Bρε παιδιά, με κουράζει αυτό το αιώνιο ελληνικό. Άλλος έχει το πρόβλημα και κάθεται να στενοχωριέται, κι άλλος έχει ακριβώς το ίδιο πρόβλημα και το παρουσιάζει σαν επιτυχία. Κάπως έτσι φτάσαμε και στο πρώτο εκσυγχρονισμένο Ρ-3ΗΝ του Πολεμικού Ναυτικού. Έντεκα χρόνια μετά την υπογραφή της σύμβασης, πολλά χρόνια μετά την αρχική αισιοδοξία, αρκετά χρόνια μετά τις ημερομηνίες που είχαν δοθεί και με τα σχεδόν 500 εκατομμύρια δολάρια πληρωμένα εδώ και καιρό, το αεροσκάφος προσγειώθηκε στην Ελευσίνα. Και το γλεντάμε.

Προσγειώθηκε στην Ελευσίνα, δεν τελείωσε το πρόγραμμα

Να το ξεκαθαρίσουμε, γιατί ήδη έχει ξεκινήσει το γνωστό ελληνικό παιχνίδι με τις λέξεις. Το πρώτο πλήρως εκσυγχρονισμένο Ρ-3 πέταξε από την Τανάγρα και προσγειώθηκε στην Ελευσίνα. Είναι πτητικά ικανό, μπορεί να απογειώνεται και να προσγειώνεται με ασφάλεια και έχει ολοκληρώσει ένα σημαντικό μέρος των δοκιμών του. Όλα αυτά αποτελούν θετικές εξελίξεις, κυρίως για τους ανθρώπους που εργάστηκαν πάνω του και προσπάθησαν να ξεμπλέξουν ένα πρόγραμμα που είχε μετατραπεί σε τεχνικό και διοικητικό κουβάρι.

Η μετακίνησή του στην Ελευσίνα δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με ολοκληρωμένη αποδοχή από τον επιχειρησιακό χρήστη. Το αεροσκάφος πήγε εκεί για την επόμενη φάση, για τις δοκιμές αποδοχής, τις διαδικασίες παραλαβής, την εκπαίδευση και όλα όσα χρειάζονται μέχρι να μπορεί το Πολεμικό Ναυτικό να πει ότι έχει στα χέρια του ένα πλήρως αποδεκτό και επιχειρησιακά αξιοποιήσιμο αεροσκάφος.

Και βέβαια, πήγε και για έναν ακόμη πολύ πρακτικό λόγο. Για να ελευθερωθεί χώρος στην Τανάγρα, ώστε να προχωρήσουν οι εργασίες στα επόμενα αεροσκάφη. Δεν έγινε ξαφνικά επιχειρησιακή ανάπτυξη απέναντι στον τουρκικό στόλο. Δεν σηκώθηκαν οι ηχοσημαντήρες μόνοι τους από τις αποθήκες. Δεν άλλαξε μέσα σε μία πτήση η ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Απλώς το Ρ-3 πήγε από την ΕΑΒ στη βάση όπου πρόκειται κάποτε να υπηρετήσει.

Η κανονική αποδοχή εκτιμάται ότι θα χρειαστεί ακόμη αρκετούς μήνες, πιθανότατα μέχρι το φθινόπωρο ή ακόμη και προς τον Νοέμβριο. Και εκεί βρίσκεται το επόμενο κεφάλαιο του έργου. Κάποιοι θα πρέπει να υπογράψουν ότι το αεροσκάφος καλύπτει τις συμβατικές απαιτήσεις, με προδιαγραφές και σχεδιάσεις που έχουν τις ρίζες τους σε μια εποχή πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια.

Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που κανείς δεν θέλει να συζητήσει. Ποιος θα βάλει την υπογραφή του, τι ακριβώς θα αποδεχθεί, ποιες αποκλίσεις έχουν εμφανιστεί, ποια συστήματα λειτουργούν όπως προβλεπόταν και ποια καλύπτουν απαιτήσεις που γράφτηκαν όταν τα ντρόουνς θεωρούνταν ακόμη βοηθητικά μέσα και η τεχνητή νοημοσύνη ήταν κυρίως θέμα επιστημονικών συνεδρίων.

