Στις 14 Μαΐου 2026, η Πολεμική Αεροπορία της Αργεντινής (Fuerza Aérea Argentina – FAA) ανακοίνωσε την οριστική απόσυρση των A-4AR και OA-4AR Fightinghawk της V Αεροπορικής Ταξιαρχίας, με έδρα τη Villa Reynolds, στην επαρχία San Luis. Η απόφαση έβαλε τέλος σε μια επιχειρησιακή διαδρομή έξι δεκαετιών για το εμβληματικό Douglas A-4 Skyhawk, γνωστό στους χειριστές του με το προσωνύμιο «Scooter». Ένα μικρό, απλό και εξαιρετικά ευέλικτο αεροσκάφος, το οποίο συνδέθηκε όσο λίγα με τη σύγχρονη στρατιωτική ιστορία της χώρας.
Η γήρανση των αεροσκαφών, η περιορισμένη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και το δυσανάλογα υψηλό κόστος συντήρησης κατέστησαν τη συνέχιση της υπηρεσίας τους ολοένα δυσκολότερη. Η απόσυρση συμπίπτει, άλλωστε, με τη σταδιακή ένταξη των 24 μεταχειρισμένων F-16AM/BM που απέκτησε η Αργεντινή από τη Δανία, σηματοδοτώντας τη μετάβαση της FAA σε μια νέα εποχή.
Ο πρώτος ξένος πελάτης του Skyhawk
Η σχέση της Αργεντινής με το A-4 ξεκίνησε το 1966, όταν έγινε ο πρώτος εξαγωγικός πελάτης του αμερικανικού μαχητικού-βομβαρδιστικού. Η FAA απέκτησε συνολικά 50 μεταχειρισμένα A-4B από αποθέματα του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, σε δύο παρτίδες των 25 αεροσκαφών. Στην Αργεντινή ο τύπος αναφερόταν αρχικά και ως A-4P, αν και η ονομασία A-4B παρέμεινε ευρέως διαδεδομένη.
Το 1976 ακολούθησε η παραλαβή 25 A-4C, τα οποία ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες κρούσης της αργεντινής αεροπορίας. Τα Skyhawk κατανεμήθηκαν κυρίως στην IV και τη V Αεροπορική Ταξιαρχία και χρησιμοποιήθηκαν σε αποστολές βομβαρδισμού, εγγύς αεροπορικής υποστήριξης και προσβολής θαλάσσιων στόχων.
Παράλληλα, το Πολεμικό Ναυτικό της Αργεντινής απέκτησε 16 A-4Q, αναβαθμισμένα πρώην αμερικανικά A-4B. Οι παραδόσεις πραγματοποιήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1970, με τα αεροσκάφη να προορίζονται για επιχειρήσεις από το αεροπλανοφόρο ARA Veinticinco de Mayo.
Το αεροπλανοφόρο είχε ναυπηγηθεί στη Βρετανία ως HMS Venerable και αργότερα υπηρέτησε στο ολλανδικό ναυτικό ως HNLMS Karel Doorman, πριν περάσει στην Αργεντινή. Τα ναυτικά A-4Q μπορούσαν να φέρουν πυραύλους AIM-9 Sidewinder και διέθεταν δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού τύπου buddy-to-buddy, επιτρέποντας σε ένα Skyhawk να ανεφοδιάζει ένα άλλο.
Η μεγάλη δοκιμασία των Φώκλαντς
Η κορυφαία -και αιματηρή- περίοδος της αργεντινής ιστορίας του Skyhawk ήρθε το 1982, κατά τον πόλεμο των Φώκλαντς (Μαλβίνας για τους Αργεντίνους) . Στην έναρξη της σύγκρουσης η Αργεντινή διέθετε περίπου 49 Skyhawk που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε επιχειρήσεις: 41 A-4B/C της FAA και οκτώ A-4Q του Πολεμικού Ναυτικού. Η πραγματική ημερήσια διαθεσιμότητα ήταν μικρότερη και μεταβαλλόταν διαρκώς λόγω τεχνικών προβλημάτων, έλλειψης ανταλλακτικών και πολεμικών απωλειών.
