Το ΚαΨιΜί, εκτός από εκλεκτό καφέ (συνήθως), προσφέρει και έγκυρες πληροφορίες. Μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες, είναι η αναθεώρηση του ΜΠΑΕ (Μακροπρόθεσμος Προγραμματισμός Αμυντικών Εξοπλισμών) που έχει δημιουργήσει πολλούς επιχειρηματικούς κυματισμούς και προεργασίες.

Κάτι κινείται στη Σίνδο

Μιλώντας για εργοστάσια που ξυπνούν από χειμερία νάρκη, η ΕΛΒΟ αρχίζει ξαφνικά να μας δίνει περισσότερες ειδήσεις από όσες προσέφερε ολόκληρα χρόνια. Ήρθε η συνεργασία με τη ΡΑΪΝΜΕΤΑΛ ΜΑΝ, υπήρχε συμφωνία με τον Όμιλο Κοπελούζου και τώρα εμφανίστηκε η ΑΕΡΟΤΑΚΤΙΚΣ με κέντρο εκπαίδευσης χειριστών ΝΤΡΟΟΥΝΣ μέσα στις εγκαταστάσεις της Σίνδου. Αν συνεχίσουν έτσι, στο τέλος θα χρειαστούν και ΚαΨιΜί που θα δουλεύει σε τρεις βάρδιες.

Το καλοκαίρι του 2025, η ισραηλινή ΣΚ ΓΚΡΟΥΠ απέκτησε τον πλήρη έλεγχο της εταιρείας και η ΕΛΒΟ έγινε η πρώτη ουσιαστική παραγωγική βάση του ομίλου στην Ευρώπη. Λίγους μήνες αργότερα τοποθετήθηκε στη θέση του Γενικού Διευθυντή ο Υποστράτηγος ε.α. Αντώνης Βιτετζάκης, ένας άνθρωπος του Τεχνικού Σώματος με εμπειρία στα στρατιωτικά εργοστάσια, στα άρματα μάχης και στη συντήρηση οχημάτων. Δηλαδή έβαλαν στο τιμόνι κάποιον που γνωρίζει και τι χρειάζεται ο Στρατός και τι μπορεί να παράγει ένα στρατιωτικό εργοστάσιο.

Η συνέχεια είχε ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Η ΕΛΒΟ υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με τη ΡΑΪΝΜΕΤΑΛ ΜΑΝ για στρατιωτικά φορτηγά, ειδικές υπερκατασκευές και φορείς προηγμένων συστημάτων, ενώ ήδη στελέχη της επισκέφθηκαν τις αυστριακές εγκαταστάσεις της εταιρείας και οι κοινές ομάδες εργάζονται πάνω στην παραγωγή φορτηγών στη Θεσσαλονίκη. Με λίγα λόγια, η Σίνδος αρχίζει θεωρητικά να αποκτά ξανά αντικείμενο και αυτό αποτελεί την πρώτη σοβαρή ένδειξη πως η νέα ΕΛΒΟ ήρθε για κάτι περισσότερο από ανακοινώσεις και φωτογραφίες. Αποκτά όμως και… ΝΤΡΟΟΥΝΣ!

Τι δουλειά έχουν τα ΝΤΡΟΟΥΝΣ στην ΕΛΒΟ;

Η ΑΕΡΟΤΑΚΤΙΚΣ ασχολείται με επιχειρησιακή εκπαίδευση στρατιωτικών μονάδων, Σωμάτων Ασφαλείας και προσωπικού κρίσιμων εγκαταστάσεων στην αναγνώριση και αντιμετώπιση απειλών από ΝΤΡΟΟΥΝΣ. Η ίδια μάλιστα παρουσιάζει τη δραστηριότητά της ως εκπαίδευση τακτικής και διαδικασιών, με έμφαση στη δημιουργία εκπαιδευμένων ομάδων και πρωτοκόλλων αντίδρασης.

Σε πρώτη ανάγνωση, η ΕΛΒΟ έχει περίπου τόση σχέση με τα ΝΤΡΟΟΥΝΣ όση έχει το ΚαΨιΜί με τα φυτοφάρμακα. Σε δεύτερη ανάγνωση, όμως, διαθέτει τεράστιους χώρους, περιφραγμένες εγκαταστάσεις, συνεργεία, αίθουσες, πεδία δοκιμών και ένα βιομηχανικό περιβάλλον που μπορεί να φιλοξενήσει εκπαίδευση. Επιπλέον, τα σημερινά ΝΤΡΟΟΥΝΣ χρειάζονται οχήματα μεταφοράς, κινητούς σταθμούς ελέγχου, συνεργεία υποστήριξης, κεραίες, γεννήτριες και ειδικές υπερκατασκευές.

