Μαθητές άφησαν χθες τις σχολικές αίθουσες και βγήκαν στους δρόμους σε αρκετές πόλεις της Γερμανίας, διαμαρτυρόμενοι για τον νέο νόμο περί διερεύνησης της διάθεσης για κατάταξη και την πιθανότητα επιστροφής της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας. Η πρωτοβουλία «Σχολική Απεργία κατά της Υποχρεωτικής Θητείας» ανακοίνωσε κινητοποιήσεις σε περισσότερες από 100 πόλεις και υποστήριξε ότι συμμετείχαν πάνω από 45.000 νέοι.
Σήμερα, η κατάταξη στις γερμανικές ένοπλες Δυνάμεις παραμένει εθελοντική. Η υποχρεωτική θητεία ανεστάλη το 2011, χωρίς όμως να απαλειφθεί από το Σύνταγμα η σχετική πρόβλεψη που αφορά τους άνδρες. Όμως ένας νέος νόμος που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2026 έφερε τις πρώτες αλλαγές. Συγκεκριμένα έχει γίνει υποχρεωτική για τους νέους άνδρες, 18 ετών, η συμπλήρωση ενός ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου που καταγράφει την άποψη τους για την στρατιωτική θητεία και την πιθανότητα ένταξης τους στο Στρατό. Το ίδιο ερωτηματολόγιο είναι εθελοντικής φύσης για τις γυναίκες. Στη συνέχεια οι άνδρες καλούνται για να περάσουν μια απλή ιατρική αξιολόγηση καταλληλότητας για υπηρεσία, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως έχουν υποχρέωση θητείας.
Το ζήτημα που πυροδότησε τις τρέχουσες αντιδράσεις είναι πως κάπου 1.000 νέοι έχουν ήδη κληθεί για την ιατρική αξιολόγηση, παρότι δήλωσαν στο ερωτηματολόγιο ότι δεν ενδιαφέρονται να υπηρετήσουν. Έτσι δημιουργήθηκε ένα κλίμα καχυποψίας πως προωθείται η εφαρμογή της υποχρεωτικής στράτευσης, οπότε οι οργανωτές των διαδηλώσεων ζητούν να σταματήσουν οι υποχρεωτικές ιατρικές εξετάσεις και να καταργηθεί ο νέος νόμος. Στις διαδηλώσεις πάντως ακούστηκε ποικιλία συνθημάτων, όπως “δεν είναι εχθρός μας η Ρωσία” και “οι πλούσιοι θέλουν πόλεμοι, οι νέοι θέλουν μέλλον”, και “είμαστε ενάντια στον πόλεμο και τους εξοπλισμούς”.
Το δεδομένο είναι πως η γερμανική κυβέρνηση θέλει να αυξήσει τον επαγγελματικό στρατό, με στόχο για το 2035 να φθάσει τους 260.000 μόνιμους και να έχει δημιουργηθεί ένα σώμα κάπου 200.000 εφέδρων. Και για να προσελκυσθούν εθελοντές, προσφέρει θητεία διάρκειας τουλάχιστον έξι μηνών, αποδοχές από 2.600 ευρώ μεικτά τον μήνα και πρόσθετα κίνητρα για μεγαλύτερη υπηρεσία.
Εάν οι στόχοι προσωπικού δεν επιτευχθούν ή το απαιτήσει η κατάσταση ασφαλείας, μπορεί να εξεταστεί περιορισμένη υποχρεωτική θητεία ανάλογα με τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων. Αυτό όμως δεν θα ενεργοποιηθεί αυτομάτως και η Βουλή θα πρέπει να ψηφίσει νέο νόμο. Για τους επικριτές, όμως, το υποχρεωτικό ερωτηματολόγιο και οι εξετάσεις αποτελούν ήδη τα πρώτα πρακτικά βήματα προς μια τέτοια απόφαση.
Η πολιτική αντιπαράθεση για τα θέματα άμυνας και θητείας είναι επίσης σημαντική. Οι κυβερνητικοί του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος, CDU/CSU θεωρούν ότι η απειλή από τη Ρωσία απαιτεί αύξηση του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων. Το σοσιαλδημοκρατικό SPD στηρίζει κατά προτεραιότητα την προσέλκυση εθελοντών με καλύτερες αποδοχές, αφήνοντας ανοικτή μια νέα κοινοβουλευτική απόφαση εάν δεν επαρκούν. Και τα δύο υπερψήφισαν τον νόμο.
Η ακροδεξιά AfD τον καταψήφισε, επικρίνοντας την έμφαση στα οικονομικά κίνητρα, παρότι η ίδια υποστηρίζει την επαναφορά της υποχρεωτικής θητείας. Οι Πράσινοι καταψήφισαν επίσης: ζητούν να ενισχυθεί και η πολιτική προστασία και αμφισβητούν τον σχεδιασμό του ερωτηματολογίου. Η Αριστερά (Die Linke) απορρίπτει την επιστροφή κάθε μορφής υποχρεωτικής θητείας και θέλει να διαγραφεί η σχετική συνταγματική πρόβλεψη.
Συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δέκα από τα 27 κράτη μέλη εφαρμόζουν κάποια μορφή υποχρεωτικής στρατιωτικής υπηρεσίας: Ελλάδα, Κύπρος, Αυστρία, Κροατία, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Λετονία, Λιθουανία και Σουηδία. Οι κανόνες όμως επιλογής και η διάρκεια διαφέρουν αισθητά. Αλλά σε σχεδόν όλες τις χώρες της Ένωσης η συζήτηση για ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, τόσο σε μέσα όσο και σε προσωπικό, έχει ανοίξει με τις αντίστοιχες κοινωνικές αντιδράσεις.
