Για όσους ασχολούμαστε με τα αμυντικά ζητήματα – στη μεγάλη περιπλοκότητα τους, που δεν επιτρέπει εύκολες απαντήσεις- έχει πάντα ενδιαφέρον να διαβάζουμε τις τοποθετήσεις “επωνύμων” για αυτά, πόσο μάλλον πολιτικών προσώπων. Οχι γιατί κατ΄ ανάγκη έχουν ειδική γνώση αλλά διαθέτουν μεγάλο κοινό, η άποψη τους διαχέεται ευρύτερα ενώ απηχούν πολλές φορές μια “διαδεδομένη αντίληψη”, μεταφέρουν δηλαδή αυτό που αντιλαμβάνονται τόσο από το κοινό όσο και από τις γνωριμίες τους. Άρα είτε ως δική τους γνώμη, είτε ως “αντηχεία” της κοινωνίας, μας δίνουν μια εικόνα, που πολλές φορές θέλει ανάλυση.

Σήμερα λοιπόν, ο κ. Γιώργος Κύρτσος, γνωστός δημοσιογράφος και πολιτικός (είχε διατελέσει και ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας από το 2014 έως και το 2022, οπότε και διεγράφη λόγω διαφωνιών, ενώ ολοκλήρωσε τη θητεία του στο Ευρωκοινοβούλιο το 2024), δημοσίευσε στο Χ, το παρακάτω καυστικό, σχολιάζοντας αρνητικά την απόκτηση από την Ελλάδα των 2 ιταλικών φρεγατών FREMM/Bergamini:

Να επιχειρήσουμε λοιπόν να δομήσουμε μια απάντηση σε όσα λέει, πολλά και ενδιαφέροντα, γιατί συνδέει εγχώρια εξοπλιστικά, στρατηγική, αμυντική τεχνολογία, τουρκικούς εξοπλισμούς, διεθνείς σχέσεις αλλά και την πολιτική σκηνή της χώρας. Με μια βασική επισήμανση: Απαντάμε με την δική μας γνώμη και γνώση και όχι ως “απολογητές” της κυβέρνησης, ούτε ως υπερασπιστές της, κάτι που θα φανεί και στη συνέχεια. Άλλωστε θεωρούμε δεδομένο πως και ο κ. Κύρτσος σχολιάζει τα της άμυνας, που θέλουν μεγάλη προσοχή, όχι ορμώμενος από κάποιο αντιπολιτευτικό “γινάτι” αλλά γιατί πιστεύει ότι λέει και έχει αγωνία για την άμυνα μας. Τι διατυπώνει λοιπόν επιγραμματικά ο ίδιος και αναλυτικά το σχόλιο μας:

Α. “Οι φρεγάτες είναι μεταχειρισμένες, εντάχθηκαν στο Ιταλικό Ναυτικό το 2013”

Ολόσωστο, αλλά αυτό δεν τις απαξιώνει. Μια φρεγάτα έχει χρόνο ζωής κάπου 40 χρόνια, οπότε το να αποκτώνονται σκάφη με 16 χρόνια σε υπηρεσία ήδη (όταν τα παραλάβουμε το 2028 και 2029), και καλά συντηρημένα, όπως πάγια κάνει το Ιταλικό Ναυτικό, δεν είναι προς ακύρωση τους.

Ναι, ένα ολοκαίνουργιο σκάφος είναι το προτιμητέο, αλλά αυτό κοστίζει έως και τριπλάσια. Ενδεικτικά κάθε ιταλική μεταχειρισμένη φρεγάτα που θα πάρουμε εκτιμάται στα περίπου 230 εκατ. ευρώ η μια, ενώ μια νέα ελληνική FDI, κοστίζει, χωρίς όπλα, κάπου 800 εκατ. με βάση την τελευταία παραγγελία μας. Άρα οι ιταλικές είναι αυτή τη στιγμή καλός συνδυασμός μεγάλου υπολοίπου ζωής και λογικού κόστους.

Β. “Οι φρεγάτες χρειάζονται εκατοντάδες εκατομμύρια για να εκσυγχρονιστούν για ελληνική υπηρεσία”

Ολόσωστο. Αλλά ακόμη και να υπολογίσουμε… άλλα τόσα, για να τις οπλίσουμε και εκσυγχρονίσουμε, δηλαδή ακόμη 460 εκατ., τότε με ένα σύνολο κάπου στα 900 εκατ. ή και ένα δισεκατομμύριο για να έχουμε και περιθώριο ασφαλείας, και πάλι οι δύο Bergamini με υπόλοιπο ζωής 24 χρόνια η μια, αξίζουν πολλά.

