Η «Αεροπορία του Ισλαμικού Εμιράτου του Αφγανιστάν» φαίνεται ότι κατάφερε να επαναφέρει σε πτητική κατάσταση ένα εκπαιδευτικό αεριωθούμενο Aero L-39C Albatros, το οποίο παρέμενε καθηλωμένο για περίπου 16 χρόνια.
Βίντεο που κυκλοφόρησε στις 15 Νοεμβρίου δείχνει ένα αεροσκάφος του τύπου να πραγματοποιεί πτήση από το αεροδρόμιο της Καμπούλ, αποτελώντας μια αξιοσημείωτη εξέλιξη για τις περιορισμένες δυνατότητες συντήρησης και τεχνικής υποστήριξης που διαθέτουν οι ένοπλες δυνάμεις των Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με τον ερευνητή αεροπορικής ιστορίας Lukas Müller, ο οποίος έχει μελετήσει εκτενώς την ιστορία των αφγανικών L-39, πρόκειται πιθανότατα για ένα από τα τρία αεροσκάφη που περιήλθαν στον έλεγχο των Ταλιμπάν μετά την κατάρρευση της προηγούμενης αφγανικής κυβέρνησης, τον Αύγουστο του 2021. Τα συγκεκριμένα Albatros βρίσκονταν αποθηκευμένα στην Καμπούλ, χωρίς να έχουν πραγματοποιήσει πτήσεις από τα τέλη της δεκαετίας του 2000 ή τις αρχές της επόμενης.

Η ιστορία των L-39 στο Αφγανιστάν ξεκινά το 1977, όταν η τότε αφγανική Αεροπορία παρέλαβε τα πρώτα αεροσκάφη από την Τσεχοσλοβακία. Συνολικά αποκτήθηκαν τουλάχιστον 26 L-39C σε τρεις παρτίδες, το 1977, το 1983 και το 1984. Χρησιμοποιήθηκαν αρχικά από το 393ο Σύνταγμα Εκπαίδευσης στην αεροπορική βάση Mazar-i-Sharif, για την προχωρημένη εκπαίδευση χειριστών και τη μετάβασή τους σε μαχητικά αεριωθούμενα.
Κατά τις δεκαετίες που ακολούθησαν, τα L-39 χρησιμοποιήθηκαν και σε αποστολές ελαφράς κρούσης, καθώς η χώρα βυθίστηκε σε διαδοχικούς πολέμους. Ο στόλος υπέστη μεγάλες απώλειες, με αποτέλεσμα στις αρχές της δεκαετίας του 2000 να έχουν απομείνει ελάχιστα αεροσκάφη.
Μετά την ανατροπή του πρώτου καθεστώτος των Ταλιμπάν το 2001, δύο L-39C, με αριθμούς «0021» και «0023», υποβλήθηκαν σε γενική επισκευή στη Ρωσία και επέστρεψαν σε πτητική κατάσταση. Ωστόσο, χρησιμοποιήθηκαν κυρίως σε τελετές και αεροπορικές επιδείξεις, καθώς η νέα αφγανική Αεροπορία, που ανασυγκροτήθηκε με αμερικανική υποστήριξη, προσανατολίστηκε σε διαφορετικούς τύπους αεροσκαφών.
Μέχρι το 2010 τα δύο L-39 είχαν καθηλωθεί και πάλι, ενώ ένα τρίτο, με αριθμό «005», χρησιμοποιούνταν ως πηγή ανταλλακτικών. Τα τρία αεροσκάφη παρέμειναν για χρόνια εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες στον στρατιωτικό τομέα του αεροδρομίου της Καμπούλ. Μάλιστα, το 2021 είχαν καταγραφεί χωρίς τα εκτινασσόμενα καθίσματά τους, γεγονός που καθιστούσε ιδιαίτερα απαιτητική οποιαδήποτε προσπάθεια επαναφοράς τους σε υπηρεσία.
Οι εργασίες αποκατάστασης άρχισαν σχεδόν αμέσως μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία. Τον Δεκέμβριο του 2021, τηλεοπτικό συνεργείο του Al Jazeera κατέγραψε τεχνικούς να πραγματοποιούν δοκιμές κινητήρα σε ένα L-39 στην Καμπούλ. Οι εικόνες έδειχναν ότι το νέο καθεστώς επιχειρούσε να αξιοποιήσει τον εξοπλισμό που είχε κληρονομήσει, με τη συνδρομή προσωπικού που διέθετε εμπειρία από την παλαιότερη αφγανική Αεροπορία.
Η προσπάθεια φαίνεται ότι απέδωσε καρπούς σχεδόν πέντε χρόνια αργότερα. Η πτήση που καταγράφηκε στις 15 Νοεμβρίου αποτελεί την πρώτη δημόσια ένδειξη ότι τουλάχιστον ένα L-39 έχει αποκατασταθεί σε βαθμό που να μπορεί να απογειωθεί και να προσγειωθεί. Δεν είναι γνωστό ποιο από τα τρία αεροσκάφη χρησιμοποιήθηκε, ούτε εάν οι εργασίες πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά από Αφγανούς τεχνικούς ή με εξωτερική βοήθεια.
Η επαναφορά ενός L-39 δεν σημαίνει ότι οι Ταλιμπάν απέκτησαν επιχειρησιακή δύναμη μαχητικών αεροσκαφών. Μια μεμονωμένη πτήση δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει επαρκές απόθεμα ανταλλακτικών, πιστοποιημένο τεχνικό προσωπικό, δυνατότητα συστηματικής συντήρησης ή εκπαιδευμένοι χειριστές για διαρκή επιχειρησιακή αξιοποίηση.
Εντούτοις, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι Ταλιμπάν επιχειρούν να ανασυγκροτήσουν την αεροπορική τους δύναμη αξιοποιώντας τα αεροσκάφη και ελικόπτερα που παρέμειναν στο Αφγανιστάν το 2021. Έχουν ήδη καταγραφεί προσπάθειες επαναφοράς σε υπηρεσία ελικοπτέρων Mi-17, UH-60 Black Hawk και MD530F, με διαφορετικό βαθμό επιτυχίας.