Μια ασυνήθιστη συνάντηση για το μέλλον του ΝΑΤΟ ετοιμάζει το Πεντάγωνο στην Πολωνία, όμως από τη λίστα των προσκεκλημένων απουσιάζουν ορισμένοι από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ. Σύμφωνα με το Politico, το οποίο επικαλείται έξι διπλωμάτες με γνώση των προετοιμασιών, δεν προσκλήθηκαν η Βρετανία, η Γαλλία, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία. Αντίθετα, στο τραπέζι αναμένεται να καθίσουν η Πολωνία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία και η Φινλανδία. Η πρωτοβουλία προωθείται από τον Elbridge Colby, υφυπουργό Άμυνας των ΗΠΑ αρμόδιο για θέματα πολιτικής, και αντικείμενο της συνάντησης θα είναι η μελλοντική λειτουργία και κατεύθυνση της Συμμαχίας.
Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι κυρίως ποιοι έμειναν εκτός. Η Βρετανία και η Γαλλία είναι οι δύο ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ και διαθέτουν από τις ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις της Ευρώπης. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η απουσία της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας, χωρών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας και συνορεύουν άμεσα με τη Ρωσία ή τη Λευκορωσία. Το ΝΑΤΟ έχει μάλιστα ενισχύσει σημαντικά αυτή την πτέρυγα τα τελευταία χρόνια με πολυεθνικές δυνάμεις, νέα αμυντικά σχέδια και πρόσθετες αποστολές επιτήρησης. Ένας διπλωμάτης χώρας που δεν προσκλήθηκε δήλωσε στο Politico ότι η κυβέρνησή του προσπαθεί ακόμη να καταλάβει με ποια ακριβώς κριτήρια επιλέχθηκαν οι συμμετέχοντες.
Υπάρχει πάντως μια εξήγηση για τη λογική του νέου σχήματος. Ο Colby είχε δηλώσει μετά από προηγούμενη συνάντηση στο Μπέργκεν ότι οι ΗΠΑ θέλουν να συνεργάζονται στενότερα με συμμάχους που κινούνται γρήγορα στην αύξηση των αμυντικών δαπανών, διαθέτουν πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες και είναι έτοιμοι να μετατρέψουν τις δεσμεύσεις σε πράξη. Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με την ευρύτερη αμερικανική θέση ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την άμυνα της ηπείρου. Ο ίδιος ο Colby έχει περιγράψει αυτή τη νέα προσέγγιση ως «NATO 3.0» — μια ισχυρότερη Ευρώπη μέσα σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ, με πιο ισορροπημένη κατανομή των βαρών μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαίων συμμάχων. Τον Αύγουστο ενημέρωσε μάλιστα το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο για την αμερικανική επανεξέταση της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη.
Η συζήτηση γίνεται την ώρα που ολόκληρο το ΝΑΤΟ βρίσκεται ήδη σε διαδικασία μεγάλης αύξησης των στρατιωτικών δαπανών. Στη Σύνοδο της Χάγης το 2025, οι σύμμαχοι συμφώνησαν ότι έως το 2035 θα κατευθύνουν συνολικά το 5% του ΑΕΠ τους στην άμυνα και την ασφάλεια: τουλάχιστον 3,5% για καθαρά στρατιωτικές ανάγκες και έως 1,5% για υποδομές, κυβερνοασφάλεια, πολιτική προστασία, ανθεκτικότητα και αμυντική βιομηχανία. Το ίδιο το ΝΑΤΟ εξακολουθεί επισήμως να δίνει έμφαση στην ενότητα και στη συλλογική άμυνα όλων των μελών του. Γι’ αυτό η συνάντηση στην Πολωνία δεν αποτελεί κάποιο νέο επίσημο όργανο που αντικαθιστά τις δομές της Συμμαχίας. Παρ’ όλα αυτά, η επιλογή μιας μικρής ομάδας χωρών για μια συζήτηση με αντικείμενο το «μέλλον του ΝΑΤΟ», αφήνοντας εκτός Λονδίνο, Παρίσι και ολόκληρη τη Βαλτική, είναι αυτή που έχει προκαλέσει τα περισσότερα ερωτήματα.