Να το διατυπώσουμε αλλιώς: αν με ένα δις ευρώ, το Πολεμικό μας Ναυτικό “αγοράζει” 48 χρόνια υπηρεσίας (δύο σκάφη επί 24 έτη), συν τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα που προσφέρει ο αριθμός των Bergamini, αυτό προσφέρει κάτι περισσότερο από το αγοράζαμε μια νέα φρεγάτα που κάνει… πάλι 1 δις ευρώ (σκάφος συν οπλισμός) και έχει 40 έτη υπηρεσίας μπροστά της. Ο κ. Κύρτος γνωρίζει καλά τα οικονομικά, βλέπει ελπίζουμε το παραπάνω πλεονέκτημα. Ενώ αν πάρουμε και άλλες 2 Bergamini που είναι ο στόχος θα υπάρξει και οικονομία κλίμακας.

Γ. “Οι σύγχρονοι πόλεμοι δείχνουν πως τα μεγάλα σκάφη επιφανείας είναι εύκολοι στόχοι των drones και των πυραύλων”

Σωστό και επισήμανση που προβληματίζει παγκοσμίως. Άρα ο κ. Κύρτσος λέει πως η εποχή των “μεγάλων και ακριβών πλοίων” κάπου τελειώνει, μιας και αυτά είναι ευάλωτα σε νέες απειλές. Δεν είναι έτσι όμως. Και η απλουστευση κρύβει πολλές παγίδες.

Αρχικά, ένα μεγάλο σκάφος επιφανείας σίγουρα θα “προσελκύσει” πολλά πυρά, είτε συμβατικά, είτε πιο σύγχρονα, όπως τα drones. Αλλά αυτό δεν ακυρώνει την δράση τους και την ανάγκη τους. Μάλιστα, σήμερα στην Ευρώπη ναυπηγούνται και έχουν παραγγελθεί κάπου 40 φρεγάτες από όλα τα ναυτικά της ηπείρου και έπονται κι άλλες. Η Τουρκία που είναι και η δική μας απειλή, σήμερα ναυπηγεί παράλληλα σε 5 ναυπηγεία, 7 νέες φρεγάτες, 4 κορβέτες, ένα αντιτορπιλικό, ένα νέο μεγάλο αεροπλανοφόρο. Οπότε όλοι αυτοί, “φίλοι κι εχθροί”, έχουν πάθει κάποια μαζική τύφλωση και χαύνωση στο να επιμένουν στην ενίσχυση των Ναυτικών τους με μεγάλα σκάφη, ενώ την αλήθεια της απαξίωσης τους, την κατέχει ο κ. Κύρτσος; Το πιθανότερο πως όχι.

Τα μεγάλα λοιπόν επιθετικά σκάφη επιφανείας, παραμένουν κρίσιμα σε κάθε ναυτικό γιατί παρά τον αυξημένο κίνδυνο που αντιμετωπίζουν, είναι τα πρώτα και κύρια μέσα προβολής και επιβολής ναυτικής ισχύος και διασφάλισης κυριαρχίας. Μια Ελλάδα λοιπόν χωρίς μεγάλο (για τα μέτρα της) στόλο μεγάλων σκαφών, δεν μπορεί να διασφαλίσει ούτε την άμυνα του Αιγαίου, ούτε τη δυνητική ΑΟΖ μας, ούτε βέβαια την “κείται μακράν” Κύπρο. Εκτός αν ο κ. Κύρτσος προτείνει η ναυτική μας άμυνα να στηριχθεί κυρίως σε πυραυλακάτους των 700 τόννων, που είναι το αμέσως μικρότερο πλοίο μας.

Οι συντάκτες της ΠΤΗΣΗΣ ψηφίζουν φρεγάτες: FREMM-IT, η πιο σίγουρη επιλογή ισχύος

