Η Παρασκευή είναι η ωραιότερη ημέρα της εβδομάδας. Δεν το συζητώ. Δεν δέχομαι ενστάσεις, προσφυγές, ασφαλιστικά μέτρα ή γνωμοδοτήσεις του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Η Δευτέρα είναι μια τιμωρία που επιβλήθηκε στην ανθρωπότητα χωρίς δίκη. Η Τρίτη είναι μια Δευτέρα που έβαλε καθαρό πουκάμισο. Η Τετάρτη προσπαθεί να μας πείσει ότι φτάσαμε στη μέση, ενώ όλοι ξέρουμε ότι ακόμη κουβαλάμε τη Δευτέρα στην πλάτη. Η Πέμπτη είναι απλώς το τρέιλερ.
Η Παρασκευή, όμως, είναι υπόσχεση. Είναι εκείνη η στιγμή που ο καφές έχει καλύτερη γεύση, ο διοικητής αρχίζει να κοιτάζει το ρολόι και ακόμη και το τηλέφωνο του γραφείου χτυπάει λίγο πιο ανθρώπινα.
Το Σάββατο είναι ωραίο, αλλά είναι ήδη κεκτημένο. Η Παρασκευή έχει προσμονή. Έχει σχέδιο. Έχει τον πρώτο καφέ που πίνεται με την ψευδαίσθηση ότι σήμερα όλα θα τελειώσουν νωρίς. Φυσικά, στο στράτευμα αυτό συνήθως σημαίνει ότι στις δύο παρά τέταρτο θα εμφανιστεί ένα επείγον έγγραφο, το οποίο κάποιος κρατούσε στο συρτάρι του από την Τρίτη.
Αλλά και πάλι, Παρασκευή είναι. Συγχωρούνται όλα. Ακόμη και ο καφές από το μηχάνημα. Ακόμη και ο συνάδελφος που λέει «μια τελευταία δουλίτσα» στις τρεις το μεσημέρι. Ακόμη και οι εξοπλιστικές λίστες που αλλάζουν για τέταρτη φορά μέσα στην ίδια εβδομάδα.
Και επειδή μια τόσο ωραία ημέρα θέλει κι ένα ωραίο θέμα, πάμε πάλι στην Κύπρο. Εκεί όπου οι λίστες αλλάζουν, οι εκλογές αργούν αλλά ήδη ρίχνουν σκιά και οι άνθρωποι του εξοπλιστικού σχεδιασμού προσπαθούν να αλλάξουν μέσα σε λίγα χρόνια έναν ολόκληρο στρατό.
Το ΤΖΑΓΚΟΥΑΡ που δεν είναι άρμα, αλλά δαγκώνει
Οι Κύπριοι έχουν ουσιαστικά αποφασίσει να στραφούν σε γαλλικά τεθωρακισμένα οχήματα για ένα μεγάλο μέρος της ανανέωσης της Εθνικής Φρουράς. Η κατεύθυνση είναι πλέον ορατή, ακόμη κι αν αριθμοί, χρόνοι και τελικές διαμορφώσεις μπορούν να αλλάξουν μέχρι να πέσουν οι υπογραφές.
Το πιο εντυπωσιακό από όλα είναι φυσικά το ΤΖΑΓΚΟΥΑΡ. Όχι επειδή έχει ωραίο όνομα, αν και βοηθάει. Ούτε επειδή είναι γαλλικό και οι Γάλλοι ξέρουν να σχεδιάζουν οχήματα που δείχνουν γρήγορα ακόμη και όταν είναι παρκαρισμένα. Το ΤΖΑΓΚΟΥΑΡ είναι ένα τροχοφόρο τεθωρακισμένο αναγνώρισης και μάχης έξι επί έξι, περίπου 25 τόνων, με τριμελές πλήρωμα και ηλεκτρονικά που το κάνουν περισσότερο κινούμενο κόμβο μάχης παρά απλό όχημα με πυροβόλο. Βλέπει, μοιράζει εικόνα, εντοπίζει απειλές και συνεργάζεται με τα υπόλοιπα μέσα του γαλλικού συστήματος ΣΚΟΡΠΙΟΝ.
Στον πύργο του φοράει το τηλεσκοπικό πυροβόλο των 40 χιλιοστών. Το όπλο αυτό μπορεί να κάνει κόσκινο ελαφρά τεθωρακισμένα, θέσεις μάχης, οχυρώσεις και σχεδόν οτιδήποτε κυκλοφορεί χωρίς βαριά θωράκιση.