Τα αεροσκάφη της FAA επιχειρούσαν από ηπειρωτικές βάσεις, κυρίως το Río Gallegos και το San Julián. Η απόσταση από τις νήσους, που ξεπερνούσε τα 600 χιλιόμετρα, υποχρέωνε τους χειριστές να πετούν στα όρια της ακτίνας δράσης τους και πολλές φορές σε συνθήκες “αυτοκτονίας”. Πολλές αποστολές απαιτούσαν εναέριο ανεφοδιασμό από KC-130H Hercules, ενώ μετά την προσβολή του στόχου απέμεναν ελάχιστα καύσιμα για αερομαχία, δεύτερη επίθεση ή παρατεταμένους ελιγμούς διαφυγής.
Τα A-4B και A-4C δεν διέθεταν ραντάρ αναχαίτισης, σύγχρονα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου ή αποτελεσματικά μέσα αυτοπροστασίας. Ο βασικός ρόλος τους ήταν η κρούση και όχι η εναέρια μάχη. Τα ναυτικά A-4Q μπορούσαν να φέρουν Sidewinder, αλλά και αυτά επιχειρούσαν απέναντι στα πολύ πιο σύγχρονα Sea Harrier, τα οποία διέθεταν τους νέους AIM-9L με δυνατότητα εμπλοκής από σχεδόν οποιαδήποτε γωνία.
Επιθέσεις λίγα μέτρα πάνω από τη θάλασσα
Για να περιορίσουν τον χρόνο προειδοποίησης των βρετανικών πλοίων, οι Αργεντινοί χειριστές προσέγγιζαν τους στόχους σε εξαιρετικά χαμηλό ύψος, συχνά λίγα μόλις μέτρα πάνω από τη θάλασσα. Η τακτική αυτή δυσκόλευε τον έγκαιρο εντοπισμό τους από τα βρετανικά ραντάρ και περιόριζε τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης των συστημάτων Sea Dart και Sea Wolf. Ταυτόχρονα, όμως, εξέθετε τα αεροσκάφη σε πυρά πυροβόλων, πολυβόλων και αντιαεροπορικών πυραύλων μικρού βεληνεκούς.
Το χαμηλό ύψος δημιουργούσε και ένα απρόβλεπτο πρόβλημα: αρκετές βόμβες δεν προλάβαιναν να οπλιστούν πριν χτυπήσουν τα πλοία. Ως αποτέλεσμα, διαπερνούσαν τα καταστρώματα και τα πλευρικά τοιχώματα χωρίς να εκραγούν. Εάν μεγαλύτερο ποσοστό των αργεντινών βομβών είχε λειτουργήσει κανονικά, οι βρετανικές απώλειες πιθανότατα θα ήταν πολύ βαρύτερες.
Το πλήγμα στο HMS Glasgow
Στις 12 Μαΐου 1982, δύο σχηματισμοί A-4B επιτέθηκαν στο αντιτορπιλικό HMS Glasgow, κλάσης Type 42, και στη φρεγάτα HMS Brilliant, κλάσης Type 22. Το πρώτο κύμα αναχαιτίστηκε από το σύστημα Sea Wolf του Brilliant. Δύο Skyhawk καταρρίφθηκαν από πυραύλους, ενώ ένα τρίτο προσέκρουσε στη θάλασσα κατά τη διάρκεια βίαιου ελιγμού αποφυγής. Ο δεύτερος σχηματισμός κατάφερε να περάσει από τη βρετανική άμυνα και να πλήξει το Glasgow με βόμβα 1.000 λιβρών.
Η βόμβα διαπέρασε το πλοίο χωρίς να εκραγεί, ανοίγοντας οπές στα πλευρά και προκαλώντας ζημιές και πλημμύρα σε εσωτερικά διαμερίσματα και δεξαμενές. Το αντιτορπιλικό απομακρύνθηκε από την πρώτη γραμμή και τελικά επέστρεψε στη Βρετανία για επισκευές.