Τι κάνει το μεγάλο σκάφος, κλάσης φρεγάτας (πόσο μάλλον η Bergamini των 6.700 τόνων); Τα πάντα, όπως προβλέπεται από τον ρόλο του. Μάχεται κατά άλλων σκαφών επιφανείας, καταδιώκει υποβρύχια, αμύνεται κάτα αεροσκαφών και ανάλογα τον εξοπλισμό του μπορεί να παρέχει αεράμυνα μεγάλης εμβελείας. Στην ελληνική περίπτωση διοικεί και στολίσκο, αντιμετωπίζει αποβατική ενέργεια, υπερασπίζεται νησιά και νησίδες, κάνει αποστολές παράκτιες αλλά και “βαθέων υδάτων” (blue water), προστατεύει θαλάσσια μεταφορά ενισχύσεων σε νησί μας που δέχεται επίθεση, κρατά ανοιχτά κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, αποτρέπει τον εχθρικό στόλο να κάνει πλήρη η μερικό αποκλεισμό νησιών, ή να βομβαρδίσει παράκτιες κρίσιμες εγκαταστάσεις. Αν λοιπόν οι “φρεγάτες είναι εύκολοι στόχοι”, όλα τα παραπάνω ποιός θα τα κάνει, αν δεν τις έχουμε;

Ενδεικτικά και μόνο, και για ενημέρωση του κ. Κύρτσου: Οι φρεγάτες FREMM/Bergamini στην έkδοση ASW, έχοντας ηλεκτρική πρόωση (δηλαδή κάνουν πολύ μικρό υποθαλάσσιο θόρυβο), και ικανότητα φιλοξενίας 2 ελικοπτέρων, ή ενός και αρκετών δικών τους drone, και ισχυρά σόναρ, είναι σήμερα σε όλη την Ευρώπη, το καλύτερο σκάφος ανθυποβρυχιακού πολέμου. Άρα λοιπόν αν “δεν τις πάρουμε λόγω κόστους, γηρατειών, ευαλωτότητας”, πως ακριβώς προτείνει ο κ. Κύρτσος να αντιμετωπίσουμε τα 14 τουρκικά υποβρύχια (6 ολοκαίνουργια, και 8 αναβαθμισμένα σε λίγα χρόνια) σε μια πιθανή σύρραξη; Μήπως με την… “Ασπίδα του Αχιλλέα”, όπως φιλόδοξα έχει ακουστεί από την τρέχουσα κυβέρνηση;

Οπότε και σαφώς διαφωνούμε σε όσα διατυπώνει και απορρίπτει τα σύγχρονα μεγάλα πολεμικά πλοία (το έχει κάνει κριτικάροντας και την ελληνική αγορά των φρεγατών FDI).

Που έχει δίκιο ο κ. Κύρτσος: Στο ότι ακριβώς επειδή υπάρχει αυξημένος κίνδυνος από drone (κάθε τύπου), πρέπει κάθε μεγάλο σκάφος επιφανείας να εξοπλιστεί ανάλογα και να ενισχυθεί με τέτοιο τρόπο που να του επιτρέπει να αντέξει σε τέτοιες επιθέσεις, και να τις αδρανοποιεί. Θέλει ο κ. Κύρτσος να κάνει παραγωγική αντιπολίτευση; Να προτείνουμε ένα πεδίο που μπορεί να ασκηθεί με μεγάλη πειθώ. Πιέζοντας την τρέχουσα κυβέρνηση (και την όποια επόμενη) να οπλίσει και να εξοπλίσει ορθά, και να συντηρήσει σωστά (άλλο μεγάλο θέμα αυτό) και τις Bergamini και τις FDI και τις MEKO και όλα τα σκάφη του Πολεμικού Ναυτικού. Και να μην κάνει σχετικές υποχωρήσεις, συμβιβασμούς και εκπτώσεις.

Δ. “Η Τουρκία έχει ξεφύγει σε τεχνολογίες drone”

Ολόσωστο. Άρα και εδώ ο κ. Κύρτσος μπορεί να πιέσει και να ελέγξει την κυβέρνηση, ώστε να επενδύσει περισσότερα και ταχύτερα σε δικές μας ανάλογες τεχνολογίες, εκμεταλλευόμενη και την εγχώρια τεχνογνωσία που υπάρχει. Ας αναζητήσει λοιπόν πόσες ελληνικές εταιρίες παράγουν λύσεις drones, γιατί αυτές ακόμη δεν έχουν προτιμηθεί στις προμήθειες μας, γιατί έως σήμερα (ελπίζουμε να μην συνεχιστεί) αγοράζει η χώρα μας drone από το εξωτερικό. Για σχετικές πληροφορίες ας ανατρέξει στην θεματολογία μας.

Ελλάδα, η χώρα που σχεδιάζουμε και παράγουμε drones, αλλά οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν τα αγοράζουν!

