Με τα σύννεφα του πολέμου να πυκνώνουν στη Μέση Ανατολή είναι επίκαιρο να αναδημοσιεύσουμε -κατ’ εξαίρεση- την πολυσέλιδη ανάλυσή μας για τις πρόσφατες επιχειρήσεις των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, που ήταν το κύριο θέμα του τεύχους μας Φεβρουαρίου 2026, μια από τις πληρέστερες αναφορές πιστεύουμε στο θέμα.
Αν και όπως τονίζεται και στην ανάλυση, η επιχείρηση προετοιμασίας Southern Spear και η Absolute Resolve στη συνέχεια είχαν πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, αρκετές επιχειρησιακές πτυχές έχουν άμεση συσχέτιση με την κλιμάκωση αμερικανικής ισχύος εναντίον του Ιράν.
Πρώτη δημοσίευση “Πτήση” 68 Φεβρουάριος 2026
ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ
SOUTHERN SPEAR ΠΡΙΝ ΤΗΝ «ΚΑΤΑΙΓΙΔΑ» Μέρος Α
Στους τελευταίους μήνες του 2025 οι Ηνωμένες Πολιτείες συγκρότησαν μια από τις πιο σύνθετες και υψηλής ικανότητας αεροπορικές και ναυτικές διατάξεις δυνάμεων στο Δυτικό Ημισφαίριο μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Ήταν η Southern Spear και ηπροετοιμασία πριν από την Επιχείρηση Absolute Resolve, την «καταιγίδα» της αμερικανικής επιχείρησης σύλληψης του δικτάτορα της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του στις 3 Ιανουαρίου 2026.
ΤΟΥ BABAK TAGHVAEE. ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΓΚ
Παρ’ ότι παρουσιάστηκε δημόσια ως μέρος της επιχείρησης καταπολέμησης της διακίνησης ναρκωτικών Southern Spear, η κλίμακα, η σύνθεση και η αλληλουχία της μετακίνησης των δυνάμεων που αναπτύχθηκαν υπό τη Διοίκηση Νοτίου Τομέα (U.S. Southern Command) των ΗΠΑ αποκαλύπτουν μια πολύ πιο ουσιαστική πραγματικότητα: μια σκόπιμη προετοιμασία του πεδίου επιχειρήσεων γύρω από τη Βενεζουέλα, σχεδιασμένη ώστε να διατηρεί διαθέσιμες στρατιωτικές επιλογές, χωρίς όμως να φτάνει στο επίπεδο μιας δύναμης εισβολής, η οποία στη συνέχεια συμμετείχε στην Επιχείρηση Absolute Resolve.
H προπαρασκευαστική διαδικασία είχε ως αποτέλεσμα στις 2 Ιανουαρίου 2026 να έχουν συγκεντρωθεί περισσότερα από 150 αεροσκάφη σταθερών πτερύγων, 50 περιστρεφόμενων πτερύγων και tiltrotor μαζί με τουλάχιστον 12 μη επανδρωμένα εναέρια μέσα από όλους τους κλάδους των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων: USAF/USANG, USMC, USN, ακόμη και την US Coast Guard.
Το πλαίσιο αυτό συνέπεσε με μια αισθητή μετατόπιση της επιχειρησιακής έμφασης. Οι στρατηγικές πτήσεις επιτήρησης και αναγνώρισης (ISR) εντάθηκαν κοντά στον εναέριο χώρο της Βενεζουέλας. Παράλληλα, αποστολές προσομοίωσης κρούσης και υποστήριξης μακράς ακτίνας εκτελούνταν σε αλληλουχία με δραστηριότητες ηλεκτρονικού πολέμου (EW) και εναέριας διοίκησης και ελέγχου (C2) με τρόπο που υποδήλωνε σκόπιμη «διαμόρφωση του επιχειρησιακού περιβάλλοντος» και όχι απλή ρουτίνα παρουσίας.
Προκεχωρημένες βάσεις, κυρίως το αεροδρόμιο Jose Aponte de la Torre (Αεροναύσταθμος Roosevelt Roads) κοντά στην πόλη Ceiba του Πουέρτο Ρίκο, διαμορφώθηκαν τεχνικά ώστε να υποστηρίζουν παρατεταμένες επιχειρήσεις μαχητικών, συμπεριλαμβανομένων 36 πέμπτης γενιάς F‑22 και F‑35. Στη θάλασσα, αεροπλανοφόρα και πλοία αμφίβιων επιχειρήσεων παρείχαν οργανική αεροπορική ισχύ, δυνατότητες EW και ικανότητα C2, μειώνοντας την εξάρτηση από υποδομές σε όμορες χώρες και ενισχύοντας την επιχειρησιακή ευελιξία.
