Το νοτιοαφρικανικό Ναυτικό επανέφερε στη θάλασσα το υποβρύχιο SAS Manthatisi (S101), σχεδόν τρία χρόνια μετά το θανατηφόρο δυστύχημα στα ανοικτά του Kommetjie, κοντά στο Κέιπ Τάουν, τον Σεπτέμβριο του 2023.
Το υποβρύχιο κλάσης Heroine, τύπου Type 209, εντοπίστηκε αρχικά να αποπλέει από τη ναυτική βάση του Simon’s Town στα τέλη Ιουλίου και στη συνέχεια να επιχειρεί στον False Bay. Το Ναυτικό επιβεβαίωσε ότι το Manthatisi συμμετείχε στη θαλάσσια φάση της άσκησης Red Lion 2026, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 27 Ιουλίου έως τις 28 Αυγούστου.
Πριν από την επιστροφή του σε επιχειρησιακή δραστηριότητα, το υποβρύχιο και το πλήρωμά του υποβλήθηκαν σε εκτεταμένο κύκλο επιχειρησιακής προετοιμασίας. Η διαδικασία περιλάμβανε ελέγχους ασφαλείας σε λιμένα και στη θάλασσα, τεχνικές και μηχανολογικές επιθεωρήσεις, αξιολογήσεις ετοιμότητας, ελέγχους πυρασφάλειας και αντιμετώπισης ζημιών, καθώς και δοκιμές έκτακτης ανάγκης και πιστοποίηση του πληρώματος από το Κέντρο Θαλασσίων Επιχειρήσεων του ναυτικού.
Η τραγωδία του Kommetjie
Η επιστροφή του Manthatisi αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω του δυστυχήματος της 20ής Σεπτεμβρίου 2023. Το υποβρύχιο συμμετείχε σε άσκηση κάθετου ανεφοδιασμού (VERTREP) με ελικόπτερο Super Lynx της Νοτιοαφρικανικής Αεροπορίας, ενώ έπλεε προς το Κέιπ Τάουν.
Οι ιδιαίτερα δυσμενείς καιρικές και θαλάσσιες συνθήκες είχαν ως αποτέλεσμα επτά μέλη του προσωπικού να βρεθούν στη θάλασσα. Τρεις ναυτικοί έχασαν τη ζωή τους: η Αντιπλοίαρχος Gillian Hector, ο ανθυπασπιστής William Mathipa και ο ανθυπασπιστής Lucas Mojela. Τα υπόλοιπα μέλη του προσωπικού διασώθηκαν.
Μετά το δυστύχημα συγκροτήθηκε Επιτροπή Εξέτασης, το οποίο ολοκλήρωσε την έρευνά του. Η έκθεση παραδόθηκε αργότερα στη νοτιοαφρικανική υπηρεσία διερεύνησης σοβαρών εγκλημάτων, όμως τα πλήρη ευρήματα δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
Ενισχυμένη ασφάλεια και επιχειρησιακή ετοιμότητα
Σύμφωνα με το νοτιοαφρικανικό ναυτικό, κατά την περίοδο που ακολούθησε το δυστύχημα εφαρμόστηκαν αναβαθμίσεις εξοπλισμού και αλλαγές σε επιχειρησιακές διαδικασίες. Το ναυτικό δεν έχει δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες για τις συγκεκριμένες τεχνικές παρεμβάσεις, υποστηρίζει όμως ότι το Manthatisi και το πλήρωμά του ολοκλήρωσαν όλες τις προβλεπόμενες δοκιμές και αξιολογήσεις πριν λάβουν άδεια να επιχειρήσουν στη θάλασσα.
Η επιστροφή του υποβρυχίου έχει ευρύτερη σημασία για τη νοτιοαφρικανική ναυτική ισχύ. Το Manthatisi αποτελεί ένα από τα μόλις τρία υποβρύχια Type 209/1400 της κλάσης Heroine του Νοτιοαφρικανικού Ναυτικού, μαζί με τα SAS Charlotte Maxeke και SAS Queen Modjadji I.
Η διαθεσιμότητα του υποβρυχίου είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς τα άλλα δύο σκάφη βρίσκονται σε διαδικασίες εργασιών στο πλαίσιο ενός καθυστερημένου προγράμματος επανεκσυγχρονισμού και συντήρησης. Η επιστροφή του Manthatisi προσφέρει έτσι στο ναυτικό εκ νέου μια ενεργή υποβρυχιακή πλατφόρμα για εκπαίδευση, επιχειρησιακή ετοιμότητα, επιτήρηση και διατήρηση της τεχνογνωσίας του υποβρυχιακού όπλου.
Παράλληλα, αποτελεί ένδειξη ότι το Ναυτικό επιχειρεί να αποκαταστήσει σταδιακά την επιχειρησιακή διαθεσιμότητα του υποβρυχιακού του στόλου, έπειτα από χρόνια προβλημάτων χρηματοδότησης, συντήρησης και καθυστερήσεων στα προγράμματα εκσυγχρονισμού.
Ωστόσο, η επιστροφή του SAS Manthatisi δεν σημαίνει ότι έχουν επιλυθεί τα διαχρονικά προβλήματα του νοτιοαφρικανικού υποβρυχιακού στόλου. Πρόκειται περισσότερο για ένα σημαντικό βήμα αποκατάστασης της επιχειρησιακής ικανότητας παρά για πλήρη ανάκαμψη της υποβρυχιακής δύναμης. Η πραγματική διαθεσιμότητα και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του στόλου θα εξαρτηθούν από την ολοκλήρωση των προγραμμάτων συντήρησης και εκσυγχρονισμού των υπόλοιπων υποβρυχίων.
