Σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησής μας, στην οποία διαπιστώνεται θεωρητική δυνητική απειλή για την Ελλάδα από τους ιρανικούς πυραύλους MRBM με βεληνεκές άνω των 2.000 km, θα δούμε παρακάτω τις δυνατότητες αντιμετώπισής τους από το ελληνικό οπλοστάσιο, το οποίο όμως, όπως και των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών είναι περιορισμένο.
Επειδή πολλά έχουν γραφεί κατά καιρούς και κάποια αναμασήθηκαν τις τελευταίες ώρες, η πρώτη ελληνική Belh@rra, η Φ/Γ ΚΙΜΩΝ δεν εντάσσεται άμεσα σε αυτά τα μέσα αναχαίτισης τυχόν ιρανικής βαλλιστικής επίθεσης. Αν και το ραντάρ της SEA FIRE, από όσο είναι γνωστό είναι ικανό να ιχνηλατήσει κατερχόμενους ανώτερους ορόφους MRBM ή κάποιες κατηγορίες κεφαλών τέτοιων πυραύλων, το απόθεμα των πυραύλων ASTER 30 που διαθέτει σήμερα δεν ανήκει στην έκδοση με αντιβαλλιστικές ικανότητες. Προφανώς απόπειρα εμπλοκής και αναχαίτισης μπορεί να επιχειρηθεί, αλλά οι πιθανότητες επιτυχίας είναι περιορισμένο.
Επιγραμματικά να θυμίσουμε ότι ο ASTER 30 είναι ένα βλήμα μήκους 4,9 m, με διάμετρο σώματος 18 cm και συνολικού βάρους 450 kg. Ο φάκελος εμπλοκής του για αεροδυναμικούς στόχους κυμαίνεται σε εμβέλεια μεταξύ 3 και 120+ km και καθ’ ύψος στα 0 έως 20 km. Για στόχους TBM (Tactical Ballistic Missile), ο φάκελος εμπλοκής περιορίζεται σε 3-35 km. Το βλήμα αναπτύσσει μέγιστη ταχύτητα 4,5 Μach και χρησιμοποιεί ενεργό ερευνητή ζώνης συχνοτήτων «Ku» (12-18 GHz). Μετά την εκτόξευση το ραντάρ ένδειξης στόχων αποστέλλει αρχικές πληροφορίες μέσω ζεύξης δεδομένων. Στην συνέχεια το βλήμα εισέρχεται σε τροχιά αναχαίτισης με καθοδήγηση από αδρανειακό σύστημα ναυτιλίας και με ενδιάμεσες διορθώσεις από το ραντάρ του πλοίου (ή εδάφους στην έκδοση SAMP/T). Ακολουθεί η φάση πρόσκτησης με την ενεργοποίηση του δικού του ερευνητή ενεργού ραντάρ για εγκλωβισμό και προσβολή του. To βλήμα έχει σχεδιαστεί στην λογική «Hit to Kill», δηλαδή καταστροφή του στόχου με απ’ αυθείας πλήγμα και έτσι διαθέτει μικρή γόμωση HE/BF 15 kg. Ο κινητήρας αρχικής ώθησης-επιταχυντής (booster) χρησιμοποιεί σύστημα ελέγχου του διανύσματος εφαρμογής της ώσης-TVC (Thrust Vector Control) με διπλό ακροφύσιο. Χρησιμοποιείται για την αρχική επιτάχυνση και την «τοποθέτηση» του βλήματος σε τροχιά προς τον στόχο στο πρώιμο στάδιο της πτήσης, ενώ η καύση του προωθητικού διαρκεί μερικά δευτερόλεπτα. Το ουραίο τμήμα περιλαμβάνει επίσης τέσσερα αναδιπλούμενα πτερύγια σταθεροποίησης και αεροδυναμικού ελέγχου. Μετά την αποκόλληση του κινητήρα-επιταχυντή το βλήμα-όχημα μάχης ζυγίζει πλέον περίπου 107 κιλά και σε αυτό απαντάται το καινότομο σύστημα ελέγχου PIF-PAF. Το υποσύστημα PIF (Pilotage In Force) είναι τοποθετημένο στο κέντρο βάρους του, με πλευρικά ακροφύσια κοντά στις πτέρυγες, οι οποίες είναι σε σταυροειδή διάταξη και εξασφαλίσουν αεροδυναμική άντωση. Το PIF ενεργοποιείται στην φάση της προσέγγισης στον στόχο και προσφέρει ακαριαία αντίδραση αλλαγής διεύθυνσης της κίνησης με δυνατότητα εκτέλεσης ελιγμών έως 12 G. Το PAF (Pilotage Aerodynamique Fort) είναι οι επιφάνειες αεροδυναμικού ελέγχου στο ουραίο τμήμα και παρέχει δυνατότητα εκτέλεσης ελιγμών φόρτισης στην τερματική φάση 60g.