Κάπου εδώ αρχίζει να ξεδιαλύνεται το μπέρδεμα. Η ΕΛΒΟ είναι από τα λίγα εργοστάσια που μπορούν να φτιάξουν από οχήματα μέχρι άρματα μάχης. Μάλλον θέλει να ξεκινήσει από την εκπαίδευση χειριστών, να περάσει στα κινητά κέντρα διοίκησης και αργότερα να αναλάβει συναρμολόγηση, συντήρηση ή ολοκλήρωση ντρόουνς.

Οι μεγάλοι παίκτες κάνουν συνεργασίες

Μιλώντας για τις μεγάλες ελληνικές εταιρείες, παρατηρώ πως τον τελευταίο χρόνο άρχισαν να κάθονται γύρω από το τραπέζι της άμυνας με ασυνήθιστα οργανωμένο τρόπο. Η ΜΕΤΛΕΝ έχει συνδεθεί με την ΚΝΔΣ για τον ΦΙΛΟΚΤΗΤΗ, για κατασκευές τεθωρακισμένων και για τα ΛΕΟΠΑΡΝΤ, ενώ η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ υπέγραψε μακροχρόνια στρατηγική συμφωνία με τη ΡΑΪΝΜΕΤΑΛ ΛΑΝΤΣΙΣΤΕΜΕ. Ο Όμιλος Κοπελούζου συνεργάζεται πλέον με την ΕΛΒΟ, η οποία με τη σειρά της συνεργάζεται με τη ΡΑΪΝΜΕΤΑΛ ΜΑΝ.

Προσέξτε εδώ μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Η συμφωνία της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αφορά τη ΡΑΪΝΜΕΤΑΛ ΛΑΝΤΣΙΣΤΕΜΕ, δηλαδή το βραχίονα των χερσαίων συστημάτων, των ΤΟΜΑ και των τεθωρακισμένων, ενώ η ΕΛΒΟ συνεργάζεται με τη ΡΑΪΝΜΕΤΑΛ ΜΑΝ, δηλαδή τον βραχίονα των στρατιωτικών φορτηγών και της εφοδιαστικής υποστήριξης. Η γερμανική εταιρεία έχει συνεπώς τοποθετήσει δύο διαφορετικά πόδια στην ελληνική αγορά.

Στα φορτηγά η σύγκρουση φαίνεται ακόμη πιο καθαρά. Η ΜΕΤΛΕΝ έχει αποκλειστική συνεργασία με την ΙΒΕΚΟ για το πρόγραμμα ανανέωσης των στρατιωτικών φορτηγών, ενώ απέναντι συγκροτείται το σχήμα ΕΛΒΟ–ΡΑΪΝΜΕΤΑΛ ΜΑΝ με παραγωγή στη Σίνδο. Το πρόγραμμα αφορά χιλιάδες οχήματα, άρα υπάρχει χώρος για μεγάλους τζίρους, πολυετή παραγωγή, ανταλλακτικά και υποστήριξη για δεκαετίες.

Στα ΤΟΜΑ έχουμε ΚΝΔΣ–ΜΕΤΛΕΝ από τη μία πλευρά και ΡΑΪΝΜΕΤΑΛ–ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ από την άλλη. Με λίγα λόγια, οι μεγάλοι παίκτες ξέρουν τι περίπου γράφει το μενού.

Η ΑΤΖΕΝΤΑ 2030 ΜΚ2 έρχεται προς τον Στρατό Ξηράς

Οι εταιρείες σπάνια στήνουν συνεργασίες τέτοιου μεγέθους για να ανταλλάσσουν ευχές στις εκθέσεις. Η ΜΕΤΛΕΝ, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και ο Όμιλος Κοπελούζου έχουν ανθρώπους, συμβούλους και πρόσβαση στην αγορά, ενώ η ΚΝΔΣ, η ΡΑΪΝΜΕΤΑΛ, η ΙΒΕΚΟ και η ΜΑΝ γνωρίζουν πολύ καλά πότε αξίζει να επενδύσουν χρόνο και χρήμα σε μια χώρα. Οι παράλληλες συμφωνίες δείχνουν πως όλοι περιμένουν ένα σοβαρό κύμα χερσαίων προγραμμάτων.