Ένα τέταρτο A-4B χάθηκε αργότερα την ίδια ημέρα, όταν καταρρίφθηκε από φίλια αργεντινά αντιαεροπορικά πυρά κοντά στο Goose Green. Επομένως, οι τέσσερις απώλειες της 12ης Μαΐου δεν σημειώθηκαν όλες κατά την επίθεση στο Glasgow.
HMS Ardent: Το πρώτο μεγάλο θύμα
Στις 21 Μαΐου, η φρεγάτα HMS Ardent, κλάσης Type 21, δέχθηκε διαδοχικές επιθέσεις από αεροσκάφη της FAA και του αργεντινού Πολεμικού Ναυτικού. Το πλοίο χτυπήθηκε αρχικά από αεροσκάφη της αεροπορίας, ενώ ακολούθησε η αποφασιστική επίθεση τριών ναυτικών A-4Q. Οι βόμβες προκάλεσαν εκτεταμένες πυρκαγιές και βαριές ζημιές στην πρύμνη, στο υπόστεγο και στα ηλεκτρικά συστήματα. Η φρεγάτα εγκαταλείφθηκε και βυθίστηκε την επόμενη ημέρα, έχοντας χάσει 22 μέλη του πληρώματός της.
Και τα τρία A-4Q της τελικής επίθεσης χάθηκαν κατά την αποχώρηση. Ο υποπλοίαρχος Gustavo Marcelo Márquez σκοτώθηκε, ενώ οι δύο άλλοι χειριστές, Marcelo Philippi και José Arca, κατόρθωσαν να εγκαταλείψουν τα αεροσκάφη τους και επέζησαν.
Η βύθιση του Ardent αποδίδεται συνήθως στα Skyhawk, αλλά το σωστό είναι ότι τα A-4Q έδωσαν το τελειωτικό πλήγμα σε ένα πλοίο που είχε ήδη δεχθεί επιθέσεις και από άλλα αργεντινά αεροσκάφη.
HMS Antelope: Η βόμβα που εξερράγη αργότερα
Στις 23 Μαΐου, τέσσερα A-4B της FAA επιτέθηκαν στη φρεγάτα HMS Antelope, επίσης κλάσης Type 21. Δύο βόμβες έπληξαν το πλοίο, αλλά καμία δεν εξερράγη αμέσως. Κατά την προσπάθεια εξουδετέρωσης της μίας, σημειώθηκε ισχυρή έκρηξη. Σκοτώθηκε ο πυροτεχνουργός James Prescott και ξέσπασε ανεξέλεγκτη πυρκαγιά. Ακολούθησαν εκρήξεις πυρομαχικών, το κύτος υπέστη καταστροφικές ζημιές και η φρεγάτα κόπηκε στα δύο και βυθίστηκε.
Η βύθιση του HMS Coventry
Στις 25 Μαΐου —ημέρα εθνικής εορτής για την Αργεντινή— τέσσερα A-4B του Grupo 5 de Caza επιτέθηκαν στο HMS Coventry και στο HMS Broadsword. Τα δύο πλοία αποτελούσαν ένα αυτοσχέδιο αντιαεροπορικό δίδυμο, γνωστό ανεπίσημα ως «Type 64 combination». Το Coventry, κλάσης Type 42, διέθετε πυραύλους Sea Dart για εμπλοκές μέσου και μεγάλου βεληνεκούς, ενώ το Broadsword, κλάσης Type 22, διέθετε το Sea Wolf για την αντιμετώπιση στόχων που είχαν πλησιάσει περισσότερο.
Η τακτική βασιζόταν στην αλληλοκάλυψη των δύο πλοίων, όμως στη συγκεκριμένη επίθεση οι απότομοι ελιγμοί του Coventry περιόρισαν το πεδίο βολής του Broadsword. Τα τέσσερα A-4B επιτέθηκαν σε δύο διαδοχικά ζεύγη. Το πρώτο στόχευσε το Broadsword. Μία βόμβα αναπήδησε στην επιφάνεια της θάλασσας, χτύπησε το κατάστρωμα πτήσης, κατέστρεψε το οργανικό ελικόπτερο Lynx και πέρασε μέσα από το πλοίο, χωρίς να εκραγεί!
