Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξε σε συμφωνία για την αποδέσμευση 6,6 δισ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη (EPF), βάζοντας τέλος σε ένα αδιέξοδο που κρατούσε για μεγάλο διάστημα μπλοκαρισμένα σημαντικά κονδύλια που συνδέονται με τη στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας. Τη συμφωνία ανακοίνωσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, μετά την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών για το πώς ακριβώς θα χρησιμοποιηθούν τα χρήματα.
Από τα 6,6 δισ. ευρώ, 900 εκατ. ευρώ θα διατεθούν στην ευρωπαϊκή αποστολή στρατιωτικής βοήθειας EUMAM Ukraine, μέσω της οποίας εκπαιδεύονται Ουκρανοί στρατιωτικοί σε χώρες της ΕΕ. Άλλο 1 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθεί για νέες κοινές αγορές στρατιωτικού εξοπλισμού. Το μεγαλύτερο μέρος, περίπου 4,7 δισ. ευρώ, θα επιστραφεί στα κράτη-μέλη ως αποζημίωση για όπλα, πυρομαχικά και άλλο στρατιωτικό υλικό που έχουν ήδη παραδώσει στην Ουκρανία. Σύμφωνα με την Κάλας, ορισμένες χώρες έχουν ήδη δηλώσει ότι σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τα χρήματα που θα πάρουν πίσω για να προσφέρουν νέα βοήθεια στο Κίεβο.
Η συμφωνία είναι σημαντική επειδή βάζει τέλος σε μια μακρά διαμάχη μέσα στην ΕΕ. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η Ουγγαρία μπλόκαρε την έγκριση αποφάσεων που αφορούσαν χρήματα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη και τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία. Ήδη από το 2024, δισεκατομμύρια ευρώ που προορίζονταν για την αποζημίωση χωρών που είχαν στείλει όπλα στο Κίεβο παρέμεναν «παγωμένα», επειδή για τις σχετικές αποφάσεις απαιτούνταν συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών.
Ακόμη και όταν ξεπεράστηκε το ουγγρικό μπλοκάρισμα, όμως, παρέμενε ένα δεύτερο ζήτημα: πού ακριβώς θα πήγαιναν τα 6,6 δισ. ευρώ. Ορισμένες χώρες ήθελαν να αποζημιωθούν για το στρατιωτικό υλικό που είχαν ήδη δώσει στην Ουκρανία, ενώ άλλες πίεζαν ώστε μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων να χρησιμοποιηθεί για νέες αγορές όπλων και για τις σημερινές ανάγκες του ουκρανικού στρατού. Η νέα συμφωνία επιχειρεί ουσιαστικά να συνδυάσει και τις δύο πλευρές: αποζημιώσεις για την προηγούμενη βοήθεια, αλλά και χρήματα για νέες προμήθειες και εκπαίδευση.
Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη είναι ένα από τα βασικά εργαλεία που χρησιμοποιεί η ΕΕ για τη στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022. Μέσω αυτού, οι ευρωπαϊκές χώρες μπορούν να αποζημιώνονται για μέρος του στρατιωτικού εξοπλισμού που παραδίδουν στο Κίεβο. Ο μηχανισμός έχει χρησιμοποιηθεί για πυρομαχικά, πυραύλους, καύσιμα, προστατευτικό και άλλο στρατιωτικό εξοπλισμό, ενώ χρηματοδοτεί και μέρος της εκπαίδευσης των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων.
Η Κάγια Κάλας παρουσίασε τη συμφωνία και ως πολιτικό μήνυμα προς τη Μόσχα. «Καλά νέα για την Ουκρανία και κακά νέα για τη Ρωσία», έγραψε. Σύμφωνα με την ίδια, οι υβριδικές ενέργειες της Μόσχας έχουν στόχο να φοβίσουν την Ευρώπη και να την κάνουν να μειώσει τη βοήθεια προς το Κίεβο. «Η Ευρώπη κάνει το αντίθετο», τόνισε.