Τώρα, για να μη βγει αύριο κάποιος ειδικός με χάρακα και μας πει ότι το βλήμα των 40 χιλιοστών δεν περνάει κατά μέτωπο τη θωράκιση ενός ΛΕΟΠΑΡΝΤ 2, προφανώς και δεν μιλάμε γι’ αυτό. Ένα ΤΖΑΓΚΟΥΑΡ δεν χρειάζεται να ανοίξει τρύπα στο μετωπικό τόξο ενός άρματος για να το τυφλώσει, να του καταστρέψει σκοπευτικά, εξωτερικά συστήματα, ερπύστριες ή να το χτυπήσει από πλάγια.
Και για τη βαριά δουλειά υπάρχουν οι δύο ΑΚΕΡΟΝ. Εκεί τελειώνουν τα αστεία. Οι αντιαρματικοί πύραυλοι είναι τα πραγματικά δόντια του ΤΖΑΓΚΟΥΑΡ απέναντι σε άρματα μάχης, είτε αυτά λέγονται ΛΕΟΠΑΡΝΤ 2 είτε οτιδήποτε άλλο.
Η αξία του στην Κύπρο δεν βρίσκεται μόνο στο τι μπορεί να καταστρέψει. Βρίσκεται στο ότι μπορεί να κινηθεί γρήγορα στο οδικό δίκτυο, να αλλάξει τομέα, να κάνει αναγνώριση, να καθοδηγήσει πυρά και να εμφανιστεί εκεί όπου ο αντίπαλος δεν το περιμένει.
Δεν είναι άρμα μάχης και δεν πρέπει να το βαφτίσουμε άρμα επειδή έχει μεγάλο πυροβόλο. Είναι όμως ένα εξαιρετικά επικίνδυνο όχημα μάχης, ειδικά σε ένα νησί όπου οι αποστάσεις είναι μικρές και η πληροφορία πρέπει να γίνεται πυρ μέσα σε δευτερόλεπτα.
Το σημαντικότερο όχημα δεν είναι πάντα το πιο εντυπωσιακό
Μιλώντας για τα γαλλικά τεθωρακισμένα, το όχημα που προσωπικά θεωρώ σημαντικότερο για την καθημερινή επιχειρησιακή αξία της Εθνικής Φρουράς δεν είναι το ΤΖΑΓΚΟΥΑΡ. Είναι το ΓΚΡΙΦΟΝ. Και δεν μιλάμε για την αγαπητή ράτσα σκύλου του υποδιοικητή. Μιλάμε για το βαρύ τροχοφόρο τεθωρακισμένο μεταφοράς προσωπικού της νέας γαλλικής οικογένειας.
Το ΓΚΡΙΦΟΝ είναι έξι επί έξι. Το μικρότερο ΣΕΡΒΑΛ είναι τέσσερα επί τέσσερα. Μαζί αποτελούν την πρακτική, καθόλου φωτογενή αλλά απολύτως απαραίτητη βάση του πακέτου που συζητεί η Λευκωσία.
Το ΓΚΡΙΦΟΝ μεταφέρει με προστασία μια πλήρη ομάδα πεζικού, διαθέτει σύγχρονες επικοινωνίες, τηλεχειριζόμενο σταθμό οπλισμού και τις υποδομές που χρειάζονται για να λειτουργεί μέσα σε ένα δικτυωμένο πεδίο μάχης. Δεν είναι απλώς ένα θωρακισμένο λεωφορείο. Είναι το όχημα που παίρνει τους ανθρώπους σου ζωντανούς εκεί όπου πρέπει να πολεμήσουν, τους κρατάει συνδεδεμένους με τη διοίκηση και τους επιτρέπει να μετακινηθούν γρήγορα πριν ο αντίπαλος καταλάβει τι συμβαίνει.
Το ΓΚΡΙΦΟΝ δεν είναι τόσο φθηνό όσο το φινλανδικό αντίστοιχο Patria. Παραμένει όμως μια από τις οικονομικότερες σύγχρονες επιλογές της κατηγορίας του, ιδίως όταν μπει στην εξίσωση η κοινή υποστήριξη, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και η μεγάλη γαλλική γραμμή παραγωγής.