Το δεύτερο ζεύγος επιτέθηκε στο Coventry. Τρεις βόμβες έπληξαν το αντιτορπιλικό και τουλάχιστον δύο εξερράγησαν, προκαλώντας καταστροφές στο κέντρο επιχειρήσεων, στα μηχανοστάσια και στους χώρους ενδιαίτησης. Το πλοίο πήρε γρήγορα μεγάλη κλίση, ανατράπηκε και βυθίστηκε μέσα σε λίγα λεπτά. Δεκαεννέα μέλη του πληρώματος σκοτώθηκαν και περίπου 30 τραυματίστηκαν.
Κανένα από τα τέσσερα A-4B που πραγματοποίησαν την τελική επίθεση εναντίον των δύο πλοίων δεν καταρρίφθηκε. Τρία άλλα Skyhawk χάθηκαν σε διαφορετικές αποστολές της ίδιας ημέρας/
Η καταστροφή στο Bluff Cove
Η τελευταία μεγάλη επιτυχία των αργεντινών Skyhawk σημειώθηκε στις 8 Ιουνίου 1982, στις επιθέσεις εναντίον των βρετανικών αποβατικών δυνάμεων στην περιοχή Fitzroy–Bluff Cove στα Φώκλαντας. Εκεί, A-4B της FAA έπληξαν τα αποβατικά πλοία RFA Sir Galahad και RFA Sir Tristram, ενώ πάνω σε αυτά βρίσκονταν στρατιώτες, εξοπλισμός και πυρομαχικά.
Το Sir Galahad τυλίχθηκε στις φλόγες και καταστράφηκε ολοσχερώς. Οι απώλειες ήταν ιδιαίτερα βαριές, κυρίως μεταξύ των ανδρών του συντάγματος Welsh Guards. Το πλοίο κρίθηκε μη επισκευάσιμο και αργότερα ρυμουλκήθηκε στα ανοιχτά και βυθίστηκε. Το Sir Tristram υπέστη επίσης πολύ σοβαρές ζημιές, αλλά διασώθηκε και επισκευάστηκε μετά τον πόλεμο.
Σε ξεχωριστή επίθεση, A-4B βύθισαν το αποβατικό σκάφος LCU F4 του HMS Fearless, το οποίο μετέφερε προσωπικό και οχήματα. Συνολικά, οι επιθέσεις της 8ης Ιουνίου στοίχισαν τη ζωή σε 56 Βρετανούς στρατιωτικούς και προκάλεσαν περισσότερους από 150 τραυματισμούς. Τρία αργεντινά A-4 χάθηκαν στις επιχειρήσεις της ημέρας.
Πόσα βρετανικά πλοία χτύπησαν τα A-4;
Η απόδοση των πληγμάτων δεν είναι εύκολη. Αρκετά πλοία του βρετανικού στόλου δέχθηκαν διαδοχικές επιθέσεις από A-4, Dagger, Mirage ή άλλα αεροσκάφη, ενώ ορισμένοι Αργεντινοί χειριστές επέστρεψαν πιστεύοντας ότι είχαν πλήξει διαφορετικούς στόχους από εκείνους που αναγνωρίστηκαν αργότερα στις βρετανικές αναφορές. Με βάση, όμως, τις επιβεβαιωμένες αναφορές ζημιών, τα αργεντινά Skyhawk πέτυχαν άμεσα πλήγματα με βόμβες σε τουλάχιστον 8 βρετανικά πλοία και ένα αποβατικό, τα εξής: HMS Glasgow, Ardent, Αntelope, Coventry, Broadsword, Sir Galahad, Brilliant, Sir Tristram και LCU F4.
Τα Skyhawk είχαν άμεση ή αποφασιστική συμμετοχή στην οριστική απώλεια πέντε βρετανικών σκαφών: HMS Ardent, HMS Antelope, HMS Coventry, RFA Sir Galahad και LCU F4. Από αυτά, το Ardent είχε προσβληθεί και από άλλους τύπους αεροσκαφών, το Antelope χάθηκε κατά την εξουδετέρωση βόμβας και το Sir Galahad βυθίστηκε σκόπιμα μετά τη μάχη, επειδή οι ζημιές του ήταν ανεπανόρθωτες.
