Η αναβάθμιση των επτά Ταχέων Περιπολικών Κατευθυνόμενων Βλημάτων κλάσης Ρουσσέν αποτελεί πλέον αντικείμενο εταιρικών παρουσιάσεων προς το ΓΕΝ. Τα πλοία διατηρούν ισχυρό οπλισμό, με Exocet MM40, RAM, πυροβόλο OTO Melara Super Rapido των 76 χιλιοστών και δύο OTO Breda των 30 χιλιοστών. Η σημερινή ανάγκη εστιάζει στους αισθητήρες, στο σύστημα μάχης και στην ηλεκτρονική αυτοπροστασία. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες, οι λύσεις Thales και Elbit Systems εμφανίζονται ως επικρατέστερες σε αυτή τη φάση. Η Elbit παρουσίασε ολοκληρωμένη πρόταση στο ΓΕΝ στις 12 Μαρτίου 2026, ενώ το ΓΕΝ έχει ανακοινώσει και αυτοτελή παρουσίαση της Saab Naval. Η πρόταση Thales βασίζεται στην εξελικτική συνέχεια της σημερινής διαμόρφωσης, με NS50 και νέα έκδοση TACTICOS. Σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, η αναφερόμενη διαμόρφωση Elbit περιλαμβάνει DAiR, νέο CMS και σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου.
Η τελική σύνθεση των πακέτων παραμένει υπό διαμόρφωση. Το Saab SME-150 εξετάζεται ως πιθανό υποσύστημα ESM/ELINT. Η δημόσια ενημέρωση το παρουσιάζει ως προϊόν της Saab, ενώ η προοπτική ως κοινού χαρακτηριστικού με τις ΜΕΚΟ 200ΗΝ αυξάνει το ενδιαφέρον της σύγκρισης. Για την Elbit, ως πιθανή σύνθεση εξετάζεται δικό της ESM και ενεργό ECM από την οικογένεια Aqua Marine. Το ουσιαστικό δίλημμα υπερβαίνει τη σύγκριση δύο ραντάρ. Το ΠΝ καλείται να σταθμίσει την επίδοση του κύριου ναυτικού ραντάρ μαζί με το συνολικό αποτέλεσμα ανά ευρώ, κιλό και διαθέσιμο χώρο.
Thales και η ώριμη συνέχεια
Η πρόταση της Thales βασίζεται σε ώριμη οικογένεια συστημάτων. Οι Ρουσσέν φέρουν ήδη TACTICOS, στοιχείο που δημιουργεί κοινή βάση εμπειρίας για πληρώματα και υποστήριξη. Κάθε νέα έκδοση CMS και κάθε νέος αισθητήρας απαιτούν εκ νέου ολοκλήρωση, επαλήθευση και πιστοποίηση με RAM, Exocet, Super Rapido, πυροβόλα 30 χιλιοστών και συστήματα διεύθυνσης βολής. Στο κέντρο της πρότασης βρίσκεται το NS50, ένα περιστρεφόμενο 4D AESA ραντάρ X-band για πολεμικά πλοία. Το δημοσιευμένο datasheet δίνει μέγιστη ενόργανη εμβέλεια 180 χιλιομέτρων, υψηλή ταχύτητα περιστροφής, λειτουργίες υποστήριξης όπλων και δυνατότητα ενσωμάτωσης κεραίας IFF. Οι επιχειρησιακές διαμορφώσεις το συνδυάζουν με χωριστό ανακριτή IFF. Η τεχνική εκτίμηση τοποθετεί το NS50 ψηλότερα ως κύριο ναυτικό ραντάρ, με τη σύγκριση ποιότητας ίχνους και αντοχής σε παρεμβολές να απαιτεί κοινά κριτήρια δοκιμής. Η πιθανή διαμόρφωση περιλαμβάνει NS50, νέο TACTICOS και αναβάθμιση των συστημάτων διεύθυνσης βολής. Τα δύο νεότερα πλοία διαθέτουν ήδη STIR 1.2 EO Mk2, ενώ στα πρώτα πέντε υπάρχουν παλαιότερα STING. Ως ESM εξετάζεται πιθανότατα το SME-150 της Saab, με την επιλογή να παραμένει ανοικτή. Το SME-150 καλύπτει παθητικές αποστολές ESM/ELINT. Το NS50 συνιστά μια ευρύτερη μετάβαση από το MW08. Το δημοσιευμένο μέγιστο