Και το σημαντικότερο, θα έρθει μέσω του ΣΕΪΦ. Δηλαδή μέσω του ευρωπαϊκού εργαλείου που δίνει μακροχρόνιο δανεισμό με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους. Δεν είναι δωρεάν χρήμα, για να μη λέμε ό,τι θέλουμε. Είναι όμως χρήμα που επιτρέπει στην Κύπρο να κάνει τώρα μια ανανέωση την οποία διαφορετικά θα έσπαγε σε δέκα μικρότερα προγράμματα επί είκοσι χρόνια.
Το ευρύτερο γαλλικό πακέτο περιλαμβάνει περίπου 80 ΓΚΡΙΦΟΝ και 100 ΣΕΡΒΑΛ, ενώ έχει συζητηθεί και ο εκσυγχρονισμός περίπου 80 παλαιών ΒΑΜΠ. Άρα τα ΒΑΜΠ δεν εξαφανίζονται όλα αύριο το πρωί.
Αυτές είναι οι προσθήκες που δεν εντυπωσιάζουν όσο ένα άρμα με μεγάλο πυροβόλο. Δεν έχουν το ίδιο βίντεο, δεν κάνουν τον ίδιο θόρυβο στην παρέλαση και δύσκολα θα γίνουν αφίσα σε παιδικό δωμάτιο. Προσθέτουν όμως απεριόριστη ευελιξία. Ένας σύγχρονος στρατός δεν ζει μόνο από τα όπλα που σκοτώνουν. Ζει από τα οχήματα που μεταφέρουν, συνδέουν, προστατεύουν, ανεφοδιάζουν και κρατούν τον ρυθμό της μάχης.
Οι Κύπριοι έβαλαν τους ΛΕΩΝΙΔΑΣ στο ΣΕΪΦ
Μιλώντας για το ΣΕΪΦ, οι Κύπριοι δεν έβαλαν μέσα μόνο γαλλικά τροχοφόρα. Έχουν συμπεριλάβει και τον εκσυγχρονισμό των ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Το έχω ξαναγράψει και οι Πτησαίοι το έχουν αναλύσει ακόμη περισσότερο: τα κυπριακά ΛΕΩΝΙΔΑΣ είναι παλιά, αλλά παραμένουν μια στιβαρή βάση (ατσάλι γαρ και όχι αλουμίνιο όπως το Μ113) που μπορεί να δεχθεί νέο κινητήρα, θωράκιση, ηλεκτρονικά και οπλισμό.
Όταν φτιάχνονταν οι κυπριακές λίστες για το ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο, οι άνθρωποι στη Λευκωσία ουσιαστικά παρακαλούσαν την Ελλάδα να βάλει μια μικρή συμμετοχή ώστε να καλυφθούν τα κριτήρια κοινής προμήθειας του προγράμματος. Δεν ζητούσαν να πληρώσουμε ολόκληρη την κυπριακή αναβάθμιση. Πρότειναν μάλιστα να εκσυγχρονίσουν με δικά τους χρήματα και τα ΛΕΩΝΙΔΑΣ της ΕΛΔΥΚ, ώστε τα ελληνικά και τα κυπριακά οχήματα πάνω στο ίδιο νησί να έχουν κοινή διαμόρφωση, κοινή υποστήριξη και κοινά ανταλλακτικά.
Πιο λογικό δύσκολα γίνεται. Η ΕΛΔΥΚ θα αποκτούσε καλύτερα οχήματα, η Κύπρος θα εξασφάλιζε την ελληνική συμμετοχή και το πρόγραμμα θα είχε μεγαλύτερη κλίμακα. Φυσικά, στην Ελλάδα, στην οδό Μεσογείων, είναι πάντα Καθαρά Δευτέρα. Και φυσικά πετάμε χαρταετό. Οι Κύπριοι περίμεναν. Εμείς σκεφτόμασταν. Οι Κύπριοι ξαναρώτησαν. Εμείς φτιάξαμε ίσως κάποια επιτροπή. Οι Κύπριοι έβαλαν το πρόγραμμα στη λίστα. Εμείς κοιτάζαμε τα Μ113 και αναρωτιόμασταν μήπως, αν τα βάψουμε καλά, ξαναγίνουν καινούργια.