Στον κατάλογο δεν περιλαμβάνονται παραλίγο πλήγματα, επιθέσεις με πυρά πυροβόλων ή περιστατικά των οποίων η απόδοση σε συγκεκριμένο τύπο αεροσκάφους παραμένει αμφισβητούμενη.
Βαρύ τίμημα: 22 Skyhawk και 18 χειριστές
Οι επιτυχίες εναντίον του βρετανικού στόλου συνοδεύτηκαν από εξαιρετικά βαριές απώλειες. Κατά τη διάρκεια του πολέμου χάθηκαν συνολικά 22 Skyhawk, δηλαδή σχεδόν το 45% του διαθέσιμου αργεντινού στόλου κατά την έναρξη της σύγκρουσης: 10 A-4B και 9 A-4C της Fuerza Aérea Argentina και 3 A-4Q του Πολεμικού Ναυτικού. O παρακάτω πίνακας είναι μια καταγραφή των απωλειών αεροσκαφών στη διάρκεια του πολέμου και των συνολικά 18 χειριστών που σκοτώθηκαν. Πηγή: Luis Reis, στο Poder Aero.
| BuNo | Σειριακός αριθμός | Κωδικός FAA/COAN | Παράδοση | Περιστατικό |
| 142126 | 11380 | A-4B C-204 | Οκτ. 1966 | Καταρρίφθηκε στις 8/6/1982 από πύραυλο αέρος-αέρος AIM-9L που εκτοξεύθηκε από το Sea Harrier XZ499. Ο χειριστής, Σμηναγός Bolzan, σκοτώθηκε. |
| 142762 | 11824 | A-4B C-206 | Οκτ. 1966 | Προσέκρουσε στη θάλασσα στις 12/5/1982, κατά την προσπάθεια αποφυγής συντριμμιών άλλων αεροσκαφών που είχαν καταρριφθεί από το HMS Brilliant. Ο χειριστής, Υποσμηναγός Nivoli σκοτώθηκε. |
| 142139 | 11443 | A-4B C-208 | Μάρ. 1967 | Καταρρίφθηκε στις 12/5/1982 από πύραυλο επιφανείας-αέρος Sea Wolf του HMS Brilliant. Ο χειριστής, υποσμηναγός Ibarlucea σκοτώθηκε. |
| 142102 | 11356 | A-4B C-215 | Οκτ. 1966 | Καταρρίφθηκε στις 27/5/1982 από αντιαεροπορικό πυροβόλο των 40 χιλ. του HMS Fearless. Ο χειριστής, ανθυποσμηναγός Velasco εκτινάχθηκε επιτυχώς. |
| 142090 | 11344 | A-4B C-226 | Ιούν. 1969 | Καταρρίφθηκε στις 8/6/1982 από πύραυλο AIM-9L που εκτοξεύθηκε από το Sea Harrier ZA177. Ο χειριστής, υποσμηναγός Arraras σκοτώθηκε. |
| 142728 | 11790 | A-4B C-228 | Ιούν. 1969 | Καταρρίφθηκε στις 8/6/1982 από πύραυλο AIM-9L που εκτοξεύθηκε από το Sea Harrier ZA177. Ο χειριστής, ανθυποσμηναγός Vázquez εκτινάχθηκε, αλλά έχασε τη ζωή του. |
| 142862 | 11924 | A-4B C-242 | Απρ. 1970 | Καταρρίφθηκε στις 23/5/1982 από συνδυασμένα πυρά διαφορετικών όπλων — πυραύλους αέρος-αέρος, πυραύλους επιφανείας-αέρος και αντιαεροπορικά πυρά. Ο χειριστής, σμηναγός Guadagnini σκοτώθηκε. |
| 142883 | 11945 | A-4B C-244 | Απρ. 1970 | Καταρρίφθηκε στις 25/5/1982 από πύραυλο Sea Dart του HMS Coventry. Ο χειριστής, επισμηναγός Palaver σκοτώθηκε. |
| 142901 | 11963 | A-4B C-246 | Απρ. 1970 | Καταρρίφθηκε στις 12/5/1982 από πύραυλο Sea Wolf του HMS Brilliant. Ο χειριστής, σμηναγός Bustos σκοτώθηκε. |
| 142910 | 11972 | A-4B C-248 | Απρ. 1970 | Καταρρίφθηκε στις 12/5/1982 από αργεντινό αντιαεροπορικό πυροβόλο των 35 χιλ., σε περιστατικό φίλιων πυρών. Ο χειριστής, σμηναγός Gavazzi σκοτώθηκε. |