Υπό η υπό τελικές δοκιμές έκδοση ASTER 30B1NT προσδίδει ευρύτερες αντιβαλλιστικές δυνατότητες ATBM, διατηρώντας το μέγεθος, τον όγκο και τον κινητήρα-επιταχυντή του ASTER-30B1. H ουσιαστική αλλαγή είναι η χρήση νέου υπολογιστή ελέγχου και καινούργιου ερευνητή μεγαλύτερης γωνιακής ανάλυσης, ζώνης συχνοτήτων «Ka» (26,5-40 GHz), που παρέχει πρόσκτηση στόχου σε μεγαλύτερη απόσταση, αναβαθμίζει την ανθεκτικότητα στα ECM και αυξάνει την πιθανότητα απευθείας πλήγματος στον στόχο. O ASTER-30B1 που χρησιμοποιείται σήμερα τόσο σε ναυτική εφαρμογή όσο και στο SAMP/T παρέχει την δυνατότητα αντιμετώπισης TBM κατηγορίας Scud εμβέλειας 600 km, ενώ το νέο βλήμα προσθέτει δυνατότητα αντιμετώπισης SRBM (Short Range Ballistic Missiles) και MRBM (Medium Range Ballistic Missile) εμβέλειας 1500 km ή TBM με αποσπώμενη κεφαλή RV (Re-entry Vehicle). Υπό ανάπτυξη είναι η έκδοση ASTER 30 Block 2 με κινητήρα στερεών καυσίμων δύο σταδίων και αισθητήρα IIR, η οποία θα προσδίδει δυνατότητα εμπλοκής βλημάτων MRBM εμβέλειας 3.000 km που ακολουθούν εξωατμοσφαιρική τροχιά, σε ύψος 70 km.
Το μοναδικό άλλο σύστημα που μπορεί να αποτελέσει ασπίδα σε ιρανικούς MRBM είναι οι συστοιχίες PATRIOT.
Αυτές προέρχονται από τη σύμβαση ύψους $887 εκ του Φεβρουαρίου 1999 για την απόκτηση από την ΠΑ τεσσάρων συστοιχιών PATRIOT PAC3 Διαμόρφωσης 3, ενώ το ύψος της σύμβασης αυξήθηκε στα $917 εκ.. με το κόστος μίσθωσης τριών συστοιχιών PATRIOT PAC2 QRP (Quick Response Program) για διάστημα τριών ετών. Η σύμβαση περιελάβανε επίσης και 200 βλήματα MIM-104 PAC2 GEM. Τον Νοέμβριο του 1999 ασκήθηκε η προαίρεση για δύο επιπλέον συστοιχίες και το συνολικό κόστος ανήλθε στα $1.139 δις. Επίσης παραδόθηκαν 125 βλήματα αρχικής έκδοσης (standard) MIM-104A με τα PAC2 QRP και τα οποία παραχωρήθηκαν τελικά στην ΠΑ Η έναρξη των παραδόσεων των νέων συστημάτων ξεκίνησε με καθυστέρηση τον Ιούνιο του 2002, ενώ η κάθε συστοιχία ή Μοίρα (σύμφωνα με την ΠΑ) PATRIOT (Patriot Fire Unit-PFU) αποτελείται από:
* Το ραντάρ πολλαπλών λειτουργιών AN/MPQ-65
* Τον Σταθμό Εμπλοκής ECS AN/MSQ-104 (Engagement Control Station)
* Την Μονάδα κεραιών AMG (Antenna Mast Group)
* Την μονάδα παροχής iσχύος EPP (Electric Power Plant)
* Eκτοξευτές βλημάτων Μ901
Σε επίπεδο Μοίρας μπορούν αναπτυχθούν έως και δεκαέξι εκτοξευτές Μ901, αν και η διαμόρφωση του Αμερικανικού Στρατού είναι οκτώ εκτοξευτές, των ελληνικών Μοιρών PAC3 είναι έξι. Η Μοίρα PATRIOT είναι μία αυτόνομη μονάδα αλλά μπορεί να λειτουργήσει στα πλαίσια του «Τάγματος» PATRIOT (Patriot Battalion) στο οποίο προστίθεται ο σταθμός ICC (Information Coordination Center ) AN/MSQ-116 και ο Σταθμός Επικοινωνιών CRG (Communications Relay Group).