Αντί λοιπόν να περιμένουμε την ολοκλήρωση της αποδοχής, να δούμε την πραγματική διαθεσιμότητα, να μάθουμε πόσα πληρώματα υπάρχουν και να εξετάσουμε πόσο γρήγορα θα ακολουθήσουν τα επόμενα τρία αεροσκάφη, βαφτίσαμε την προσγείωση παράδοση και την παράδοση επιχειρησιακή επανάσταση. Είπαμε. Άλλος έχει το πρόβλημα και στενοχωριέται, κι άλλος το παρουσιάζει σαν επιτυχία.

Έδεσαν στα λιμάνια τα τουρκικά υποβρύχια;

Μέσα σε λίγες ώρες άρχισε η γνωστή παραγωγή εθνικής υπερηφάνειας, όπου ένα αεροσκάφος που περιμένει να ολοκληρώσει τις δοκιμές μετατρέπεται σε υποβρύχιο φόβητρο, στρατηγικό υπερόπλο και ιπτάμενο εξολοθρευτή των πάντων.

  • «Ο νέος κυνηγός του Κόκκινου Οκτώβρη έφτασε στην Ελευσίνα».
  • «Έδεσαν στα λιμάνια τα τουρκικά υποβρύχια, φοβούνται τον Φονιά των Καταδυόμενων».
  • «Το ιπτάμενο στρατηγείο του ΠΝ που μπορεί να καταστρέφει υποβρύχια μόνο με τη σκέψη».
  • «Το τέλος των υποβρυχίων της Τουρκίας, έντρομοι Τούρκοι υποβρυχιάδες δεν καταδύονται όσα και να τους πληρώνουν».

Γελοιότητες διαστημικού επιπέδου. Περιμένω πλέον άρθρο που θα εξηγεί ότι τα τουρκικά υποβρύχια Τύπου 214 έχουν ήδη ανέβει σε δεξαμενές, τα πληρώματα ζήτησαν μετάθεση στη Στρατοχωροφυλακή και ο τουρκικός στόλος εξετάζει να γεμίσει το Αιγαίο φουσκωτά, επειδή αυτά εντοπίζονται δυσκολότερα από το Ρ-3.

Ευτυχώς, αυτή τη φορά δεν εμφανίστηκε ξανά ο Πάνος Καμμένος, να μας εξηγήσει με κάποια ανάρτηση ότι η προσωπική του επιμονή έφερε το μεγάλο στρατηγικό όπλο στην Ελευσίνα. Μία φορά ζήσαμε τελετή παράδοσης Ρ-3 το 2019, με το αεροσκάφος της ενδιάμεσης λύσης. Δεν χρειάζεται να παραδίδουμε κάθε έξι ή επτά χρόνια κι από ένα, μόνο και μόνο για να βγαίνουν ωραίες φωτογραφίες.

Κάπου εδώ όμως πρέπει να σοβαρευτούμε. Το Ρ-3 δεν ευθύνεται για το πρόγραμμα… Ρ-3. Είναι ένα ικανό αεροσκάφος ναυτικής επιτήρησης, με μεγάλη αυτονομία, δυνατότητα μεταφοράς αισθητήρων και όπλων, νέο πιλοτήριο και σύστημα διαχείρισης αποστολής. Οι άνθρωποι της ΕΑΒ, του Πολεμικού Ναυτικού, της ΣΚΥΤΑΛΙΣ και όσοι εργάστηκαν πάνω στο αεροσκάφος έκαναν μια εξαιρετικά δύσκολη δουλειά, συνδυάζοντας νέα ηλεκτρονικά με αεροπορικές κατασκευές της δεκαετίας του 1960.

Το ερώτημα αφορά την πολιτική απόφαση, τη διαχείριση, τις καθυστερήσεις, το κόστος και την επιχειρησιακή αξία που χάθηκε επί έντεκα χρόνια. Το ΠΝ έμεινε ουσιαστικά χωρίς επαρκή αεροπορική δυνατότητα ναυτικής επιτήρησης μεγάλης ακτίνας, ενώ η Τουρκία έβαζε σε υπηρεσία νέα υποβρύχια, ανάπτυσσε ντρόουνς, μεγάλωνε τον στόλο της και δημιουργούσε ένα ολοένα πυκνότερο δίκτυο αισθητήρων.