Αυτό που προέκυψε δεν ήταν μια δύναμη δομημένη για να καταλάβει έδαφος ή να ανατρέψει ένα καθεστώς μέσω χερσαίας επίθεσης. Αντίθετα, επρόκειτο για μια διάταξη σχεδιασμένη ώστε «να βλέπει πρώτη, να αποφασίζει πρώτη και να ενεργεί πρώτη», εφόσον το απαιτούσε η αμερικανική πολιτική ηγεσία. Η έμφαση στην ικανότητα ανεφοδιασμού, στην ενσωμάτωση ISR, στην αεροπορία ειδικών επιχειρήσεων και στην κυριαρχία στη θάλασσα υποδήλωνε έναν σχεδιασμό εκστρατείας, που αποσκοπούσε στο να απειλήσει με καταστροφή τις στρατιωτικές δυνατότητες της Βενεζουέλας, διατηρώντας όμως ταυτόχρονα στρατηγική αυτοσυγκράτηση.
Ακολουθεί η ανάλυσή μας για το πώς συγκροτήθηκε αυτή η διάταξη, πώς αλληλεπιδρούσαν τα επιμέρους στοιχεία της και -κυρίως- τι καθιστούσε δυνατό και τι όχι, αποσαφηνίζοντας τη λογική πίσω από μια ανάπτυξη δυνάμεων πριν από την Επιχείρηση Absolute Resolve, η οποία, αν και έχει συζητηθεί εκτενώς, έχει συχνά παρερμηνευθεί και σπάνια έχει αναλυθεί σε βάθος.
Η αρχιτεκτονική του Battlespace της SOUTHCOM
Έως τις 2 Ιανουαρίου 2026 η U.S. SOUTHCOM είχε ολοκληρώσει την πρώτη φάση μιας μεγάλης κλίμακας ενίσχυσης της αεροπορικής και αεροναυτικής της διάταξης σε όλη τη βόρεια Καραϊβική, εγκαθιστώντας μια κατανεμημένη επιχειρησιακή αρχιτεκτονική, σχεδιασμένη για παρατεταμένες επιχειρήσεις κατά της Βενεζουέλας.
Η αναπτυγμένη αεροπορική δύναμη χωρίστηκε σκόπιμα, αφενός μεταξύ αεροπορικών μέσων σε χερσαίες βάσεις στο Πουέρτο Ρίκο, τις Παρθένες Νήσους, τη Δομινικανή Δημοκρατία, το Ελ Σαλβαδόρ, μαζί με επιλεγμένες τοποθεσίες στη Φλόριντα (McDill AFB και NAS Cecil Field), και αφετέρου επί αεροπλανοφόρου όπως και επί αμφίβιας ομάδας κρούσης.
Η αεροπορική ισχύς από χερσαίες βάσεις αποτέλεσε τη ραχοκοκαλιά αυτής της αρχιτεκτονικής. Η Δομινικανή Δημοκρατία αναδείχθηκε σε κύριο κόμβο μέσων εναέριου ανεφοδιασμού, με το Διεθνές Αεροδρόμιο Las Americas να φιλοξενεί υψηλή συγκέντρωση KC‑135R, προερχόμενων από πολλαπλές μονάδες. Σε αυτές περιλαμβάνονταν έξι KC‑135R από την 6ARW, που αναπτύχθηκαν μεταξύ 7 και 17 Δεκεμβρίου 2025 ενισχυμένα από τρία KC‑135R της 336ARS/92ARW, καθώς και μεμονωμένα KC‑135R από την 22ARW και μονάδες της Air National Guard. Η κλίμακα και η ποικιλία των μονάδων ανεφοδιασμού που συμμετείχαν υποδήλωναν σχεδιασμό για διατηρήσιμη παρουσία υψηλού ρυθμού εξόδων (sortie generation) και όχι περιστασιακή.
