο αμπάρι, η διαμόρφωση KC‑390 ανεφοδιάζει αεροσκάφη σταθερής πτέρυγας και ελικόπτερα ημέρα και νύχτα. Το δημοσιευμένο φάσμα λειτουργίας εκτείνεται από 120 έως 300 κόμβους και από 2.000 έως 32.000 πόδια, με παροχή έως 400 γαλόνια ανά λεπτό από κάθε ατρακτίδιο. Το αεροσκάφος μπορεί επίσης να μεταφέρει καύσιμο σε οχήματα ή προωθημένη βάση στο έδαφος.
Το σύστημα εύκαμπτου σωλήνα/καλάθου εξυπηρετεί τα ελληνικά Rafale και Mirage 2000‑5. Τα F‑16 και F‑35A δέχονται καύσιμο μέσω άκαμπτου boom, οπότε παραμένουν έξω από τη σημερινή διαμόρφωση ανεφοδιασμού του KC‑390. Η Embraer και η Northrop Grumman ανακοίνωσαν όπως το Φεβρουάριο του 2026 την ανάπτυξη ενός συστήματος boom.
Η εικόνα αυτή καθορίζει και το μέτρο σύγκρισης με ένα στρατηγικό τάνκερ. Τα C‑390 δημιουργούν οργανική ικανότητα ανεφοδιασμού για μέρος του ελληνικού στόλου μαχητικών και ταυτόχρονα διατηρούν τον ρόλο μεταφοράς. Το σχετικό θέμα της «ΠΤΗΣΗΣ» για τα τρία C‑390 και την πρόταση των KC‑135R εξηγεί τη διαφορά αποστολής και κλίμακας.
Air Keeper και ειδικές αποστολές
Η «ΠΤΗΣΗ» έχει αναφέρει ότι η Ελλάδα εξετάζει τη λύση Air Keeper της Elbit. Πρόκειται για αρχιτεκτονική ειδικής αποστολής με κονσόλες χειριστών, ηλεκτρονικά και εξωτερικούς αισθητήρες. Ένα τέτοιο πακέτο μπορεί να συλλέγει και να γεωεντοπίζει εκπομπές ραντάρ, να αναλύει επικοινωνίες και να διανέμει ηλεκτρονική εικόνα μάχης.
Η διαμόρφωση συνδυάζει λειτουργίες ELINT, COMINT, ESM, ηλεκτρονικών παρεμβολών, ραντάρ, ηλεκτροοπτικών αισθητήρων και SATCOM μέσω συστήματος διαχείρισης αποστολής. Για την Ελλάδα θα μπορούσε να προσφέρει επιτήρηση στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, καταγραφή της ηλεκτρονικής διάταξης και υποστήριξη αεροπορικών, ναυτικών και χερσαίων μονάδων. Σε διακλαδικές δραστηριότητες όπως η άσκηση «Καταιγίς», η κοινή ηλεκτρονική εικόνα μπορεί να συντομεύσει τον κύκλο εντοπισμού, αξιολόγησης και ανάθεσης στόχου.
Η εγκατάσταση απαιτεί πιστοποίηση, εξωτερικές κεραίες, εκπαίδευση χειριστών, επίγεια υποδομή και δίκτυο διανομής δεδομένων. Το Air Keeper αποτελεί πρόσθετο πακέτο και ξεχωρίζει από τη συμβασιοποιημένη βασική διαμόρφωση των τριών ελληνικών αεροσκαφών. Αντίστοιχα, η σουίτα αυτοπροστασίας με προειδοποίηση ραντάρ, λέιζερ και επερχόμενων πυραύλων υπηρετεί την επιβίωση του αεροσκάφους, ενώ το πακέτο ELINT/COMINT υπηρετεί τη συλλογή και εκμετάλλευση πληροφοριών.
Η Embraer και η Βραζιλιάνικη Αεροπορία μελετούν επίσης προσαρμογή του C‑390 για αποστολές ISR με έμφαση στη θαλάσσια περιπολία. Η μελέτη δείχνει την κατεύθυνση εξέλιξης της πλατφόρμας και βρίσκεται σε διαφορετικό επίπεδο ωριμότητας από τις λειτουργίες μεταφοράς, αεροδιακομιδής και εναέριου ανεφοδιασμού που ήδη εκτελεί ο τύπος.
MAFFS II και το όριο του μικρού στόλου
Το σύστημα πυρόσβεσης MAFFS II μεταφέρεται στο εσωτερικό του αεροσκάφους και εγκαθίσταται ως αρθρωτό σύστημα. Η Embraer δίνει χωρητικότητα έως 3.000 γαλόνια, περίπου 11.350 λίτρα, ενώ η Βραζιλιάνικη Αεροπορία έχει επιχειρήσει με το σύστημα σε πυρκαγιές και το 2024 ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο λίτρα σε περισσότερες από 100 εξόδους.
Στην ελληνική δομή πυρόσβεσης, το C‑390 μπορεί να μεταφέρει νερό ή επιβραδυντικό σε μέτωπο μεγάλης απόστασης, να αλλάζει περιφέρεια γρήγορα και να υποστηρίζει αποστολές σε γειτονικές χώρες. Τα αμφίβια Canadair γεμίζουν από υδάτινη επιφάνεια και εκτελούν επαναλαμβανόμενες προσβολές κοντά στο μέτωπο. Οι δύο τύποι καλύπτουν συμπληρωματικά προφίλ αποστολής, με το MAFFS II να απαιτεί ξεχωριστή προμήθεια, αποθέματα υλικού, διαδικασίες συντονισμού και εκπαιδευμένα πληρώματα. Η «ΠΤΗΣΗ» έχει αναλύσει το C‑390 σε ρόλο αεροπυρόσβεσης.
Ο αριθμός των τριών αεροσκαφών αποτελεί τον βασικό περιορισμό της ελληνικής ιδέας πολλαπλών ρόλων. Κάθε αποστολή δεσμεύει μία μονάδα, ενώ η προγραμματισμένη συντήρηση και οι τεχνικές εργασίες μειώνουν τις διαθέσιμες επιλογές. Η επιχειρησιακή απόδοση θα εξαρτηθεί από τα εναλλάξιμα κιτ, τον αριθμό εκπαιδευμένων πληρωμάτων και ένα σύστημα προτεραιοτήτων που κατανέμει τα αεροσκάφη ανάμεσα σε μεταφορές, ανεφοδιασμό, ειδικές αποστολές και πολιτική προστασία.
Σε αυτό το σημείο αποκτά βάρος η συνεργασία ΕΑΒ και Embraer για την υποστήριξη του C‑390 στην Ελλάδα. Ανταλλακτικά, τεχνική υποστήριξη και χρόνος αποκατάστασης βλαβών θα κρίνουν την πραγματική διαθεσιμότητα πολύ περισσότερο από τον αριθμό των ρόλων που εμφανίζεται σε ένα φυλλάδιο. Με σταθερή υποστήριξη και τα κατάλληλα πακέτα, τα τρία C‑390 μπορούν να αναλάβουν μεταφορές, ανεφοδιασμό αεροσκαφών που χρησιμοποιούν κώνο, αεροδιακομιδές και επιλεγμένες αποστολές πολιτικής προστασίας. Δεν μπορούν όμως να εκτελέσουν όλους αυτούς τους ρόλους ταυτόχρονα. Η ένταξη ELINT/COMINT ή άλλης ειδικής αποστολής απαιτεί ξεχωριστό πρόγραμμα και, κυρίως, περισσότερα αεροσκάφη.
