Ένα τέταρτο του αιώνα παρουσίας και προσφοράς στον άνθρωπο και στην επιστημονική κοινότητα συμπληρώθηκαν τις μέρες αυτές από την ίδρυση της Hellas Sat, της προσπάθειας Ελλάδας και Κύπρου να γίνουν τα πρώτα βήματα στις διαστημικές εφαρμογές.
Η γενέθλια επέτειος γιορτάστηκε με επισημότητα στο κέντρο Ελληνικός Κόσμος το προηγούμενο διήμερο, παρουσία του διοικητικού και τεχνικού συμβουλίου της εταιρείας, εκπροσώπους της ελληνικής και κυπριακής κυβέρνησης, αξιωματικών των ενόπλων δυνάμεων των σωμάτων ασφαλείας, του ελληνικού κέντρου διαστήματος, της ευρωπαϊκής διαστημικής υπηρεσίας αλλά και νεαρούς σπουδαστές που εκπαιδεύονται για να στελεχώσουν τις ελληνικές και ξένες υπηρεσίες διαστημικών εφαρμογών.
Από το φιλόξενο βήμα που προλόγισε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Hellas Sat, Χριστόδουλος Πρωτοπαπάς πέρασαν ο υπουργός ψηφιακής διακυβέρνησης & τεχνητής νοημοσύνης, κ. Δ. Παπαστεργίου, ο γενικός γραμματέας τηλεπικοινωνιών και ταχυδρομείων κ. Κ.Καράτζαλος, ο πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Στ.Αυγουστίδης και ο διευθυντής εξοπλισμών & ανάπτυξης αμυντικών δυνατοτήτων της Κύπρου δρ. Π.Χατζηπαυλής, που χαιρέτισαν την εκδήλωση τονίζοντας τη σημασία των δορυφορικών τηλεπικοινωνιών στη σύγχρονη εποχή.
Η διαστημική δυναμική της Ελλάδας και της Κύπρου ξεκίνησε ουσιαστικά με την εξασφάλιση του εθνικού διαστημικού χώρου στην τροχιακή θέση 39 μοιρών Ανατολικά (39Ε), με ενέργειες της ελληνικής και κυπριακής δημοκρατίας το 2001, που αξιοποιήθηκε αμέσως με την από κοινού ίδρυση του οργανισμού Hellas Sat. Τη θέση κατέλαβε αρχικά γερμανικός δορυφόρος (DFS-Kopernikus), ο οποίος ενοικιάστηκε προσωρινά μετονομαζόμενος σε Hellas Sat 1 μέχρι το 2003, που ο πρώτος ελληνικός δορυφόρος, ο Hellas Sat 2 πήρε τη θέση του. Η συνέχεια δόθηκε με τις διαδοχικές εκτοξεύσεις του Hellas Sat 3 το 2017 και Hellas Sat 4 το 2019, που έμελλε να συμπληρώσουν και να αντικαταστήσουν τον Hellas Sat 2. Ο τελευταίος, παρόλα αυτά, παραμένει ενεργός -παρά τα 23 χρόνια του που τον καθιστούν τεχνολογικά παρωχημένο- χάρη στις ενέργειες των Ελλήνων και τεχνικών.
Σήμερα, Ελλάδα και Κύπρος αναδεικνύονται ως μέλη της οικογένειας των χωρών με διαστημική παρουσία, με σταθμούς εδάφους, μονάδες παρακολούθησης και αναμετάδοσης, συμμετέχει στα διαστημικά προγράμματα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), της Ευρωπαίκής Επιτροπής και τροφοδοτούν διαρκώς τα προγράμματα με αξιόλογους επιστήμονες, τεχνικούς και τεχνοκράτες με τις αντίστοιχες υποδομές, το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος (ΕΛ.ΚΕ.Δ.), το Κυπριακό Γραφείο Διαστήματος και τον Κυπριακό Οργανισμό Εξερεύνησης Διαστήματος (C.S.E.O.).
Η εκδήλωση ανέδειξε εξαιρετικά ενδιαφέροντα πάνελ συζητήσεων στα οποία αναδείχθηκε ο ρόλος των διαστημικών τηλεπικοινωνιών και διασύνδεσης στη σύγχρονη εποχή, οι δυνατότητες των επικοινωνιών για σκοπούς άμυνας, έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου αλλά και κατεύθυνσης σύγχρονων όπλων. Η αντιμετώπιση μεγάλων φυσικών καταστροφών, η τηλεπικοινωνιακή διασύνδεση με απομακρυσμένες περιοχές, οι θαλάσσιες επικοινωνίες, ο ρόλος της δορυφορικής παρατήρησης στους τομείς του συνοριακού ελέγχου, της πρόληψης των πυρκαγιών, της έρευνας και διάσωσης και πολλά άλλα, ήταν μεταξύ των σημαντικότερων τομέων που οι δορυφορική παρουσία έχει δώσει λύσεις στην καθημερινή μας ζωή.