βάρος του συγκροτήματος πάνω από το κατάστρωμα φθάνει τα 750 κιλά, ενώ τα ανοικτά στοιχεία του MW08 δίνουν περίπου 390 κιλά για την κεραία και τον μηχανισμό περιστροφής. Οι δύο τιμές αφορούν διαφορετικά υποσύνολα και λειτουργούν ως ένδειξη τάξης μεγέθους για την υψηλά τοποθετημένη μάζα. Σε ένα πλοίο μήκους 62 μέτρων, η θέση του βάρους είναι εξίσου σημαντική με το συνολικό βάρος. Η εγκατάσταση του NS50 απαιτεί μελέτη ιστού, ευστάθειας, κέντρου βάρους και δομικής αντοχής. Οι εργασίες αυτές επηρεάζουν το χρονοδιάγραμμα και το κόστος. Υπάρχει και το ερώτημα της αναλογικότητας. Η ενόργανη εμβέλεια των 180 χιλιομέτρων υπηρετεί επιτήρηση και δικτύωση, ενώ το RAM καλύπτει την εγγύς άμυνα. Η σύνθεση αυτή δίνει έμφαση στην κοινή επιχειρησιακή εικόνα και στην έγκαιρη κατάδειξη στο CMS.
Elbit DAiR, MW08 και έλεγχος πυρός
Η ισραηλινή λύση ξεκινά από διαφορετική αφετηρία. Το DAiR είναι software-defined AESA ραντάρ X-band, ικανό να παρακολουθεί έως 10.000 στόχους και να ανανεώνει την εικόνα με ρυθμό έως 4 Hz. Έχει σχεδιαστεί για ευρεία ανίχνευση στόχων όπως ανθρώπους, οχήματα, drone, ελικόπτερα, μικρά αεροσκάφη και σκάφη επιφανείας.
Το δημοσιευμένο datasheet δίνει 27 κιλά και 340 W ανά πάνελ. Τέσσερα πάνελ αντιστοιχούν σε περίπου 108 κιλά και 1,36 kW μόνο για τις κεραίες. Το τελικό εγκατεστημένο μέγεθος περιλαμβάνει επιπλέον βάσεις, καλωδιώσεις, επεξεργαστές, τροφοδοσία και ναυτική προστασία. Η αξία του DAiR βρίσκεται και στην κατανομή της μάζας. Τέσσερα σταθερά πάνελ μπορούν να τοποθετηθούν περιμετρικά του ιστού ή της υπερκατασκευής. Η κατανεμημένη αρχιτεκτονική περιορίζει τη ροπή βάρους και αυξάνει το διαθέσιμο περιθώριο για ESM, ECM, επικοινωνίες και άλλους αισθητήρες. Η Elbit αναφέρει ενδεικτική αποκάλυψη mini drone στα 12 χιλιόμετρα, μικρού αεροσκάφους στα 22, ελικοπτέρου στα 30 και σκάφους στα 60 χιλιόμετρα. Οι τιμές αυτές βασίζονται σε περιορισμένη δημοσιευμένη μεθοδολογία ως προς RCS, πιθανότητα εντοπισμού και συνθήκες δοκιμής. Η σύγκρισή τους με τα 180 χιλιόμετρα του NS50 απαιτεί κοινές συνθήκες δοκιμής. Το προφίλ στόχων περιλαμβάνει drone, USV, ταχύπλοα και στόχους μικρού ίχνους σε παράκτιο περιβάλλον.
Το συγγενικό αμερικανικό MATR-X δοκιμάστηκε το 2024 σε σκάφος 55 ποδών, εν κινήσει με 15 κόμβους, στο πλαίσιο πειραμάτων του αμερικανικού Ναυτικού. Σύμφωνα με την Elbit America, το σύστημα παρήγαγε εικόνα 360 μοιρών και παρακολουθούσε χιλιάδες στόχους. Αποτέλεσε την πρώτη πειραματική τοποθέτηση του MATR-X επί πλοίου, με την πιστοποίηση ως κύριο ραντάρ πολεμικού πλοίου να αποτελεί επόμενο τεχνικό ορόσημο. Η εγκατάσταση του DAiR επιτρέπει στο Πολεμικό Ναυτικό να διατηρήσει το MW08 στην πρώτη φάση. Εφόσον η τεχνική κατάσταση των ραντάρ και τα διαθέσιμα ανταλλακτικά επιτρέπουν τη συνέχιση της υποστήριξής τους, το υπάρχον MW08 μπορεί να παραμείνει ως 3D ραντάρ μέσης εμβέλειας.
