Η πρόσφατη ανακοίνωση της Saab για την πώληση δύο νέων αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου (AEW&C) GlobalEye σε μη κατονομαζόμενο πελάτη της Μέσης Ανατολής έχει τροφοδοτήσει έντονη συζήτηση στους αμυντικούς αναλυτές. Αν και η σουηδική εταιρεία απέφυγε να αποκαλύψει την ταυτότητα του αγοραστή επικαλούμενη λόγους ασφάλειας, αρκετοί θεωρούν πιθανό ότι η παραγγελία αφορά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και συνδέεται με την αντικατάσταση αεροσκαφών που ενδέχεται να υπέστησαν ζημιές ή να καταστράφηκαν κατά τις ιρανικές επιθέσεις στην αεροπορική βάση Al Dhafra τον Μάρτιο του 2026.
Η Saab ανακοίνωσε στις 27 Ιουλίου 2026 ότι υπέγραψε σύμβαση αξίας 10,1 δισεκατομμυρίων σουηδικών κορωνών , δηλαδή περίπου 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, για την προμήθεια δύο GlobalEye, με τις παραδόσεις να προγραμματίζονται για το 2030. Η εταιρεία περιορίστηκε να αναφέρει ότι ο πελάτης προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, χωρίς να δώσει περαιτέρω στοιχεία για την ταυτότητά του.
Σήμερα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν τον μοναδικό επιχειρησιακό χρήστη του GlobalEye στη Μέση Ανατολή με τη χώρα έχει παραλάβει συνολικά πέντε αεροσκάφη μεταξύ 2020 και 2024.
Το GlobalEye βασίζεται στο επιχειρηματικό αεροσκάφος Bombardier Global 6000/6500, στο οποίο έχει ενσωματωθεί το προηγμένο ραντάρ AESA Erieye ER, καθώς και ένα ολοκληρωμένο πακέτο αισθητήρων που επιτρέπει ταυτόχρονη επιτήρηση εναέριων, ναυτικών και χερσαίων στόχων σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Το σύστημα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πολλαπλασιαστές ισχύος της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΑΕ, παρέχοντας δυνατότητες διοίκησης και ελέγχου, διαχείρισης της αεροπορικής μάχης και στρατηγικής επιτήρησης.
Παρότι θεωρητικά και άλλες χώρες του Κόλπου –όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ ή το Κουβέιτ– θα μπορούσαν να αποτελούν πιθανούς πελάτες, κανένα ισχυρό στοιχείο δεν δείχνει ότι αυτές βρίσκονται σήμερα σε ώριμη διαδικασία προμήθειας του συγκεκριμένου συστήματος.
Οι εκτιμήσεις συνδέονται άμεσα με τα γεγονότα του Μαρτίου 2026, όταν η αεροπορική βάση Al Dhafra στα ΗΑΕ δέχθηκε επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η βάση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους της περιοχής, φιλοξενώντας τόσο μέσα της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΑΕ όσο και αμερικανικές δυνάμεις.
Μετά τις επιθέσεις, δορυφορικές εικόνες από εμπορικές πηγές αποκάλυψαν σοβαρές ζημιές σε αρκετές υποδομές, περιλαμβανομένων και υποστέγων αεροσκαφών. Στις εικόνες διακρίνονταν κατεστραμμένες οροφές, εκτεταμένα ίχνη πυρκαγιάς και σημάδια εκρήξεων στο εσωτερικό των εγκαταστάσεων.
Αντίστοιχες αναφορές υπήρξαν και για πιθανές απώλειες αμερικανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, όπως τα MQ-9 Reaper και MQ-4C Triton.
Παρά τις ισχυρές ενδείξεις, πρέπει να επισημανθεί ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχασαν GlobalEye στις επιθέσεις της Al Dhafra ή ότι αποτελούν τον πελάτη της νέας σύμβασης της Saab.
Η συγκυρία όμως της ανακοίνωσης θεωρείται ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Εάν ένα ή δύο GlobalEye πράγματι καταστράφηκαν ή υπέστησαν ανεπανόρθωτες ζημιές, η ανάγκη αντικατάστασής τους θα ήταν άμεση, καθώς ο συνολικός στόλος των ΗΑΕ αριθμεί μόλις πέντε αεροσκάφη. Η απώλεια ακόμη και ενός GlobalEye μειώνει αισθητά τις δυνατότητες αεροπορικής επιτήρησης, έγκαιρης προειδοποίησης και διοίκησης επιχειρήσεων.
Επιπλέον, ο χρόνος παράδοσης μέχρι το 2030 συμβαδίζει με τον μεγάλο χρόνο κατασκευής και ολοκλήρωσης τόσο πολύπλοκων συστημάτων.