Οι έξι μοίρες PAC3 της ΠΑ είχαν καταμερισθεί στους δύο σταθμούς ICC ανά τριάδες ανάλογα με την γεωγραφική κάλυψη. Παραμένει ωστόσο η δυνατότητα ο κάθε σταθμός ICC να διαχειρισθεί και τις έξι συστοιχίες PATRIOT σε περίπτωση που ο έτερος σταθμός τεθεί εκτός λειτουργίας.
Να υπογραμμίσουμε ότι PATRIOT σχεδιάστηκε ως αντιαεροπορικό σύστημα και στην πορεία εξελίχθηκε σε ένα σύστημα ATBM (Anti Tactical Ballistic Missile), αν και αυτό το πλαίσιο αλλάζει σημαντικά με την χρήση του βλήματος PAC-3 MSE το οποίο ωστόσο σήμερα δεν διαθέτει η ΠΑ.
Η συστοιχία PATRIOT διαχειρίζεται 125 ίχνη ταυτόχρονα και εμπλέκει εννέα από αυτά, περιλαμβανομένων και στόχων με ταχύτητα έως 1800 m/s (περίπου 5 Mach).
Η μέγιστη θεωρητική εμβέλεια του PATRIOT φθάνει τα 160 km, η ελάχιστη τα 3 km και ο φάκελος εμπλοκής σε ύψος τα 60-24.000 m, ενώ τo βλήμα μπορεί να εκτελέσει ελιγμούς μέγιστης φόρτισης 30 G για μικρό χρονικό διάστημα. Η πρακτική για την ΠΑ θα είναι η βολή ενός βλήματος ανά στόχο. H Πολεμική Αεροπορία έχει αποκτήσει και τα βελτιωμένα βλήματα PAC2 GEM (Guidance Enhanced Missile) τα οποία αναπτύχθηκαν με στόχο την περαιτέρω αναβάθμιση των επιδόσεων στην αντιμετώπιση ΤΒΜ αλλά και αεροδυναμικών στόχων. Συνδυάζουν καινούργιο πυροσωλήνα για την αντιμετώπιση των ΤΒΜ και νέο ημιενεργό αισθητήρα χαμηλού θορύβου που επιτρέπει την ενεργοποίηση σε μεγαλύτερη απόσταση από τον στόχο με αποτέλεσμα την αύξηση της εμβέλειας.
Υπενθυμίζεται ότι αρκετοί χρήστες PATRIOT χρησιμοποιούν τα βελτιωμένα βλήματα PAC-2 GEM-2+ (MIM-104E), PAC-3 και PAC-3MSE. To GEM-2+ χρησιμοποιεί μία βελτιωμένη μονάδα LNFE (Low Noise Front End) που έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της ευαισθησίας του αισθητήρα για χρήση εναντίον στόχων με χαμηλό RCS και έναν χαμηλού θορύβου ταλαντωτή για αυξημένη αντοχή στο clutter, ενώ χρησιμοποιεί ψηφιακό πυροσωλήνα για αυξημένη αποτελεσματικότητα εναντίον TBM.
Υπογραμμίζεται ότι η χρήση όλων των ανωτέρω βλημάτων, ειδικά όμως του PAC-3MSE απαιτεί αναβαθμίσεις των άλλων υποδομών από το επίπεδο που βρίσκονται σήμερα οι ελληνικές συστοιχίες (ακόμη και κάποιες που εκτιμάται ότι έχουν γίνει).
Το PAC-3 είναι ένα βλήμα υψηλής ταχύτητας 5+ Mach , ενεργού καθοδήγησης με ερευνητή ζώνης «ka» (26-40 GHz), βάρους 312 kg (914 kg Standard/PAC-2, 900kg GEM), διαμέτρου 25 cm (για τις λοιπές εκδόσεις 41 cm), μήκους 5,2 m (για τις λοιπές εκδόσεις 5,3 m) και παρέχει μέγιστη εμβέλεια 30 km για ΤΒΜ , 60 km για αεροδυναμικούς στόχους και 20 km καθ’ ύψος. Για στόχους TBM βάλλονται δύο βλήματα ανά στόχο σε διάστημα 4,2 sec. H αναβάθμιση στο επίπεδο MSE (Missile Segment Enhancement) περιλαμβάνει βελτιώσεις στο λογισμικό, νέο κινητήρα δύο σταδίων και μεγαλύτερα πτερύγια ελέγχου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την επέκταση του φακέλου εμπλοκής σε εμβέλεια σε 60 km για TBM (σύμφωνα με άλλες πηγές 90+ km) και την βελτίωση της ευελιξίας και φονικότητας του βλήματος. To βλήμα MSE είναι βάρους 373 kg και μήκους 4,8 m.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω η «σύντομη απάντηση» είναι ΝΑΙ, το σύστημα PATRIOT μπορεί να αντιμετωπίσει αυτόνομα βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς (MRBM), αλλά η επιτυχία εξαρτάται από την έκδοση και τις συνθήκες της αναχαίτισης.
