Μια ανθρωπιστική επιχείρηση που έχει στόχο να σώσει περίπου 2.000 εγκλωβισμένους κατοίκους της πόλης Ολέσκι, στην κατεχόμενη περιοχή της Χερσώνας, κινδυνεύει να μετατραπεί σε εργαλείο ρωσικής προπαγάνδας. Σύμφωνα με τους Financial Times, οι κάτοικοι που θα δεχθούν να απομακρυνθούν από την πόλη κατά τη διάρκεια της προσωρινής κατάπαυσης του πυρός θα μεταφερθούν αρχικά στην κατεχόμενη Κριμαία ή απευθείας στη Ρωσία. Μόνο στη συνέχεια θα έχουν τη δυνατότητα να επιστρέψουν σε περιοχές που ελέγχονται από την Ουκρανία.

Την πληροφορία επιβεβαίωσαν στη βρετανική εφημερίδα πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις, χωρίς ωστόσο να έχουν διευκρινιστεί οι πρακτικές λεπτομέρειες της επιστροφής. Το ερώτημα είναι προφανές: γιατί οι άνθρωποι που θέλουν να επιστρέψουν στην ελεύθερη Ουκρανία πρέπει πρώτα να περάσουν από τη χώρα που κατέχει την πόλη τους;

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ήδη προειδοποιήσει για τον κίνδυνο. Σε συνέντευξή του στην ουκρανική τηλεόραση υποστήριξε ότι η Ρωσία θα προσπαθήσει να αποναρκοθετήσει τους δρόμους με τέτοιο τρόπο ώστε να κατευθύνει τους κατοίκους προς το δικό της έδαφος. Και στη συνέχεια, σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, θα παρουσιάσει τις εικόνες ως απόδειξη ότι χιλιάδες Ουκρανοί επιλέγουν οικειοθελώς τη Ρωσία. Η ανησυχία δεν είναι αβάσιμη ως προς τη διαδρομή: ο διορισμένος από τη Μόσχα αξιωματούχος της Χερσώνας, Βλαντίμιρ Σάλντο, έχει ήδη αναφέρει ότι οι κάτοικοι μπορούν να μεταφερθούν στην Κριμαία ή στο Ροστόφ της Ρωσίας.

Η κατάσταση στην Ολέσκι είναι δραματική. Πριν από τη ρωσική εισβολή του 2022, στην πόλη ζούσαν περίπου 24.000 άνθρωποι. Σήμερα έχουν απομείνει μόλις 2.000, ανάμεσά τους και δεκάδες παιδιά. Οι περισσότεροι ζουν χωρίς σταθερή πρόσβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα, θέρμανση, καθαρό νερό και φάρμακα. Πρώην κάτοικοι περιέγραψαν στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ανθρώπους που κυνηγούν περιστέρια για να επιβιώσουν και έχουν ξεχάσει πώς είναι να τρώνε ψωμί. Η πόλη έχει καταστραφεί από τις μάχες, τις νάρκες και τις πλημμύρες που ακολούθησαν την καταστροφή του φράγματος της Καχόβκα το 2023. Η προσωρινή κατάπαυση του πυρός ξεκίνησε στις 27 Οκτωβρίου και προβλέπεται να διαρκέσει έως την 1η Νοεμβρίου, ενώ η απομάκρυνση των αμάχων προγραμματίζεται να αρχίσει την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου. Η συμφωνία επιτεύχθηκε με αμερικανική διαμεσολάβηση και συμμετοχή της Μελάνια Τραμπ. Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι κάτοικοι θα πρέπει να μπορούν να επιλέξουν οι ίδιοι τον προορισμό τους, ενώ όσοι αποφασίσουν να παραμείνουν στην πόλη θα λάβουν ανθρωπιστική βοήθεια.

Το σημαντικότερο, βέβαια, είναι να σωθούν αυτοί οι άνθρωποι. Να μπορέσουν να φύγουν με ασφάλεια, να βρουν τροφή, φάρμακα και ένα μέρος όπου δεν θα κινδυνεύουν καθημερινά να σκοτωθούν. Όμως η διάσωση των αμάχων και η ελευθερία της επιλογής τους δεν είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Αν ένας Ουκρανός αναγκάζεται να περάσει από τη Ρωσία για να μπορέσει να επιστρέψει στην Ουκρανία, η διαδρομή αυτή δεν αποδεικνύει ότι επέλεξε τη Ρωσία. Αποδεικνύει μόνο ποιος ελέγχει τον δρόμο από τον οποίο του επιτρέπεται να φύγει.