Σε αυτή τη διαμόρφωση, το MW08 θα εξακολουθεί να παράγει την ευρύτερη εικόνα αέρα και επιφανείας, ενώ το DAiR θα προσθέτει ταχύτερη ζώνη επιτήρησης απέναντι σε drone, USV, ταχύπλοα και χαμηλά ιπτάμενους στόχους. Τα δύο ραντάρ μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, με διαφορετικές περιοχές συχνοτήτων και διακριτούς ρόλους. Η επιλογή αυτή αξιοποιεί έναν ήδη πληρωμένο αισθητήρα, προσφέρει εφεδρεία και κατανέμει την επένδυση σε διαδοχικές φάσεις. Η τεχνική κατάσταση και η αλυσίδα υποστήριξης του MW08 θα καθορίσουν τον χρόνο της επόμενης φάσης.
Η συνύπαρξη MW08 και DAiR απαιτεί έλεγχο ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας, ακριβή ευθυγράμμιση, χρονικό συγχρονισμό και σύντηξη των ιχνών μέσα στο νέο CMS. Το χαμηλό βάρος και η κατανεμημένη εγκατάσταση του DAiR επιτρέπουν την εξέταση αυτής της αρχιτεκτονικής. Η δημόσια τεκμηρίωση του DAiR καλύπτει εντοπισμό, παρακολούθηση και διαβίβαση ιχνών μέσω πρωτοκόλλου ASTERIX. Η πιστοποίηση για ίχνη, ποιότητας βολής και ναυτικό έλεγχο πυρός αποτελεί χωριστό τεχνικό έργο. Η συνύπαρξη του HENSOLDT SPEXER με ναυτικό πυροβόλο 30 χιλιοστών παρέχει τεχνικό παράδειγμα αρχιτεκτονικής συστήματος, με τον βαλλιστικό βρόχο να ανήκει στο υποσύστημα ελέγχου πυρός. Στην πρόταση Elbit, το DAiR μπορεί να αξιολογηθεί ως αισθητήρας έρευνας και κατάδειξης προς το νέο CMS. Η ανάθεση στόχων στο OTO Melara των 76 χιλιοστών και στα δύο OTO Breda των 30 χιλιοστών προϋποθέτει επίδειξη ακρίβειας ίχνους, καθυστέρησης και σταθεροποίησης, μαζί με δοκιμές πραγματικών βολών.
Στο τεχνικό σχήμα, το DAiR θα διαβιβάζει ίχνη στο CMS και στο υποσύστημα ελέγχου πυρός. Το υποσύστημα θα αναλαμβάνει την ανάθεση όπλου, τους βαλλιστικούς υπολογισμούς, την αντιστάθμιση της κίνησης του πλοίου και τις εντολές προς κάθε πυροβόλο. Οι παράλληλες εμπλοκές εξαρτώνται από την πιστοποίηση ολόκληρου του βρόχου, με το περιστρεφόμενο σύστημα διεύθυνσης βολής να προσφέρει κανάλι ακριβούς παρακολούθησης. Η αξιολόγηση χρειάζεται δοκιμές ακρίβειας ίχνους, καθυστέρησης, σταθεροποίησης, συμπεριφοράς σε θαλάσσιο clutter και πραγματικών βολών. Η δημόσια τεκμηρίωση επιβεβαιώνει την παρακολούθηση χιλιάδων στόχων και τη διαβίβαση δεδομένων μέσω ASTERIX. Η ολοκληρωμένη πιστοποίηση για ναυτικό έλεγχο πυρός αποτελεί βασικό ορόσημο.