Ο Στρατός Ξηράς έχει μείνει για χρόνια τελευταίος στην ουρά, την ώρα που η Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό απορρόφησαν τα μεγάλα προγράμματα της προηγούμενης περιόδου. Τώρα χρειάζεται ΤΟΜΑ, φορτηγά, τζιπ, αναβάθμιση ΛΕΟΠΑΡΝΤ 2Α4, νέα πυροβόλα, επιπλέον ρουκετοβόλα, οχήματα υποστήριξης και φυσικά χιλιάδες ΝΤΡΟΟΥΝΣ κάθε κατηγορίας. Η μερίδα του λέοντος της αναθεωρημένης ΑΤΖΕΝΤΑΣ 2030 με το υπό αναδιαμόρφωση ΜΠΑΕ, φαίνεται πως κατευθύνεται προς τον Στρατό Ξηράς και οι βιομηχανίες έχουν ήδη παραταχθεί στην αφετηρία.

Η ανθρωποφαγία σε χρόνο μηδέν

Μιλώντας για την ανθρωποφαγία που στήθηκε γύρω από τον Θάνο Ντόκο, οφείλω να ξεκινήσω από το προσωπικό. Τον άνθρωπο ούτε τον γνωρίζω, ούτε τον έχω συναντήσει, ούτε ξέρω καν τι καφέ πίνει. Μέσα σε λίγες ώρες όμως είδα έναν κρατικό αξιωματούχο να μετατρέπεται σε σάκο του μποξ, προτού εξεταστεί με στοιχειώδη σοβαρότητα τι ακριβώς είχε συμβεί.

Η εικόνα ήταν βολική για όλους. Ένας Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας πίστεψε ότι συνομιλούσε με Ουκρανό αξιωματούχο, άρα κάποιοι βρήκαν έτοιμη την ευκαιρία να μιλήσουν για ανικανότητα, γελοιοποίηση και θεσμική κατάρρευση. Το δημόσιο δικαστήριο συνεδρίασε, καταδίκασε και εκτέλεσε, πριν εμφανιστούν στοιχεία, πλήρες υλικό και αποτίμηση της υπόθεσης.

Το περιστατικό φυσικά είναι σοβαρό και απαιτεί πλήρη έλεγχο των πρωτοκόλλων, της αλληλογραφίας, της ταυτοποίησης και της διαδικασίας που οδήγησε στην τηλεδιάσκεψη. Άλλο όμως ο θεσμικός έλεγχος και άλλο η απόλαυση της δημόσιας διαπόμπευσης ενός ανθρώπου, επειδή η πτώση του προσφέρει πολιτικό θέαμα.

Οι «φαρσέρ» του ήπιου πολέμου

Μιλώντας για τους Βοβάν και Λέξους, ας αφήσουμε στην άκρη την εικόνα δύο ατίθασων κωμικών που κάνουν τηλεφωνικές φάρσες και γελούν με ισχυρούς. Οι Βλαντίμιρ Κουζνέτσοφ και Αλεξέι Στολιάροφ αποτελούν μια εξαιρετικά έμπειρη ομάδα κοινωνικής μηχανικής, με ειδίκευση στην πλαστοπροσωπία, στην πολιτική εξαπάτηση και στη δημιουργία υλικού χρήσιμου για τη ρωσική αφήγηση. Η δραστηριότητά τους βρίσκεται ανάμεσα στην ψυχαγωγία, στην προπαγάνδα και στις επιχειρήσεις επιρροής.

Η μέθοδός τους έχει σταθερά χαρακτηριστικά. Εντοπίζουν τον στόχο, μελετούν τις επαφές του, χρησιμοποιούν υπαρκτά ονόματα, δημιουργούν πειστικές προσκλήσεις και οργανώνουν μια κλήση που μοιάζει με πραγματική πολιτική/διπλωματική επικοινωνία. Στη συνέχεια οδηγούν τη συζήτηση προς θέματα που εξυπηρετούν τη Μόσχα, κρατούν όσα τους συμφέρουν και δημοσιεύουν ένα μονταρισμένο προϊόν.

