Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει τη χρηματοδοτική στήριξη προς την Ουκρανία, καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται, οι ρωσικές επιθέσεις εντείνονται και οι οικονομικές ανάγκες του Κιέβου αυξάνονται. Στις 30 Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της για τη διάθεση των υπόλοιπων 45 δισ. ευρώ από το ευρωπαϊκό δάνειο συνολικού ύψους 90 δισ. ευρώ, που καλύπτει την περίοδο 2026–2027.
Στόχος των Βρυξελλών είναι οι εκταμιεύσεις να ξεκινήσουν στις αρχές του 2027, με σημαντικό μέρος των χρημάτων να διατίθεται κατά το πρώτο εξάμηνο, ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τόσο την άμυνα όσο και τη λειτουργία του ουκρανικού κράτους. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Κομισιόν και το Euronews, από τα 45 δισ. ευρώ, τα 31,7 δισ. προορίζονται για την ενίσχυση της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας και τα υπόλοιπα 13,3 δισ. για τη στήριξη του κρατικού προϋπολογισμού. Η πρόταση πρέπει ακόμη να εγκριθεί από το Συμβούλιο της ΕΕ.
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι ακόμη και αυτά τα χρήματα δεν επαρκούν. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τις οποίες επικαλούνται οι Financial Times και το Euronews, η Ουκρανία αντιμετωπίζει για το 2027 πρόσθετο χρηματοδοτικό κενό περίπου 70 δισ. ευρώ, πέρα από τα 45 δισ. που έχουν ήδη προβλεφθεί. Πρόκειται για χρήματα που χρειάζονται τόσο για στρατιωτικές δαπάνες όσο και για τη λειτουργία του κράτους.
Όταν σχεδιάστηκε το ευρωπαϊκό δάνειο των 90 δισ. ευρώ, οι υπολογισμοί βασίζονταν στην υπόθεση ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να τελειώσει μέσα στο 2026. Αυτό δεν συνέβη. Αντίθετα, η Ρωσία συνεχίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, εντείνει τις επιθέσεις εναντίον ενεργειακών και άλλων πολιτικών υποδομών, ενώ οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα και στις εξαγωγές μέσω της Μαύρης Θάλασσας επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την ουκρανική οικονομία.
Όπως αναφέρει το Euronews, εσωτερικό έγγραφο της Κομισιόν συνδέει το αυξανόμενο έλλειμμα με την παράταση του πολέμου, τις καταστροφές που προκαλούν οι ρωσικές επιθέσεις και τη μείωση της οικονομικής βοήθειας από χώρες εκτός ΕΕ.
Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης του 2027 θα κατευθυνθεί στην άμυνα, κυρίως στην παραγωγή και προμήθεια οπλικών συστημάτων, πυρομαχικών, drones και μέσων αντιαεροπορικής προστασίας. Τα 31,7 δισ. ευρώ θα εκταμιεύονται σταδιακά, ανάλογα με τις συμβάσεις που θα υποβάλλει το Κίεβο, ενώ η διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει ήδη από το 2026, ώστε να μην καθυστερήσουν οι παραδόσεις την επόμενη χρονιά. Τ
α υπόλοιπα 13,3 δισ. ευρώ προορίζονται για τη διατήρηση βασικών δημόσιων υπηρεσιών και τη δημοσιονομική σταθερότητα, με προϋποθέσεις που αφορούν το κράτος δικαίου, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Σύμφωνα με το Euronews, εκταμίευση ύψους 3,7 δισ. ευρώ έχει ήδη καθυστερήσει, γεγονός που δείχνει πόσο σημαντική είναι όχι μόνο η έγκριση της χρηματοδότησης, αλλά και η έγκαιρη καταβολή της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης ότι από τα 45 δισ. ευρώ που είχαν προβλεφθεί για το 2026, μέχρι τις 30 Οκτωβρίου είχαν εκταμιευθεί 19,8 δισ. ευρώ.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, πάντως, παραμένει το ποιος θα καλύψει το πρόσθετο χρηματοδοτικό κενό. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times της 27ης Οκτωβρίου, που βασίζεται σε εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι χώρες εκτός ΕΕ έχουν μέχρι στιγμής δεσμευτεί να διαθέσουν μόλις 4 δισ. ευρώ για το 2027, έναντι 19 δισ. ευρώ το 2026. Μάλιστα, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία, ο Καναδάς και η Ιαπωνία εμφανίζονται να έχουν αναλάβει συνολικά δεσμεύσεις μόλις 1 δισ. ευρώ για την επόμενη χρονιά.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει σταματήσει την άμεση αμερικανική χρηματοδότηση προς την Ουκρανία, με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο βάρος να μεταφέρεται πλέον στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τους FT, η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της αντιπροσωπεύουν ήδη περίπου το 80% της οικονομικής βοήθειας που έχει δεσμευτεί για το 2027. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες ξεκαθαρίζουν ότι δεν μπορούν να καλύψουν μόνες τους όλες τις ανάγκες της Ουκρανίας.
Όπως δήλωσε στο Reuters ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, η ΕΕ επιδιώκει να καλύψει περίπου τα δύο τρίτα των χρηματοδοτικών αναγκών, αφήνοντας το υπόλοιπο στους διεθνείς εταίρους. Για το πρόσθετο κενό των 70 δισ. ευρώ, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει νέα ευρωπαϊκή χρηματοδότηση περίπου 45–46 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με το Euronews και το Agence Europe, ένα νέο κοινό ευρωπαϊκό δάνειο εξετάζεται ήδη ως πιθανή λύση.
Παράλληλα, επανέρχεται η συζήτηση για την αξιοποίηση των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, συνολικής αξίας περίπου 210 δισ. ευρώ στην ΕΕ. Ωστόσο, η επιλογή αυτή εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά νομικά και πολιτικά εμπόδια, ιδιαίτερα λόγω των αντιρρήσεων του Βελγίου, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων. Μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση για τη χρηματοδότηση του πρόσθετου ελλείμματος.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ζητήσει από τους Ευρωπαίους να επιταχύνουν τις εκταμιεύσεις, υπογραμμίζοντας ότι όσο νωρίτερα φτάσουν τα χρήματα για την παραγωγή drones, την προμήθεια συστημάτων αεράμυνας και τις υπόλοιπες κρίσιμες ανάγκες, τόσο καλύτερα θα μπορέσει η χώρα να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του 2027. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ανάγκη προμήθειας ακριβών αμερικανικών πυραύλων αναχαίτισης Patriot, καθώς η προστασία των ουκρανικών πόλεων και των ενεργειακών υποδομών επηρεάζει άμεσα και την οικονομική αντοχή της χώρας.
Σύμφωνα με το Reuters, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν το ζήτημα της πρόσθετης χρηματοδότησης στην έκτακτη σύνοδο κορυφής της 26ης και 27ης Νοεμβρίου. Μέχρι τότε, οι Βρυξέλλες καλούνται να βρουν όχι μόνο τα χρήματα, αλλά και την απαραίτητη πολιτική συμφωνία. Για την Ουκρανία, όμως, ο χρόνος πιέζει: οι στρατιωτικές και οικονομικές ανάγκες δεν περιμένουν τις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις και η δυνατότητα της χώρας να συνεχίσει να αμύνεται και να διατηρεί τη λειτουργία του κράτους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο γρήγορα οι σύμμαχοί της θα μετατρέψουν τις δεσμεύσεις τους σε πραγματική βοήθεια.