Στην πρώτη φάση, τα STING των πρώτων πέντε πλοίων και τα STIR 1.2 EO Mk2 των δύο νεότερων παραμένουν τα κανάλια ακριβούς παρακολούθησης και ελέγχου πυρός. Το MIRADOR μπορεί να διατηρηθεί ως παθητικό κανάλι παρατήρησης. Ο τελικός αριθμός νέων συστημάτων θα προκύψει από τις δοκιμές ολοκλήρωσης και βολών. Το DAiR προσθέτει διακριτό κανάλι επιτήρησης απέναντι σε πολυάριθμα drone, USV και ταχύπλοα. Τα STING και STIR συνεχίζουν να προσφέρουν ακριβή παρακολούθηση και έλεγχο πυρός. Η τελική αρχιτεκτονική πρέπει να ισορροπήσει την κάλυψη πολλών στόχων με την ακρίβεια των εξειδικευμένων συστημάτων διεύθυνσης.
RAM, CMS και ηλεκτρονικός πόλεμος
Η περίπτωση του RAM είναι διαφορετική. Ο RIM-116 είναι πύραυλος fire-and-forget και, λειτουργεί αυτόνομα μετά την εκτόξευση. Η μετά την εκτόξευση καθοδήγηση εκτελείται αυτόνομα. Ο εκτοξευτής Mk 49 βασίζεται στους αισθητήρες του πλοίου και ακολουθεί διαφορετική αρχιτεκτονική από το SeaRAM. Το αμερικανικό Ναυτικό αναφέρει πως απαιτείται πλήρης ολοκλήρωση του Mk 49 στο σύστημα μάχης του πλοίου. Πριν από τη βολή απαιτούνται δεδομένα στόχου και σκόπευσης από τους αισθητήρες και το CMS.
Συνεπώς, με νέο CMS της Elbit πρέπει να αναπτυχθεί και να πιστοποιηθεί ολόκληρη η αλυσίδα.
Η ενδεικτική αρχιτεκτονική είναι MW08 ή DAiR → σύντηξη πληροφοριών και αξιολόγηση ίχνους → νέο CMS → ανάθεση όπλου → στροφή Mk 49 → εντολή εκτόξευσης RAM. Η πιστοποίηση πρέπει να καλύπτει ακρίβεια δεδομένων, ρυθμό ανανέωσης, καθυστέρηση, χρονισμούς, ασφάλειες και ταυτόχρονη αντιμετώπιση απειλών. Πιθανότατα θα απαιτηθούν συμμετοχή και εγκρίσεις της RAM-System GmbH, της Raytheon και των αμερικανογερμανικών αρχών του προγράμματος.
Το κρίσιμο τεχνικό ρίσκο της Elbit βρίσκεται στη διεπαφή του νέου CMS με το Mk 49/RAM, ενώ η διαθεσιμότητα STIR έχει δευτερεύοντα ρόλο. Η διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί σε εργαστήριο δοκιμών ξηράς, να επιβεβαιωθεί στο πρώτο πλοίο και να καταλήξει σε πραγματική βολή πιστοποίησης. Αντίστοιχες εργασίες ολοκλήρωσης απαιτούνται για Exocet, Super Rapido και πυροβόλα 30 χιλιοστών. Για τους Exocet είναι απαραίτητη η συνεργασία της MBDA. Η Elbit πρέπει να αναλάβει συμβατικά την πλήρη ευθύνη των διεπαφών και να παραδώσει πιστοποιημένο αποτέλεσμα.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, η αναφερόμενη ισραηλινή διαμόρφωση εξετάζει την οικογένεια συστημάτων Aqua Marine για ESM και ενεργό ECM. Πρόκειται για ψηφιακή, αρθρωτή οικογένεια ναυτικού ηλεκτρονικού πολέμου για πλοία διαφορετικών μεγεθών. Η βασική διαμόρφωση Radar ESM καλύπτει 2–18 GHz, με δυνατότητα επέκτασης στα 0,5–40 GHz. Παρέχει στιγμιαία κάλυψη 360 μοιρών, παρακολούθηση έως 500 εκπομπών και βιβλιοθήκη άνω των 10.000 συνόλων παραμέτρων εκπομπών. Το ενεργό ECM χρησιμοποιεί τεχνικές πολλαπλών ψηφιακών DRFM και πομπούς 6–18 GHz για ηλεκτρονική εξαπάτηση και παρεμβολή.