Οι ίδιοι παρουσιάζονται ως ανεξάρτητοι φαρσέρ, όμως οι στόχοι τους σχεδόν πάντοτε έχουν ιδιαίτερη σημασία για το ρωσικό κράτος. Έχουν χτυπήσει πολιτικούς, υπουργούς, πρωθυπουργούς, συμβούλους ασφαλείας, προσωπικότητες και ανθρώπους που σχετίζονται με την Ουκρανία, τις κυρώσεις, το ΝΑΤΟ και τις σχέσεις της Δύσης με τη Ρωσία. Το γεγονός ότι παρασημοφορήθηκαν στο Κρεμλίνο δίνει άλλη χροιά στην εικόνα δύο δήθεν αυθόρμητων κωμικών.

Η γκρίζα προπαγάνδα λειτουργεί ακριβώς έτσι. Προσφέρει γέλιο, ταπείνωση, εύπεπτα αποσπάσματα και την αίσθηση ότι οι αντίπαλοι της Ρωσίας είναι αφελείς, κουρασμένοι και κατώτεροι των περιστάσεων. Το συμπέρασμα είναι πως οι συγκεκριμένοι «φαρσέρ» αποτελούν κομμάτι του μαλακού βραχίονα της Μόσχας.

Το μήνυμα που κατάπιαμε αμάσητο

Ο Ντόκος περιέγραψε μια εικόνα και μια φωνή που παρέπεμπαν στον Ρουστέμ Ουμέροφ, άνθρωπο τον οποίο είχε συναντήσει και γνώριζε. Η κυβέρνηση μίλησε για προηγμένη τεχνολογική πλαστοπροσωπία και για χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.

Οι Ρώσοι εμφανίστηκαν στη συνέχεια και υποστήριξαν ότι έστειλαν ένα απλό μήνυμα, κανόνισαν μια τηλεδιάσκεψη και χρησιμοποίησαν έναν άνθρωπο με λίγο μακιγιάζ. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο η δική τους εκδοχή απέκτησε μεγαλύτερη αξιοπιστία από την περιγραφή του Έλληνα Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη επιτυχία της επιχείρησης. Οι άνθρωποι που οργάνωσαν την εξαπάτηση κατάφεραν να παρουσιαστούν ταυτόχρονα ως δράστες, μάρτυρες και ουδέτεροι πραγματογνώμονες. Κρατούσαν το αρχικό υλικό, επέλεξαν τα αποσπάσματα, έκαναν το μοντάζ, όρισαν τον χρόνο δημοσίευσης και ύστερα εξήγησαν στο ελληνικό κοινό πόσο εύκολο ήταν να ξεγελαστεί ο στόχος τους.

Καμία σοβαρή έρευνα ασφαλείας βασίζεται αποκλειστικά στις δηλώσεις εκείνου που πραγματοποίησε την επίθεση. Η τεχνική εξέταση οφείλει να δει το βίντεο, τα αρχεία της κλήσης, την προέλευση της επικοινωνίας, τα μεταδεδομένα, την εικόνα, τη φωνή και κάθε πιθανή χρήση ντιπφέικ ή άλλης τεχνολογίας. Το συμπέρασμα εδώ είναι πικρό: για να χτυπήσουμε την κυβέρνηση, χαρίσαμε αξιοπιστία στους ανθρώπους που είχαν κάθε λόγο να παρουσιάσουν την επιχείρησή τους σαν παιδικό παιχνίδι.

Μια παγίδα φτιαγμένη ειδικά για τον στόχο

Μιλώντας για την προετοιμασία της επιχείρησης, δύσκολα μπορεί κανείς να πιστέψει ότι οι Ρώσοι άνοιξαν έναν κατάλογο, διάλεξαν το όνομα του Ντόκου και έστειλαν ένα μήνυμα στην τύχη. Κάποιοι γνώριζαν τον ρόλο του, τις επαφές του με την ουκρανική πλευρά και τη συμμετοχή του στον συντονισμό σχετικών συναντήσεων. Γνώριζαν επίσης ποια ταυτότητα θα άνοιγε την πόρτα και ποιο θέμα θα κρατούσε ζωντανή τη συνομιλία.

Ο Ρουστέμ Ουμέροφ αποτέλεσε εξαιρετική επιλογή για την πλαστοπροσωπία. Είχε θεσμικό λόγο να επικοινωνήσει, και μπορούσε να θέσει ζητήματα που αφορούσαν την άμυνα, την Ουκρανία, τα μη επανδρωμένα συστήματα και τη συνεργασία με την Ελλάδα. Η παγίδα χτίστηκε πάνω σε αληθινές σχέσεις και πραγματικές αρμοδιότητες, ώστε το ψέμα να χωρέσει ανάμεσά τους.

