Τέσσερα και μισό χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, η Ουκρανία συνεχίζει να πληρώνει βαρύ ανθρώπινο τίμημα. Ο ΟΗΕ έχει επιβεβαιώσει τουλάχιστον 15.172 θανάτους αμάχων στις περιοχές που ελέγχονται από το Κίεβο, ωστόσο ο πραγματικός αριθμός θεωρείται πολύ μεγαλύτερος. Μόνο στη Μαριούπολη, σύμφωνα με ουκρανικές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκτιμάται ότι σκοτώθηκαν δεκάδες χιλιάδες πολίτες κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της πόλης (υπάρχουν αναφορές για έως και 70.000). Πολλά θύματα θάφτηκαν σε ομαδικούς τάφους μετά την κατάληψη της πόλης από τις ρωσικές δυνάμεις, χωρίς δυνατότητα ανεξάρτητης έρευνας από διεθνείς οργανισμούς.
Τα στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν ότι το 2025 η κατάσταση για τον άμαχο πληθυσμό επιδεινώθηκε αισθητά. Μέσα σε έναν χρόνο σκοτώθηκαν 2.514 πολίτες, αριθμός σημαντικά υψηλότερος από εκείνον των δύο προηγούμενων ετών. Η Αποστολή Παρακολούθησης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ αναφέρει ότι οι συνολικές απώλειες αμάχων, δηλαδή νεκροί και τραυματίες, αυξήθηκαν κατά 31% σε σύγκριση με το 2024 και κατά 70% σε σχέση με το 2023.
Οι περιοχές κοντά στο μέτωπο παραμένουν οι πιο επικίνδυνες, καθώς εκεί καταγράφεται το 63% όλων των επιβεβαιωμένων απωλειών μεταξύ των αμάχων. Η αυξημένη χρήση ρωσικών drones μικρής εμβέλειας θεωρείται ένας από τους βασικούς λόγους της αύξησης των θυμάτων. Μόνο το 2025, επιθέσεις με drones προκάλεσαν τον θάνατο 577 ανθρώπων. Πρόκειται για αύξηση 120% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Παράλληλα, από το καλοκαίρι του 2025 η Ρωσία ενίσχυσε τις επιθέσεις με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς. Οι επιθέσεις αυτές ευθύνονται πλέον για περισσότερο από το ένα τρίτο όλων των απωλειών αμάχων.
Ο πιο δύσκολος χειμώνας του πολέμου
Ο χειμώνας 2025-2026 αποδείχθηκε ο πιο βαρύς από την αρχή της εισβολής. Οι ρωσικές επιθέσεις στόχευσαν όχι μόνο το ηλεκτρικό δίκτυο, αλλά και τις εγκαταστάσεις θέρμανσης και φυσικού αερίου, την ώρα που η χώρα αντιμετώπιζε έντονο ψύχος.
Στο Κίεβο, κατά τη διάρκεια των παγετών στα τέλη Ιανουαρίου, περίπου 6.000 πολυκατοικίες έμειναν χωρίς θέρμανση και ηλεκτρικό ρεύμα. Ο δήμαρχος της πρωτεύουσας, Βιτάλι Κλίτσκο, δήλωσε ότι πολλά κτίρια είχαν ήδη υποστεί σοβαρές ζημιές από προηγούμενες επιθέσεις. Τον Φεβρουάριο, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι όλες οι ουκρανικές ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες είχαν υποστεί ζημιές από ρωσικά πλήγματα.
Η ενεργειακή κρίση επηρεάζει πλέον άμεσα και τις μεταναστευτικές τάσεις. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης, το 78% των ανθρώπων που σκέφτονται να φύγουν από τις εστίες τους αναφέρουν τις διακοπές ρεύματος ως βασικό λόγο, ενώ το 57% δηλώνει ότι η έλλειψη θέρμανσης κάνει δύσκολη την καθημερινή ζωή.
Οι διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν ότι εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανοί, που είχαν επιστρέψει στα σπίτια τους, ίσως αναγκαστούν να εγκαταλείψουν ξανά τη χώρα αν συνεχιστούν οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές.
Μετά από 4,5 χρόνια πολέμου, η Ουκρανία αντιμετωπίζει μια στρατιωτική σύγκρουση, όπως και μια βαθιά ανθρωπιστική και κοινωνική κρίση που επηρεάζει κάθε πτυχή της ζωής των πολιτών της.