Τώρα δεν ξέρω τι θα γίνει τελικά με τον εκσυγχρονισμό των ΛΕΩΝΙΔΑΣ στην Κύπρο. Όλα αυτά αλλάζουν συνεχώς πορεία, τα πακέτα μετακινούνται και οι προτεραιότητες ξαναγράφονται ανάλογα με το χρήμα, τη βιομηχανική συμμετοχή και την πολιτική πίεση.
Οι κυπριακές προεδρικές εκλογές είναι ακόμη μακριά, στις αρχές του 2028. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν τις αποφάσεις. Τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα θέλουν χρόνια. Η προεκλογική περίοδος, όμως, θέλει ησυχία, κορδέλες και όσο το δυνατόν λιγότερους λογαριασμούς.
Και στη Λευκωσία υπάρχει τεράστιο άγχος για το πώς θα παρουσιαστούν όλα αυτά όσο πλησιάζουν οι εκλογές. Άλλο να λες ότι εκσυγχρονίζεις την Εθνική Φρουρά με ευρωπαϊκά χρήματα και άλλο να αρχίσουν οι αντίπαλοι να αθροίζουν δισεκατομμύρια σε τηλεοπτικά παράθυρα.
Τα 25 εκατομμύρια και οι θερμικές κάμερες των ΑΜΧ-30
Μιλώντας για κυπριακούς λογαριασμούς, ξέχασα να σας πω κάτι αρκετά σημαντικό για τα παλιά γαλλικά ΑΜΧ-30Β2. Είχα γράψει ότι αγοράστηκαν θερμικές διόπτρες και σύγχρονα ηλεκτροοπτικά για τα άρματα της Εθνικής Φρουράς. Το ποσό που ακούστηκε ήταν περίπου 25 εκατομμύρια ευρώ, αν το θυμάμαι σωστά. Το ποσό είναι αρκετά μεγάλο για να μην το προσπεράσεις και αρκετά μικρό για να μην πιστέψεις ότι εκσυγχρονίζονται πλήρως όλα τα ΑΜΧ-30.
Αν μοιράσεις 25 εκατομμύρια στα περίπου 52 άρματα, βγαίνει λιγότερο από μισό εκατομμύριο ανά όχημα. Και από εκεί πρέπει να πληρωθούν συσκευές, ολοκλήρωση, καλωδιώσεις, ανταλλακτικά, εκπαίδευση και υποστήριξη.
Ένα πλήρες σύγχρονο πακέτο σκοπευτικών, θερμικής απεικόνισης και ελέγχου πυρός επιπέδου νέου ΛΕΟΠΑΡΝΤ 2 μπορεί να φτάσει σε αρκετά εκατομμύρια ευρώ ανά άρμα. Μιλάμε για τρία έως πέντε εκατομμύρια σε μια σοβαρή ολοκληρωμένη αναβάθμιση, όχι για μια κάμερα που βιδώνεις πάνω στον πύργο και φεύγεις.
Συνεπώς, αυτά τα 25 εκατομμύρια κάτι είναι. Αλλά μάλλον δεν είναι αυτό που νομίζουμε. Άλλωστε, οι νεότερες πληροφορίες λένε ότι το ποσό δεν αφορά στο σύνολό του μόνο την αναβάθμιση των ΑΜΧ-30Β2. Και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι όλα τα ηλεκτροοπτικά που αγοράστηκαν θα καταλήξουν στα γαλλικά άρματα, τα οποία παρουσιάζουν τεράστια προβλήματα αξιοπιστίας και βρίσκονται ήδη με το ένα πόδι προς την έξοδο.
Κάτι μου λέει ότι οι Κύπριοι αγόρασαν πρώτα ένα χρήσιμο πακέτο ηλεκτροοπτικών και μετά θα αποφασίσουν πού ακριβώς θα το βάλουν. Στην απάντηση προς τη Βουλή, τα γαλλικά άρματα βρέθηκαν ως μια καλή και εύκολη εξήγηση. Μπορεί να κάνω λάθος. Αλλά όταν ένα πρόγραμμα έχει μικρότερο ποσό από αυτό που απαιτεί ο τίτλος του και ταυτόχρονα αφορά οχήματα που όλοι συζητούν να αποσύρουν, η καφετιέρα μου αρχίζει να αναβοσβήνει.
Τα σερβικά ΤΑΜΝΑΒΑ πάνω σε ρωσικά φορτηγά
Μιλώντας για πράγματα που κάνουν την καφετιέρα να αναβοσβήνει, ο αγαπητός Κύπριος ΚαΨιΜιτζής, με τον οποίο έχουμε εξαιρετικές σχέσεις, μου επισήμανε κάτι πραγματικά παράδοξο.