Η άφιξη του πρώτου Ρ-3 στην Ελευσίνα θα έπρεπε να αποτελεί την αφορμή για να ξεκινήσει μια σοβαρή διερεύνηση του τι πήγε λάθος. Πώς ένα πρόγραμμα που αποφασίστηκε ως επείγον έφτασε να χρειάζεται έντεκα χρόνια για το πρώτο αεροσκάφος. Γιατί οι καθυστερήσεις αντιμετωπίστηκαν σαν φυσικό φαινόμενο. Ποιος έλεγξε την πορεία του. Ποιος ζήτησε ευθύνες. Ποιος απαίτησε αποζημιώσεις. Ποιος υπολόγισε το επιχειρησιακό κόστος της απουσίας των αεροσκαφών. Αντί για όλα αυτά, βγάλαμε τον Φονιά των Καταδυόμενων στην πίστα και πετάμε γαρύφαλλα.

Το 2015 προσγειώθηκε τελικά το 2026

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι πως το αρχικό κόνσεπτ του προγράμματος έχει γεράσει σχεδόν όσο και η ίδια η σύμβαση. Το 2015 μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι τέσσερα μεγάλα επανδρωμένα αεροσκάφη ναυτικής επιτήρησης αποτελούσαν τη λογική λύση για τη χώρα. Το 2026 ο ανθυποβρυχιακός πόλεμος εξελίσσεται σε δικτυωμένη λειτουργία δεκάδων επανδρωμένων και μη επανδρωμένων αισθητήρων, με σταθερούς σταθμούς, αυτόνομα υποβρύχια μέσα, ντρόουνς μεγάλης παραμονής, πλοία, ελικόπτερα και κέντρα επεξεργασίας δεδομένων.

Το Ρ-3 παραμένει χρήσιμο ως εναέριο κέντρο συλλογής και διανομής πληροφοριών. Η ιδέα όμως ότι τέσσερα αεροσκάφη θα σηκώσουν σχεδόν μόνα τους το βάρος της θαλάσσιας επιτήρησης και του ανθυποβρυχιακού αγώνα έχει ξεπεραστεί από την τεχνολογία και από την ίδια την έκταση του ελληνικού θαλάσσιου χώρου.

Με 500 εκατομμύρια ευρώ στην ελληνική ΝΤΕΛΙΑΝ, θα είχαμε βάλει αισθητήρες μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα. Αν περίσσευαν και μερικά χρήματα, μπορεί να φτάναμε και στην Ερυθρά, με έναν μικρό σταθμό έξω από το Ορμούζ για να ξέρουμε ποιο υποβρύχιο μπαινοβγαίνει. Υπερβάλλω φυσικά.

Η ουσία παραμένει. Με ένα κλάσμα αυτού του ποσού, ελληνικές εταιρείες θα μπορούσαν να αναπτύξουν και να εγκαταστήσουν πυκνά δίκτυα παθητικών αισθητήρων, αυτόνομους σταθμούς επιτήρησης, μη επανδρωμένα σκάφη και συστήματα επεξεργασίας πληροφοριών. Αυτά θα λειτουργούσαν συνεχώς, θα παρήγαγαν τεχνογνωσία, θα εξάγονταν και θα δημιουργούσαν μια μόνιμη ελληνική δυνατότητα.

Τα ΧΕΡΟΝ της Πολεμικής Αεροπορίας, στη ναυτική τους διαμόρφωση, μπορούν να προσφέρουν επίμονη επιτήρηση σε μεγάλες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, με πολύωρη παραμονή και σαφώς χαμηλότερο κόστος πτήσης. Δεν κυνηγούν μόνα τους υποβρύχια, μπορούν όμως να αναλαμβάνουν μεγάλο μέρος των αποστολών επιτήρησης επιφανείας, αναγνώρισης, εντοπισμού πλοίων και δημιουργίας τακτικής εικόνας. Έτσι, οι ακριβές ώρες πτήσης του Ρ-3 θα φυλάσσονταν για τις αποστολές όπου απαιτούνται πραγματικά οι εξειδικευμένες ανθυποβρυχιακές δυνατότητές του.

Το Πολεμικό Ναυτικό απέκτησε επίσης επτά νέα ελικόπτερα ΡΟΜΕΟ, μαζί με τα υπάρχοντα ΣΙΧΟΚ. Αυτά είναι τα μέσα που μπορούν να επιχειρούν από τις μονάδες επιφανείας, να χρησιμοποιούν βυθιζόμενο σόναρ, ηχοσημαντήρες και τορπίλες και να κυνηγούν το υποβρύχιο στο σημείο όπου έχει εντοπιστεί. Εμείς βέβαια πήραμε αρκετά ΡΟΜΕΟ για να κυνηγάμε τα τουρκικά υποβρύχια στο Ιόνιο, διότι ως γνωστόν, μόνο εκεί μπορούν να πετάνε τα Ρ-3 σε πόλεμο.