Ένας δευτερεύων άξονας ανεφοδιασμού και υποστήριξης προερχόταν από τις Αμερικανικές Παρθένες Νήσους (US Virgin Islands), όπου τέσσερα KC‑46A Pegasus της 60ARW αναπτύχθηκαν στο αεροδρόμιο Christiansted Henry E. Rohlsen μεταξύ 19 Νοεμβρίου και 8 Δεκεμβρίου 2025. Ο προκεχωρημένος αυτός κόμβος παρείχε πρόσθετη ικανότητα ανεφοδιασμού αεροσκαφών με υποδομή boom ανατολικά του Πουέρτο Ρίκο, μειώνοντας την εξάρτηση από έναν μόνο κεντρικό σταθμό, και υποστήριξε επιχειρήσεις μεγάλης διάρκειας (επανδρωμένες και μη επανδρωμένες) που εξελίσσονταν κατά μήκος των ανατολικών προσεγγίσεων της Καραϊβικής.
Από την άλλη, το Πουέρτο Ρίκο αποτέλεσε και το επιχειρησιακό κέντρο βάρους για τη χερσαία τακτική αεροπορία και την αεροπορία υποστήριξης. Το αεροδρόμιο Aguadilla Rafael Hernandez φιλοξένησε μη επανδρωμένες πλατφόρμες και μέσα ανάκτησης προσωπικού: δέκα MQ‑9A‑5 Reaper, δύο RQ‑170, τρία HC‑130J Combat King II της 71RQS, έξι MC‑130J Commando II της 15SOS, δέκα CV‑22B tiltrotor και τέσσερα MC‑130J της 193SOS της USANG. Αυτή η συγκέντρωση δυνατοτήτων επέτρεπε συνεχή κάλυψη ISR, ενώ ταυτόχρονα υποστήριζε αποστολές διείσδυσης και απεμπλοκής μεγάλης ακτίνας, καθώς και CSAR. Η ανάπτυξη δύο EC‑130H Compass Call στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Σαν Χουάν (Luis Munoz) πρόσθεσε ένα επιπλέον επίπεδο ηλεκτρονικού πολέμου στη χερσαία αρχιτεκτονική.
Στο νότιο άκρο του θεάτρου επιχειρήσεων η Αεροπορική Βάση Comalapa στο Ελ Σαλβαδόρ φιλοξένησε ένα AC‑130J Ghostrider της 4SOS, το οποίο αναπτύχθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2025 μαζί με P‑8A Poseidon του Αμερικανικού Ναυτικού που επιχειρούσαν στο πλαίσιο της Επιχείρησης Southern Spear. Τα μέσα αυτά παρείχαν δυνατότητες ακριβούς πλήγματος, ένοπλης επιτήρησης και ενίσχυσης της επίγνωσης της θαλάσσιας επιχειρησιακής εικόνας, πολύ πέρα από τα όρια των συνήθων περιπολιών κατά των ναρκωτικών, ενισχύοντας την προετοιμασία της SOUTHCOM για ενδεχόμενη κλιμάκωση.
Ο Αεροναύσταθμος Roosevelt Roads αποτέλεσε την πιο καθοριστική υποδομή χερσαίας ανάπτυξης. Από τις 13 Σεπτεμβρίου 2025 φιλοξενούσε κλιμάκιο δέκα F‑35B της Μοίρας VMFA‑225 των Πεζοναυτών υπό τη διοίκηση της MAG‑13 (Marine Aircraft Group), με υπαγωγή στην 3η Πτέρυγα Αεροπορίας Πεζοναυτών-MAW (Marine Aircraft Wing). Αυτά τα STOVL Lightning II παρείχαν μια άμεσα αξιοποιήσιμη παρουσία μαχητικών πέμπτης γενιάς χωρίς ανάγκη ειδικών υποδομών (διαδρόμου-τροχοδρόμων). Τον Δεκέμβριο όμως, η αναπτυγμένη δύναμη ενισχύθηκε ουσιαστικά, καθώς κλιμάκια Μηχανικού προετοίμασαν τη βάση, ώστε να υποστηρίζει μαχητικά συμβατικής αποπροσγείωσης, συμπεριλαμβανομένης της εγκατάστασης προσωρινού συστήματος ανάσχεσης σε περίπτωση ανάγκης με αναπτυσσόμενο φράγμα. Η άφιξη δεκατεσσάρων F‑35 της 134FS/158FW της Αεροπορικής Εθνοφρουράς του Βερμόντ στις 20/12/2025 μετέτρεψε τον Roosevelt Roads από προκεχωρημένο κόμβο εξόρμησης Πεζοναυτών σε κοινή τοποθεσία επιχειρήσεων μαχητικών πέμπτης γενιάς. Τις τελευταίες ώρες της 2ας Ιανουαρίου 2026, δώδεκα F‑22A Raptor από την 27η και την 94η Μοίρα Μαχητικών της 1ης Πτέρυγας της USAF είχαν επίσης προωθηθεί στη βάση, ολοκληρώνοντας μια χωρίς προηγούμενο πολυεπίπεδη παρουσία μαχητικών πέμπτης γενιάς στην περιοχή ευθύνης της SOUTHCOM.