Θυμάστε τα σερβικά ρουκετοβόλα ΤΑΜΝΑΒΑ που αγοράστηκαν; Είναι προσεγμένα συστήματα, πλήρως αυτοματοποιημένα, με σύγχρονο έλεγχο πυρός και δυνατότητα να χρησιμοποιούν διαφορετικά πυρομαχικά. Στην πράξη δίνουν στην Εθνική Φρουρά ένα σύγχρονο εργαλείο μαζικών πυρών.
Το πρόβλημα δεν είναι τα ίδια τα ρουκετοβόλα. Το πρόβλημα είναι ότι σύμφωνα με τις πληροφορίες μου, ήρθαν πάνω σε ρωσικά φορτηγά ΚΑΜΑΖ. Ναι, καλά καταλάβατε. Η Κύπρος κάνει τεράστια προσπάθεια να ξεφορτωθεί το ρωσικό και σοβιετικό υλικό της και την ίδια στιγμή αγόρασε καινούργια ρουκετοβόλα πάνω σε ρωσικούς φορείς.
Το βασικό ΤΑΜΝΑΒΑ έχει παρουσιαστεί και προσφέρεται πάνω σε ΚΑΜΑΖ 6560 οκτώ επί οκτώ. Υπάρχουν δημοσιεύματα που χαρακτηρίζουν τα κυπριακά οχήματα ΜΑΝ ΤΖΙ-ΕΣ 41.480. Μόνο που στην παρέλαση δεν φαίνεται κανένα ΜΑΝ. Η ειδική θωρακισμένη καμπίνα καλύπτει ολόκληρη τη μορφή και τα σήματα του αρχικού φορτηγού, ενώ η εξωτερική διαμόρφωση είναι αυτή που γνωρίζουμε από το ΤΑΜΝΑΒΑ πάνω σε ΚΑΜΑΖ.
Η εικόνα παραμένει θολή. Αν κάποιος έχει τους αριθμούς πλαισίου και θέλει να λύσει οριστικά το μυστήριο, εδώ είμαστε. Μέχρι τότε, δεν θα βαφτίσουμε τα φορτηγά γερμανικά επειδή το έγραψε πρώτα κάποιος και οι υπόλοιποι το αντέγραψαν.
Και εδώ αρχίζουν οι απορίες. Πώς κατάφεραν τα συγκεκριμένα φορτηγά να εξαχθούν από τη Ρωσία; Είχε κλείσει η συμφωνία πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία; Είχαν βγει από τη χώρα νωρίτερα και περίμεναν στη Σερβία; Ακόμη κι έτσι να έγινε, γιατί δεν επελέγη εξαρχής ένας ευρωπαϊκός φορέας;
Δεν μιλάμε για κάποιο παλιό σύστημα που η Εθνική Φρουρά κληρονόμησε πριν από τριάντα χρόνια και τώρα προσπαθεί να κρατήσει ζωντανό με πατέντες. Μιλάμε για μια καινούργια προμήθεια, η οποία θα έπρεπε να μειώνει την εξάρτηση από τη Ρωσία και όχι να προσθέτει άλλη μία εφοδιαστική ουρά.
Το φορτηγό δεν είναι μια αδιάφορη βάση πάνω στην οποία βιδώνεις τον εκτοξευτή και το ξεχνάς. Θέλει ανταλλακτικά, κινητήρες, κιβώτια, αναρτήσεις, ηλεκτρικά, τεχνικούς και υποστήριξη για δεκαετίες. Αν δεν κινείται ο φορέας, το καλύτερο ρουκετοβόλο του κόσμου γίνεται ένα πολύ ακριβό σταθερό έκθεμα.
Κάτι περίεργο συμβαίνει λοιπόν στο νησί και δεν έχω ακόμη καταλάβει τι. Από τη μία σχεδιάζουν γαλλική μηχανοκίνηση, ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και σταδιακή απομάκρυνση του ρωσικού υλικού. Από την άλλη εμφανίζονται ολοκαίνουργια σερβικά ρουκετοβόλα πάνω σε ρωσικά φορτηγά. Μπορεί να υπάρχει μια εξήγηση. Θα ήθελα πολύ να την ακούσω.