Κάποιοι είχαν στοχευμένες πληροφορίες και τις αξιοποίησαν για να εκτελέσουν την αποστολή τους. Η πληροφορία μπορεί να προήλθε από ανοιχτές πηγές, από προηγούμενες επικοινωνίες, από χαρτογράφηση επαφών ή από συνδυασμό όλων αυτών.

Οι προηγούμενοι που έπεσαν στην ίδια μηχανή

Οι δύο Ρώσοι έχουν παγιδεύσει τον Ντέιβιντ Κάμερον, τον Μπεν Γουάλας, την Τζόρτζια Μελόνι, την Άνγκελα Μέρκελ. Στον κατάλογο βρίσκονται ακόμη ο πρίγκιπας Χάρι, ο Έλτον Τζον, ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος και η συγγραφέας Τζόαν Ρόουλινγκ και πολλοί άλλοι.

Ο τότε Βρετανός υπουργός Άμυνας Μπεν Γουάλας πίστεψε ότι συνομιλούσε με τον Ουκρανό πρωθυπουργό. Ο Ντέιβιντ Κάμερον πίστεψε ότι μιλούσε με τον Πέτρο Ποροσένκο, ενώ η Άνγκελα Μέρκελ έπεσε σε παρόμοια πλαστοπροσωπία. Η Τζόρτζια Μελόνι μίλησε σε ανθρώπους που παρουσιάστηκαν ως Αφρικανοί αξιωματούχοι.

Ο πρίγκιπας Χάρι πίστεψε ότι συνομιλούσε με την Γκρέτα Τούνμπεργκ και τον πατέρα της. Ο Έλτον Τζον πίστεψε ότι δεχόταν επικοινωνία από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ενώ ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος νόμιζε ότι μιλούσε με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Το ίδιο δίδυμο έχει παγιδεύσει βουλευτές, συμβούλους, διπλωμάτες και στελέχη με πολύ ισχυρότερους μηχανισμούς προστασίας από εκείνους που διαθέτει η Ελλάδα.

Ο κατάλογος αυτός φυσικά αθωώνει κανέναν από την υποχρέωση τήρησης αυστηρών πρωτοκόλλων. Δείχνει όμως ότι μιλάμε για επαγγελματίες με τεράστια εμπειρία, επαναλαμβανόμενη μεθοδολογία και ικανότητα να περνούν μέσα από κυβερνητικά γραφεία πολλών χωρών.

Ο αθόρυβος άνθρωπος πίσω από τον τίτλο

Μιλώντας για τον ίδιο τον Θάνο Ντόκο, η δημόσια εικόνα του απέχει αρκετά από το προφίλ ενός ανθρώπου που αναζητεί προβολή και χειροκροτήματα. Εργάζεται αθόρυβα, συντονίζει πολλές διαφορετικές πλευρές και εμφανίζεται δημόσια πολύ λιγότερο από όσο θα επέτρεπε η θέση του. Σε τέτοιους ρόλους η επιτυχία συνήθως παραμένει αόρατη, ενώ κάθε αστοχία αποκτά τεράστια έκταση.

Ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας βρίσκεται ανάμεσα στο πρωθυπουργικό γραφείο, στα υπουργεία, στις Ένοπλες Δυνάμεις, στις υπηρεσίες και στις επαφές με ξένες κυβερνήσεις. Καλείται να συντονίζει περισσότερα από όσα μπορεί να αποκαλύψει και να διαχειρίζεται υποθέσεις που σπάνια φτάνουν ολόκληρες στο φως. Αυτή η φύση της δουλειάς κάνει την υπεράσπισή του δύσκολη, επειδή μεγάλο μέρος της προσφοράς του παραμένει υποχρεωτικά κρυφό.

Ο Ντόκος έκανε λάθος, όπως έκαναν πριν από αυτόν άνθρωποι με μεγαλύτερα επιτελεία και ισχυρότερες υπηρεσίες. Η αναγνώριση αυτού του λάθους μπορεί να συνυπάρχει με την αναγνώριση της προσφοράς του και της δυσκολίας της θέσης του. Το συμπέρασμα είναι πως η χώρα κερδίζει περισσότερα από τη σοβαρή αξιολόγηση ενός αθόρυβου στελέχους παρά από τη δημόσια καύση του.