Διαμάντι του στέμματος στην παρέλαση των κορυφαίων ειδικών ήταν η συνέντευξη του κ. Αδριανού Γολέμη, ιατρού της ESA και πλέον κατόχου του τίτλου του πρώτου Έλληνα αστροναύτη, αφού επελέγη για να ταξιδέψει στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Σε μετάδοση από γιγαντοοθόνη ο κ. Γολέμης χαιρέτισε τους προσκεκλημένους και ενθάρρυνε τους νέους επιστήμονες και σπουδαστές να “σημαδέουν ψηλά” για να πετύχουν τους στόχους τους με συνέπεια και σκληρή δουλειά. Τη θέση του υπερθεμάτισε και ο κ. Ελευθέριος Καραγιάννης, εκπαιδευτής και μέλος της ομάδας υποστήριξης επιχειρήσεων πληρωμάτων του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αστροναυτών (E.A.C.), μια παρουσία που θεωρούμε πως θα γνωρίσουμε περισσότερο στο μέλλον.
https://flight.com.gr/adrianos-golemis-protos-ellinas-astronaftis-iss/
Η παρουσία δύο νέων επιστημόνων με διαστημικά επιτεύγματα σε αυτό το σημείο έστρωσε τον δρόμο κατάλληλα για την ανάδειξη από την Hellas Sat του προγράμματος φοίτησης και επιμόρφωσης νέων, παρουσιάζοντας το έργο των φοιτητών, την απονομή προγράμματος υποτροφιών και την ανάδειξη του διαστήματος ως λεωφόρο καινοτομίας και δημιουργικότητας στον τομέα της εργασίας, ανοίγοντας νέους δρόμους για την απασχόληση των Ελλήνων εργαζομένων, την ανάκληση του επιστημονικού κεφαλαίου υψηλής εξειδίκευσης από το εξωτερικό και την διεύρυνση της ελληνικής τεχνολογικής ισχύος.
Το μέλλον αυτό διαγράφεται ήδη με τα σχέδια εκτόξευσης του νέου ελληνοκυπριακού δορυφόρου, του Hellas Sat 5 στο διάστημα 2027 με 2029 με συμφωνία που υπογράφηκε μόλις τον περασμένο Φεβρουάριο. Το μέλλον των ελληνικών δορυφόρων θα υλοποιεί οπτικές ζεύξεις λέιζερ επεκτείνοντας το φάσμα των επικοινωνιών και δίνοντας έμφαση σε ασφαλείς κυβερνητικές επικοινωνίες. Ελλάδα και Κύπρος ατενίζουν το μέλλον με ένα επιπλέον δίκτυο μικροδορυφόρων, που αυτή τη στιγμή φτάνουν τους 18 σε τροχιά με αυξητική τάση, που προσθέτουν ένα δίκτυο διαρκούς παρακολούθησης και διασύνδεσης της ελληνικής επικράτειας ενώ ενισχύονται και ανανεώνονται από ελληνικά χέρια σε μια συναυλία έρευνας και καινοτομίας μεταξύ ελληνικών πανεπιστημίων και πρωτοπόρων εταιρειών για τη δημιουργία ενός εθνικού οικοσυστήματος πληροφοριών που αντανακλά σε πολλούς τομείς.
Εκείνο που τόνισαν όλοι οι ομιλητές και ομιλήτριες είναι ότι η παρουσία του Ελληνισμού στο διάστημα, με κοινές ενέργειες των κυβερνήσεων των δύο κέντρων του: Αθηνών και Λευκωσίας, αποτέλεσε ένα καθοριστικό βήμα για το μέλλον. Ένα μέλλον που χωρίς το διάστημα, χωρίς την ανάταση στις ευρείες επικοινωνίες και την από ψηλά παρατήρηση, δεν θα μπορούσε να είναι φωτεινό. Καθώς οι εποχές αλλάζουν, το όραμα ανθρώπων που από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 προέβλεψαν, δούλεψαν και κατάφεραν να χαράξουν μια πορεία τους καρπούς της οποίας δράττουμε μόλις τώρα, δείχνει να ξεδιπλώνεται με αισιοδοξία. Ελλάδα και Κύπρος είναι πλέον διαστημικές δυνάμεις -δυνάμεις μικρές, φυσικά, αλλά παρούσες- μετέχοντας σε μια λέσχη χωρών με πολύ λίγα μέλη. Η ισχύς και η αξία των κινήσεων αυτής της μικρής ομάδας ομάδας ανθρώπων έχει θέσει πλέον τα θεμέλια για μια καλύτερη προοπτική. Μια προοπτική που εδρεύει μόνιμα στην τοποθεσία 39Ε.
Μεταφερόμενοι στο κλίμα εκτός της εκδήλωσης, δεν θα μπορούσαμε να μην αναφερθούμε στη αντίληψη πολλών δυστυχώς συμπατριωτών μας ότι σε μια εποχή με πολλά καθημερινά προβλήματα, η ανάπτυξη της διαστημικής τεχνολογίας αποτελεί περιττή πολυτέλεια. Από την άποψη αυτή λείπει το όραμα. Η δορυφορική εποχή άφησε στην Ελλάδα απτά παραδείγματα για την αξία των δορυφορικών επικοινωνιών στην κρίση της Σαντορίνης το 2025, που ήταν οι μόνες που λειτούργησαν μέσα σε ένα σεισμικό τοπίο και την αβεβαιότητα, την διασύνδεση γιατρών με ασθενείς σε νησιά της άγονης γραμμής, τη μετάδοση εικόνων στα κέντρα επιχειρήσεων μεγάλων πυρκαγιών, ατυχημάτων, οικολογικών καταστροφών και ανθρωπιστικών κρίσεων. Οι δορυφορικές εφαρμογές δίνουν λύσεις και σώζουν ζωές σε καταστάσεις που μας αφορούν όλους. Το άμεσο μέλλον μας επιφυλάσσει ακόμα πολλές ευκαιρίες και προκλήσεις που ο Ελληνισμός δεν έχει την πολυτέλεια να μείνει πίσω.
Από εμάς, η ευχή για ακόμα περισσότερες επιτυχίες στα επόμενα 25 χρόνια στην Hellas Sat και σε όλους τους ξεχωριστούς ανθρώπους που καθιστούν το διάστημα λίγο πιο ελληνικό και φωτεινό για όλους μας. Ελπίζουμε σύντομα να δούμε πολλούς ακόμα να βαδίζουν στο μονοπάτι κι άλλων πρωτοπόρων σαν τον Γολέμη.