Ε. “Η Τουρκία συνεργάζεται αμυντικά με την Ιταλία, κι εμείς αγοράζουμε ιταλικές φρεγάτες”

Ολόσωστο. Και απλοϊκό σε βαθμό που προβληματίζει. Η Τουρκία σήμερα συνεργάζεται αμυντικά (και πουλά ή αγοράζει όπλα) και με την Ιταλία και με την Ισπανία και με τη Βρετανία και με την Πολωνία και με την Πορτογαλία και με τη Ρουμανία και με την Αλβανία και την Κροατία και τη Λιθουανία και την Ουγγαρία κ.α. Τι πρέπει λοιπόν να κάνει η χώρα μας; Να “περιχαρακωθεί”, να εμφανίζεται κλαίουσα και περιπλανώμενη στο ευρωπαϊκό προσκήνιο, ότι “παίζετε με την Τουρκία και όχι με μένα”; Να απαγορεύσουμε στον εαυτό μας, όποια στρατηγική και εξοπλιστική και αμυντική προοπτική με πολλές χώρες γιατί εκεί η Τουρκία “μπήκε πρώτη”; Να είμαστε “κατσουφιασμένοι” με την κυβέρνηση Μελόνι, γιατί πράγματι συναλλάσεται σε υψηλό επίπεδο με την Άγκυρα, αλλά την ίδια στιγμή την ίδια κυβέρνηση και την ίδια χώρα γενικότερα, την έχουμε και εμείς ανάγκη: Για να καθορίσουμε από μαζί στρατηγική για την αντιμετώπιση και διαχείριση της Λιβύης, ειδικά σε θέματα ΑΟΖ και μεταναστευτικού. Παρεκτός και είναι προς συμφέρον μας να “παραχωρήσουμε” την Ρώμη στην Άγκυρα.

ΑΝΑΛΥΣΗ: Ερντογάν-Μελόνι, ιταλοτουρκικός αρραβώνας με επίκεντρο την άμυνα

Ο κ. Κύρτσος με πολυετή θητεία στο Ευρωκοινοβούλιο σίγουρα ξέρει τα παραπάνω και τη ρευστότητα των διεθνών σχέσεων, και τη διαρκή συναλλακτική κουλτούρα τους και την πολυμορφία των περιφερειακών συνεργασιών και συσπειρώσεων. Άρα το “κακώς αγοράζω από Ιταλία γιατί έτσι την επιβραβεύω” γιατί δεν μπορεί να το αξιολογήσει ως “ας κάνουμε μια προσπάθεια προσέγγισης της Ιταλίας, αμυντικά και γεωπολιτικά, ώστε να μην αλωνίζει στη Ρώμη μόνη της η Άγκυρα”; Έχουμε πιθανότητα επιτυχίας κοντά στο 100%; Σαφώς όχι. Έχουμε εγγυήσεις; Σαφώς όχι. Έχουμε εναλλακτικές όμως που να μας επιτρέπουν αφ΄υψηλού στάση και περιφρόνηση γειτονικών χωρών μεγέθους και επιρροής, Ιταλίας. Σαφώς, πάλι όχι.

Άρα ως γνώστης, ας προτείνει πρακτικές προσέγγισης της Ιταλίας, ακόμη και αν διαπιστώνουμε με δυσφορία (όλοι μας), την τουρκική εκεί επαφή και τριβή. Και ίσως συμφωνήσουμε στην κριτική της εξωτερικής μας πολιτικής, που θέλει πολλά και πιο πειστικά από ό,τι διαπιστώνουμε.

ΣΤ. “Δεν έχουμε λεφτά για πέταμα”

Αυτή η φράση αποτελεί το κλείσιμο του σχολίου του κ. Κύρτσου. Συμφωνούμε μαζί του απόλυτα. Και ακριβώς επειδή ούτε λεφτά περισσεύουν και η Τουρκία μεγεθύνεται, είναι απαραίτητο να βρούμε λύσεις έξυπνης διαχείρισης των χρημάτων μας στα αμυντικά, εξυπνότερης στα γεωπολιτικά και έως και “ιδιοφυίας” στη μόχλευση των όποιων εγχώριων δυνατότητων μας. Άρα χρειαζόμαστε και τη στοχευμένη κριτική με στοιχεία, και κάποιες προτάσεις -ειδικά από τους έχοντες κύρος και δημόσια θέση (έστω και στο παρελθόν)- και μια εμβύθιση στα στροβιλώδη των αμυντικών ζητημάτων.

Σε κάθε περίπτωση ευχαριστούμε τον κ. Κύρτσο γιατί διατύπωσε ευθαρσώς τη γνώμη του για ένα κρίσιμο εξοπλιστικό και μας έδωσε ευκαιρία να πούμε και εμείς τη δική μας. Στη διάθεση του για να εξελίξουμε τη συζήτηση.