Η Ουκρανία φέρεται να χρησιμοποιεί δορυφορικά τερματικά της ισραηλινής HiSKY, τα οποία κατασκευάζονται στην Ιταλία, σε μη επανδρωμένα αεροχήματα κρούσης μεγάλου βεληνεκούς, επιδιώκοντας να περιορίσει την εξάρτησή της από το αμερικανικό Starshield της SpaceX. Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί στη λειτουργία του αμερικανικού συστήματος, επηρεάζοντας τόσο επιθετικές αποστολές όσο και την αναχαίτιση ρωσικών drones.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα των ιταλικών La Repubblica και Il Foglio, η παρουσία του εξοπλισμού αποκαλύφθηκε από φωτογραφίες τερματικών που φέρονται να ανακτήθηκαν από ουκρανικά drones τα οποία κατέπεσαν σε ρωσικό έδαφος. Οι συσκευές έφεραν την επωνυμία HiSKY και ενδείξεις ιταλικής κατασκευής, με διεύθυνση παραγωγικής εγκατάστασης στο Marcianise, κοντά στη Νάπολη. Η HiSKY, που ιδρύθηκε στο Ισραήλ το 2015 και συνδέεται με τον πρώην επικεφαλής της Mossad Tamir Pardo, έχει αναπτύξει συνεργασίες με ιταλικές επιχειρήσεις ηλεκτρονικών, μεταξύ των οποίων η Jabil.

Η χρήση των συγκεκριμένων τερματικών δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα από την ουκρανική κυβέρνηση ή τη HiSKY, αλλά η εταιρεία διαθέτει πραγματική παραγωγική δραστηριότητα στην Ιταλία. Το 2023 ανακοίνωσε συνεργασία με τη Jabil Italy για τη μαζική κατασκευή της οικογένειας δορυφορικών τερματικών Smartellite. Παραμένει άγνωστο εάν οι συσκευές που εμφανίζονται στις ρωσικές φωτογραφίες προέρχονται από την ίδια γραμμή παραγωγής ή πώς έφθασαν στην Ουκρανία.

Η HiSKY δεν διαθέτει δικό της δορυφορικό αστερισμό, όπως η SpaceX, αλλά αναπτύσσει τερματικά και υπηρεσίες επικοινωνιών που αξιοποιούν υποδομές συνεργαζόμενων εμπορικών παρόχων. Μεταξύ αυτών έχουν περιληφθεί η Intelsat, που ανήκει πλέον στη SES, η Hispasat και η Hughes. Η συγκεκριμένη αρχιτεκτονική προσφέρει τη δυνατότητα επιλογής διαφορετικών υπηρεσιών δορυφορικής επικοινωνίας, ανάλογα με τον εξοπλισμό, τη διαθεσιμότητα και τις σχετικές συμβάσεις.

Σε αντίθεση με τις υψηλές ταχύτητες μετάδοσης δεδομένων του Starlink, τα μικρά τερματικά της HiSKY προορίζονται κυρίως για εφαρμογές περιορισμένου εύρους ζώνης. Μπορούν να εξυπηρετούν τη μετάδοση τηλεμετρίας, δεδομένων θέσης και εντολών ελέγχου, χωρίς να απαιτούν τη συνεχή μετάδοση εικόνας υψηλής ανάλυσης. Για ένα drone μεγάλου βεληνεκούς, τέτοιες δυνατότητες μπορούν να επιτρέψουν την παρακολούθηση της πτήσης και την τροποποίηση της αποστολής, ενώ η βασική πλοήγηση εξακολουθεί να πραγματοποιείται από τα συστήματα του ίδιου του αεροχήματος.

Το βασικό πλεονέκτημα για την Ουκρανία είναι η δυνατότητα χρήσης δορυφορικών υπηρεσιών που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τη SpaceX. Αυτό  όμως δεν σημαίνει ότι τα τερματικά είναι ανεπηρέαστα από παρεμβολές ή περιορισμούς των παρόχων, αλλά ότι το Κίεβο μπορεί να αναζητήσει εναλλακτικές επικοινωνιακές υποδομές για αποστολές στις οποίες το Starshield δεν είναι διαθέσιμο.

Το πρόβλημα έγινε ιδιαίτερα εμφανές στις 14 Οκτωβρίου, όταν ουκρανικές μονάδες ανέφεραν ότι τερματικά Starshield έχαναν τη σύνδεσή τους σε ταχύτητες άνω των 160 km/h, προκαλώντας ακυρώσεις ή διακοπές αποστολών drones. Η λειτουργία αποκαταστάθηκε αργότερα τον ίδιο μήνα, αλλά νέοι περιορισμοί καταγράφηκαν τον Νοέμβριο, κυρίως κατά μήκος του μετώπου και στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη.

Στις 15 Νοεμβρίου, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επανήλθε στο ζήτημα, υποστηρίζοντας ότι οι περιορισμοί ταχύτητας των 161 km/h εμποδίζουν τα ουκρανικά drones αναχαίτισης να καταδιώξουν τα ταχύτερα ρωσικά Shahed με αεριωθούμενη πρόωση. Σύμφωνα με το Κίεβο, αυτό περιορίζει τη δυνατότητα αναχαίτισης των απειλών πριν εισέλθουν σε περιοχές υπό ουκρανικό έλεγχο, αυξάνοντας την πίεση στην αεράμυνα και την προστασία των ενεργειακών υποδομών.

Η ευθύνη για τους περιορισμούς παραμένει αντικείμενο διαφωνίας. Η ουκρανική πλευρά θεωρεί ότι πρόκειται για περιορισμούς λειτουργίας και όχι απλή τεχνική αστοχία, ενώ η SpaceX, σύμφωνα με ουκρανικές αναφορές, αρνείται ότι επέβαλε νέους περιορισμούς και επικαλείται τεχνικά προβλήματα. Δεν έχει αποσαφηνιστεί δημοσίως ποιος έλαβε τις σχετικές αποφάσεις ή ποιος ελέγχει τις συγκεκριμένες παραμέτρους λειτουργίας.

Η πιθανή αξιοποίηση των HiSKY αναδεικνύει και την ευρωπαϊκή διάσταση της υπόθεσης. Η κατασκευή εμπορικών δορυφορικών τερματικών στην Ιταλία δημιουργεί μια διαφορετική αλυσίδα προμήθειας από εκείνη των αμερικανικών συστημάτων. Ωστόσο, η ιταλική προέλευση δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι υπήρξε κρατική εξαγωγή στρατιωτικού υλικού ή ότι παρακάμφθηκαν συγκεκριμένοι ισραηλινοί περιορισμοί.