| 147714 | 12478 | A-4C C-301 | Απρ. 1976 | Καταρρίφθηκε στις 30/5/1982 από πύραυλο Sea Dart του HMS Exeter. Ο χειριστής, σμηναγός Vázquez σκοτώθηκε. |
| 149526 | 12851 | A-4C C-303 | Απρ. 1976 | Πιθανότατα υπέστη ζημιές και προσέκρουσε στη θάλασσα βορειοδυτικά της Δυτικής Φώκλαντ στις 9/5/1982. Ο χειριστής, σμηναγός Farías σκοτώθηκε. |
| 149618 | 12946 | A-4C C-304 | Απρ. 1976 | Καταρρίφθηκε στις 25/5/1982 από πύραυλο Sea Dart του HMS Coventry. Ο χειριστής, επισμηναγός García εκτινάχθηκε, αλλά δεν διασώθηκε. Η σορός του εντοπίστηκε το 1983. |
| 148562 | 12755 | A-4C C-305 | 1976 | Υπέστη ζημιές από αντιαεροπορικά πυρά και θραύσματα πυραύλου στον κόλπο του San Carlos και συνετρίβη στη νήσο King George στις 24/5/1982. Ο χειριστής, υποσμηναγός Bono σκοτώθηκε. |
| 147747 | 12511 | A-4C C-309 | 1976 | Καταρρίφθηκε στις 21/5/1982 από πύραυλο AIM-9L που εκτοξεύθηκε από το Sea Harrier XZ492 ή το XZ496. Ο χειριστής, υποσμηναγός López εκτινάχθηκε, αλλά έχασε τη ζωή του. |
| 148450 | 12643 | A-4C C-310 | 1976 | Καταρρίφθηκε στις 30/5/1982 από πύραυλο Sea Dart του HMS Exeter. Ο χειριστής, σμηναγός Castillo σκοτώθηκε. |
| 150595 | 13006 | A-4C C-313 | 1977 | Προσέκρουσε στο έδαφος κοντά στο βορειοδυτικό τμήμα της νήσου Jason στις 9/5/1982. Ο χειριστής, υποσμηναγός Casco σκοτώθηκε. |
| 148533 | 12726 | A-4C C-319 | 1977 | Καταρρίφθηκε στον κόλπο του San Carlos στις 25/5/1982 από συνδυασμένα πυρά διαφορετικών όπλων — πυραύλους αέρος-αέρος, πυραύλους επιφανείας-αέρος και αντιαεροπορικά πυρά. Ο χειριστής, ανθυποσμηναγός Lucero εκτινάχθηκε επιτυχώς. |
| 149585 | 12910 | A-4C C-325 | 1978 | Καταρρίφθηκε στις 21/5/1982 από πύραυλο AIM-9L που εκτοξεύθηκε από το Sea Harrier XZ492 ή το XZ496. Ο χειριστής, σμηναγός Manzotti σκοτώθηκε. |
| 144983 | 12229 | A-4Q 0660 | 1971 | Κωδικός 3-A-307. Καταρρίφθηκε στις 21/5/1982 από πύραυλο AIM-9L του Sea Harrier XZ457. Ο χειριστής, πλωτάρχης Philippi εκτινάχθηκε επιτυχώς. |
| 145010 | 12256 | A-4Q 0665 | 1971 | Υπέστη ζημιές στις 21/5/1982 από τα πυροβόλα των 30 χιλ. του Sea Harrier XZ457 και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε κοντά στο ακρωτήριο Pembroke. Ο χειριστής, υποπλοίαρχος José César Arca εκτινάχθηκε και διασώθηκε από αργεντινό ελικόπτερο UH-1H. |
| 145050 | 12296 | A-4Q 0667 | 1971 | Καταρρίφθηκε στις 21/5/1982 από τα πυροβόλα ADEN των 30 χιλ. του Sea Harrier XZ500. Ο χειριστής,, σημαιοφόρος Márquez σκοτώθηκε. |
Σύμφωνα με την επικρατέστερη κατανομή των απωλειών, οκτώ Skyhawk καταρρίφθηκαν από βρετανικά μαχητικά Sea Harrier, δύο από πυραύλους Sea Wolf και δύο από πυραύλους Sea Dart. Άλλα χάθηκαν από αντιαεροπορικά πυρά πλοίων ή χερσαίων δυνάμεων, ένα από φίλια αργεντινά πυρά και ορισμένα από πρόσκρουση στη θάλασσα, κακοκαιρία ή συνδυασμό πολεμικών ζημιών και επιχειρησιακών αιτίων.