Η παραλλαγή PAC-3 MSE έχει επιδείξει επιτυχημένες αναχαιτίσεις στόχων MRBM με τις εμπλοκές περιγράφονται ως σχεδόν αυτόνομες: το σύστημα ανιχνεύει, παρακολουθεί, επιλέγει εκτοξευτές, αναθέτει όπλα και προετοιμάζει την πυροδότηση με υψηλά επίπεδα αυτοματοποίησης. Ο χειριστής (στο Σταθμό Ελέγχου Εμπλοκής) συνήθως λαμβάνει την τελική απόφαση εκτόξευσης, αλλά η διαδικασία μπορεί να λειτουργήσει σε αυτόματο τρόπο, όπου το σύστημα αποφασίζει και βάλει, εκτός αν παρακαμφθεί από ανθρώπινη παρέμβαση. Αυτό αποτελεί κυρίαρχο χαρακτηριστικό για την άμυνα κατά βαλλιστικών πυραύλων.
To PATRIOT επίσης είναι ένα σύστημα κάλυψης τομέα (αυτόν της θέας της σταθερής κεραίας του) με ότι μειονέκτημα αυτό συνεπάγεται και για περιμετρική κάλυψη απαιτούνται πολλαπλές συστοιχίες.
Επιπλέον οι χαμηλές επιδόσεις εμβέλειας σε διαμόρφωση έρευνας του ραντάρ AN/MPQ-65 υποδηλώνει την ανάγκη διασύνδεσης με ευρύτερα δίκτυα C2 για την παροχής έγκαιρης προειδοποίησης, τα οποία λαμβάνουν και διαμοιράζουν δεδομένα απειλών βαλλιστικών πυραύλων από κατάλληλες άλλες πηγές, όπως για παράδειγμα συστοιχίες THAAD, που παρέχουν αρχικά δεδομένα παρακολούθησης για να καθοδηγήσουν το PATRIOT για ταχύτερη πρόσκτηση ή εκτεταμένη κάλυψη.
Τονίζεται όμως ότι το PATRIOT, αν και μπορεί να λάβει και να χρησιμοποιήσει τέτοια εξωτερικά cueing — ειδικά για απειλές μεγαλύτερης εμβέλειας ή εκτός άξονα — δεν το απαιτεί για εμπλοκές MRBM εάν η απειλή βρίσκεται εντός του πεδίου και των δυνατοτήτων του ραντάρ του. Το οργανικό ραντάρ της συστοιχίας υποστηρίζει εμπλοκή πλήρους κύκλου (ανίχνευση έως αναχαίτιση) έναντι TBM και MRBM (όπως όμως προαναφέρθηκε για κάποιες εκδόσεις και βλήματα, ειδικά για τα τελευταία).
Το ραντάρ AN/MPQ-65, αυτό καθαυτό δεν έχει ένα αυστηρό όριο «μέγιστης ανιχνεύσιμης ταχύτητας» που να έχει δημοσιευτεί σε ανοιχτές πηγές, καθώς τα ραντάρ φάσης όπως αυτό χρησιμοποιούν ηλεκτρονική καθοδήγηση δέσμης και υψηλούς ρυθμούς ενημέρωσης για να χειρίζονται πολύ υψηλές ταχύτητες προσέγγισης χωρίς μηχανικούς περιορισμούς.
Παρόλα αυτά η συστοιχία (δηλαδή το σύνολο του οπλοσυστήματος) έχει περιορισμούς στην απόδοση, που εκτιμάται, όπως προαναφέρθηκε για στόχους με ταχύτητα 5 Mach και περιορίζεται περισσότερο από παράγοντες όπως:
* Η διατομή ραντάρ (RCS) του στόχου.
* Εμβέλεια ανίχνευσηε/παρακολούθηση συνήθως >100–150 km για βαλλιστικές απειλές.
• Η τυχόν ικανότητα ελιγμών του στόχου
• Τυχόν αντίμετρα που αναπτύσσουν οι στόχοι.