Αεροπορική Ισχύς από Θαλάσσης
Η αεροπορική ισχύς από θαλάσσης συμπλήρωσε και ενίσχυσε αυτή τη χερσαία διάταξη. Από τα τέλη Ιουνίου 2025 η Ομάδα Κρούσης Αεροπλανοφόρου του USS Gerald R. Ford επιχειρούσε με πλήρη αεροπορική Πτέρυγα παρέχοντας δυνατότητες κρούσης, ηλεκτρονικής προσβολής, εναέριας προειδοποίησης και οργανικής ISR, ανεξάρτητα από υποδομές στις όμορες χώρες που προαναφέρθηκαν. Παράλληλα, η Αμφίβια Ομάδα Μάχης του USS Iwo Jima, ήδη αναπτυγμένη στη θάλασσα από τα μέσα Αυγούστου 2025, διέθετε ένα ισχυρό αεροπορικό στοιχείο που περιλάμβανε AV‑8B+ Harrier II, MV‑22B tiltrotor και ελικόπτερα, επιτρέποντας εκστρατευτικές επιχειρήσεις κατά μήκος των ακτών της Καραϊβικής και ενισχύοντας την κοινή αεροναυτική αρχιτεκτονική.
Το ναυτικό σκέλος της αμερικανικής διάταξης γύρω από τη Βενεζουέλα στηρίχθηκε σε αυτούς τους δύο διακριτούς αλλά συμπληρωματικούς σχηματισμούς, της CSG (Carrier Strike Group) του USS Gerald R. Ford και της ARG (Amphibious Ready Group) του USS Iwo Jima (ARG). Σε αντίθεση με τις χερσαίες αναπτύξεις αυτές οι θαλάσσιες δυνάμεις έφεραν μαζί τους τα δικά τους μέσα προστασίας, επιμελητείας και C2, καθιστώντας τες κεντρικό παράγοντα στον έλεγχο της κλιμάκωσης, στην επίδειξη αποτροπής και στη διαρκή παρουσία στο θέατρο επιχειρήσεων.
Η CSG γύρω από το Gerald R. Ford ξεκίνησε την ανάπτυξή της στις 24 Ιουνίου 2025 αναχωρώντας από τον Ναύσταθμο του Νόρφολκ και επιχειρώντας αρχικά στην περιοχή ασκήσεων Virginia Capes, πριν ξεκινήσει μια παρατεταμένη ανάπτυξη στον Ατλαντικό και τη Μεσόγειο.
Η ασπίδα της αποτελούνταν κυρίως από αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων βλημάτων κλάσης Arleigh Burke, μεταξύ των οποίων τα USS Mitscher (DDG‑57), USS Mahan (DDG‑72), USS Winston S. Churchill (DDG‑81) και USS Bainbridge (DDG‑96), επιφορτισμένα με πολυεπίπεδη αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα, ανθυποβρυχιακό πόλεμο και θαλάσσια ασφάλεια (maritime security). Η υποστήριξη της ομάδας εξασφαλιζόταν από το USNS Supply (T‑AOE‑6), το οποίο ενισχύθηκε αργότερα από επιπλέον ΠΓΥ (Πλοία Γενικής Υποστήριξης), καθώς το επιχειρησιακό επίκεντρο μετατοπιζόταν προς τον Ατλαντικό και την Καραϊβική. Από τα τέλη Ιουνίου έως τις αρχές Νοεμβρίου 2025, η ομάδα επιχειρούσε στη Μεσόγειο, τη Βόρεια και τη Νορβηγική Θάλασσα, συμμετέχοντας στις ασκήσεις Neptune Strike 25‑2 και 25‑3, πραγματοποιώντας ανεφοδιασμούς εν πλω και εκτελώντας πολυεθνικές PHOTOEX. Η πορεία της προς τα δυτικά στις αρχές Νοεμβρίου σηματοδότησε μια σαφή μετατόπιση του επιχειρησιακού προσανατολισμού.