Σε αρκετές περιπτώσεις τα αεροσκάφη δέχθηκαν ταυτόχρονα πυρά από διαφορετικές πλατφόρμες, ενώ άλλα συνετρίβησαν κατά τη διάρκεια ελιγμών αποφυγής χωρίς να είναι πάντοτε δυνατό να προσδιοριστεί εάν είχαν προηγουμένως πληγεί.
Από το εμπάργκο στο Fightinghawk
Μετά τον πόλεμο, η Αργεντινή συνέχισε να χρησιμοποιεί τα εναπομείναντα A-4B και A-4C, αντιμετωπίζοντας όμως σοβαρά προβλήματα διαθεσιμότητας. Το αμερικανικό εμπάργκο όπλων και ανταλλακτικών, το οποίο είχε επιβληθεί στα τέλη της δεκαετίας του 1970 λόγω της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αργεντινή, είχε επιβαρύνει σημαντικά τη συντήρηση του στόλου. Μετά τον πόλεμο προστέθηκαν και οι βρετανικοί περιορισμοί στην πώληση στρατιωτικού υλικού.
Η αλλαγή του διεθνούς κλίματος στις αρχές της δεκαετίας του 1990 άνοιξε τον δρόμο για μια νέα συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1994 η Αργεντινή αποφάσισε την απόκτηση και αναβάθμιση 36 μεταχειρισμένων αεροσκαφών από αμερικανικά αποθέματα: 32 μονοθέσιων A-4M και τεσσάρων διθέσιων TA-4F/OA-4M.
Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τη Lockheed Martin και οδήγησε στη δημιουργία του προτύπου A-4AR Fightinghawk. Οι παραδόσεις ξεκίνησαν το 1997 και ολοκληρώθηκαν έως το 2000. Συνολικά παραδόθηκαν 32 μονοθέσια A-4AR και τέσσερα διθέσια OA-4AR.
Μέρος των εργασιών πραγματοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και το υπόλοιπο στις εγκαταστάσεις της πρώην Fábrica Militar de Aviones στην Cordoba, η οποία τότε λειτουργούσε ως Lockheed Martin Aircraft Argentina.
Ένα Skyhawk με τεχνολογία F-16
Ο εκσυγχρονισμός ήταν ιδιαίτερα εκτεταμένος. Περιλάμβανε πλήρη ανακατασκευή της ατράκτου και των καλωδιώσεων, γενική επισκευή του κινητήρα Pratt & Whitney J52-P-408A και εγκατάσταση νέων ηλεκτρονικών συστημάτων. Κεντρικό στοιχείο ήταν το πολυλειτουργικό ραντάρ AN/APG-66(V)2 ARG-1, προσαρμοσμένη έκδοση της οικογένειας APG-66 που είχε αναπτυχθεί αρχικά για τα πρώτα F-16. Λόγω των περιορισμένων διαστάσεων του ρύγχους του A-4, χρησιμοποιήθηκε μικρότερη κεραία, με αντίστοιχα περιορισμένη εμβέλεια σε σχέση με εκείνη ενός F-16.