Ας έρθουν λοιπόν τα Ρ-3. Μαζί με τα αεροσκάφη, ας παραλάβουμε επιτέλους και τα μαθήματα ενός προγράμματος που απέτυχε παταγωδώς σε χρόνο, κόστος ευκαιρίας και διαχείριση.

Το -τεράστιο- πρόβλημα της συντήρησης των ελικοπτέρων του ΠΝ

Μιλώντας για τα ΡΟΜΕΟ, αλλά και τα παλιότερα ΣΙΧΟΚ, σας έχω ξαναπεί πως η ΑΤΖΕΝΤΑ “αμέλησε” να εντάξει στο σχεδιασμό τη ΦΟΣ για τα ελικόπτερα αυτά. Όταν τα “μαύρα” χρόνια των Μνημονίων, μετά του “θα το ρισκάρουμε”, και μετά της καθυστέρησης δεν πετούσαν τα ΣΟΥΠΕΡ ΠΟΥΜΑ, τα ΣΙΧΟΚ ήταν που έβγαζαν το “φίδι από την τρύπα” με τις διασώσεις στο Αιγαίο (κι όχι μόνο).

Οι Ναυταίοι Ελικοπτεράδες, τουλάχιστον ανταμείφθηκαν οι άνθρωποι, και πήραν και πολύ καλή ΦΟΣ με ιδιωτική εταιρεία, και 7 ολοκαίνουργια ΡΟΜΕΟ. Τα ΣΙΧΟΚ έφτασαν να πετάνε σχεδόν 7 (από τα 8 διαθέσιμα, 3 είναι σε κακή κατάσταση, και περιμένουν κάτι “άλλο”). Αυτό όμως ΛΑΣΤ ΓΙΑΡ. ΔΙΣ ΓΙΑΡ δεν προβλέπεται ΦΟΣ για τα ελικόπτερα πολυ-εργαλεία του ΠΝ.

Αυτό σημαίνει, πως τα ελικόπτερα του ΠΝ, αργά αλλά σταθερά, θα πάψουν να είναι διαθέσιμα. Τα ΡΟΜΕΟ, παρότι ακριβοπληρωμένα (τίποτα δεν είναι τσάμπα, έκπτωση μας έκαναν, δεν τα χάρισαν), ούτε αυτά θα έχουν συντήρηση και λίγα χρόνια μετά, θα καθηλωθούν. Όλα καλά λοιπόν, ρίξτε μου κι ένα “μπινελίκι” που δεν θέλω να δώσουμε 600 εκ. ευρώ για 3 ΣΙ-390, πριν δούμε όλες τις επιλογές. Λεφτά υπάρχουν, αλλά μόνο για ταξίδια στο Σάο Πάολο;

Χαμός με το θέμα των ΒΙΚΤΑ

Μιλώντας για ταξίδια, κατάλαβα πως μάλλον σας αιφνιδίασα σχετικά με το θέμα των ΒΙΚΤΑ που έγραψα την Παρασκευή. Καθώς καταλαβαίνω πως ήταν λίγο μονοθετικό το πόνημα της Παρασκευής, μερικοί θεωρήσατε, πως μπορεί και να ήμουν υπερβολικός. Κυρίως στο θέμα του ΓΚΕΪΜ ΤΣΕΪΝΤΖΕΡ.

Καθώς ο όρος ΓΚΕΪΜ ΤΣΕΪΝΤΖΕΡ παίζει συνέχεια στην αμυντική αρθρογραφία, θα σας πω πως εγώ δεν είμαι αμυντικός αρθρογράφος, αλλά Καφετζής. Αν είναι ή δεν είναι ΓΚΕΪΜ ΤΣΕΪΝΤΖΕΡ, θα σας το πουν τα καλοπαίδια της Πτήσης. Εγώ τον όρο αυτό τον μετάφερα, γιατί μου τον είπαν κάποιοι Ναυταίοι, καλοί γνώστες του συστήματος. Αν κάνουν λάθος, κάνω κι εγώ.