Στο αεροπλανοφόρο η ενσωματωμένη αεροπορική Πτέρυγα αντιπροσώπευε ένα πλήρες φάσμα ναυτικής αεροπορικής ισχύος με τέσσερις Μοίρες μαχητικών κρούσης: τη VFA‑37, τη VFA‑213, τη VFA‑31 και τη VFA‑87 με F/A‑18E/F Super Hornet. Αυτές συμπληρώνονταν από τη VAQ‑142 με EA‑18G Growler για ηλεκτρονική κρούση και SEAD/DEAD και από τη Μοίρα Εναέριου Ελέγχου και Προειδοποίησης VAW‑124 με πέντε E‑2D Advanced Hawkeye. Υποστήριξη ελικοπτέρων παρείχαν MH‑60S και MH‑60R των Μοιρών HSC‑9 και HSM‑70, υπεύθυνες για επιμελητεία, ασφάλεια πτήσεων, επιχειρήσεις επιφανείας και ανθυποβρυχιακές αποστολές, ενώ τα C‑2A της Μοίρας VRC‑40 διατηρούσαν τη γραμμή μεταφοράς φορτίου προς και από το αεροπλανοφόρο.
Στα μέσα Νοεμβρίου το αεροπλανοφόρο και τα συνοδευτικά του πλοία επιχειρούσαν βορειοανατολικά του Πουέρτο Ρίκο, ενώ τον Δεκέμβριο είχε ενταχθεί πλήρως στο επιχειρησιακό πλαίσιο της SOUTHCOM, υποστηρίζοντας την Επιχείρηση Southern Spear και διασφαλίζοντας την ικανότητα προβολής αεροπορικής ισχύος σε ολόκληρη τη νότια Καραϊβική.
Η ARG του USS Iwo Jima παρείχε ένα διαφορετικό αλλά εξίσου κρίσιμο σύνολο αεροπορικών δυνατοτήτων μετά την έναρξη της ανάπτυξής της στις 14 Αυγούστου 2025. Δομημένη γύρω από το πλοίο αποβατικής κρούσης USS Iwo Jima (LHD‑7) κλάσης Wasp η ARG περιλάμβανε επίσης αμφίβια πλοία μεταφοράς κλάσης San Antonio, επιτρέποντας έτσι την επιβίβαση και υποστήριξη της 22ης Εκστρατευτικής Μονάδας Πεζοναυτών-MEU (Marine Expeditionary Unit) και των οργανικών αεροπορικών και χερσαίων στοιχείων μάχης που αυτή ενσωματώνει.
Το αεροπορικό στοιχείο που είχε επιβιβαστεί στην ARG αντανακλούσε αυτόν τον εκστρατευτικό ρόλο. Δώδεκα MV‑22B tiltrotor της Μοίρας VMM‑263 (Reinforced) παρείχαν δυνατότητες μακράς ακτίνας αεραποβατικής κρούσης και ταχείας μετακίνησης δυνάμεων μεταξύ πλοίων και ακτής. Ένα κλιμάκιο έξι AV‑8B+ Harrier II από τη VMA‑223 -την τελευταία Μοίρα του USMC που επιχειρεί με τον τύπο για μερικούς ακόμη μήνες- πρόσφερε μια παλαιότερη αλλά ακόμη πιο ουσιαστική ικανότητα κρούσης, βελτιστοποιημένη για άμεση δράση από μικρά καταστρώματα. Το σύνολο συμπληρωνόταν από ένα μικτό στοιχείο ελικοπτέρων που υποστήριζε αποβατικές επιχειρήσεις, διακομιδή τραυματιών και αποστολές θαλάσσιας ασφάλειας, με τη Μοίρα HSC‑26 να ενσωματώνει τις σχετικές δυνατότητες του Αμερικανικού Ναυτικού στο αεροπορικό σχήμα της ARG. Τόσο τα MH‑60S όσο και τα MH‑60R της ARG του USS Iwo Jima χρησιμοποιήθηκαν σε επιχειρήσεις κατάληψης ή ακινητοποίησης δεξαμενόπλοιων που μετέφεραν πετρέλαιο της Βενεζουέλας στην Καραϊβική.
Το δεύτερο μέρος θα ακολουθήσει αύριο