Το πακέτο περιλάμβανε επίσης χειριστήρια HOTAS, δύο έγχρωμες οθόνες πολλαπλών λειτουργιών, νέο HUD, σύστημα αδρανειακής ναυτιλίας LN-100G, υπολογιστές αποστολής, δέκτη προειδοποίησης ραντάρ, ηλεκτρονικά αντίμετρα, εκτοξευτές αερόφυλλων και φωτοβολίδων και σύστημα παραγωγής οξυγόνου OBOGS.
Τα Fightinghawk μπορούσαν να χρησιμοποιούν πυραύλους αέρος-αέρος AIM-9M Sidewinder και διατήρησαν τα δύο πυροβόλα Colt Mk 12 των 20 χιλιοστών. Παρότι παρέμεναν υποηχητικά αεροσκάφη σχεδίασης της δεκαετίας του 1950, τα νέα ηλεκτρονικά τούς επέτρεψαν να αναλάβουν αποστολές αναχαίτισης, αεροπορικής αστυνόμευσης και προηγμένης εκπαίδευσης, πέρα από τον παραδοσιακό ρόλο κρούσης.
Το τελευταίο μαχητικό της Αργεντινής
Μετά την απόσυρση των Mirage III και Finger το 2015, το A-4AR παρέμεινε το μοναδικό μαχητικό πρώτης γραμμής της Αργεντινής. Στην πράξη, όμως, η επιχειρησιακή του διαθεσιμότητα ήταν συχνά εξαιρετικά χαμηλή. Η έλλειψη ανταλλακτικών, τα προβλήματα στους κινητήρες και η κόπωση των ατράκτων περιόριζαν συνεχώς τον αριθμό των αεροσκαφών που μπορούσαν να πετάξουν. Κατά περιόδους η ενεργή δύναμη περιοριζόταν σε μόλις λίγα Fightinghawk, παρά το γεγονός ότι περισσότερα αεροσκάφη παρέμεναν τυπικά καταγεγραμμένα ως ενεργά.
Τελικά, το κόστος διατήρησης μιας μικρής και γερασμένης δύναμης κρίθηκε δυσανάλογο προς την επιχειρησιακή της αξία. Έτσι η πρόσφατη απόκτηση των μεταχειρισμένων F-16AM/BM προσέφερε στην FAA τη δυνατότητα να περάσει σε έναν σύγχρονο υπερηχητικό τύπο, με καλύτερο ραντάρ, προηγμένα όπλα και ευρύτερες προοπτικές υποστήριξης.
Το τέλος μιας εποχής
Μετά την απόσυρση των αργεντινών Fightinghawk, η Βραζιλία παραμένει ο τελευταίος χρήστης του A-4, με τα εκσυγχρονισμένα AF-1 του Πολεμικού Ναυτικού της. Παράλληλα, ιδιωτικές εταιρείες, όπως η Top Aces, εξακολουθούν να χρησιμοποιούν Skyhawk σε ρόλους aggressor και προσομοίωσης εχθρικών αεροσκαφών.
Για την Αργεντινή, όμως, το A-4 ήταν κάτι περισσότερο από ένα μαχητικό-βομβαρδιστικό. Υπήρξε το αεροσκάφος με το οποίο γενιές χειριστών εκπαιδεύτηκαν, πολέμησαν και, σε αρκετές περιπτώσεις, έχασαν τη ζωή τους. Για την αεροπορία της χώρας και το μυθικό της, παραμένει το αγαπημένο αεροσκάφος, που παρά το ελάχιστο του μέγεθος, δημιούργησε μια τεράστια απειλή σε ένα έστω σύντομο πόλεμο με μια υπερδύναμη. Και βέβαια ακόμη και σήμερα τιμάται τόσο η “μηχανή” όσο βέβαια και οι χειριστές του.
Οι επιδόσεις των Α-4 δεν αναιρούν την τελική ήττα της Αργεντινής ούτε τους σοβαρούς περιορισμούς του επιχειρησιακού σχεδιασμού. Αποτελούν, ωστόσο, χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι μπορούν να επιτύχουν καλά εκπαιδευμένοι και αποφασισμένοι χειριστές με παλαιό υλικό, όταν εκμεταλλεύονται το ανάγλυφο, το χαμηλό ύψος και τον αιφνιδιασμό.
