Στη Δυτική Σαχάρα άρχισε την 1η Νοεμβρίου 2026 η διαδικασία αποχώρησης της MINURSO (Αποστολή των Ηνωμένων Εθνών για το Δημοψήφισμα στη Δυτική Σαχάρα), μετά τη λήξη της εντολής της στις 31 Οκτωβρίου. Η αποστολή είχε αναπτυχθεί το 1991, στο πλαίσιο της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός μεταξύ του Μαρόκου και του Μετώπου Πολισάριο, με βασικό στόχο τη διοργάνωση δημοψηφίσματος για τον καθορισμό του μέλλοντος της περιοχής.
Η MINURSO δημιουργήθηκε για να επιβλέπει την κατάπαυση του πυρός, να προετοιμάσει και να οργανώσει δημοψήφισμα και να καθορίσει ποιοι κάτοικοι θα είχαν δικαίωμα συμμετοχής. Οι ψηφοφόροι θα καλούνταν να επιλέξουν μεταξύ της ανεξαρτησίας και της ενσωμάτωσης στη μαροκινή επικράτεια.
Ωστόσο, το δημοψήφισμα δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, κυρίως λόγω των διαφωνιών μεταξύ Μαρόκου και Πολισάριο σχετικά με το ποιοι θα είχαν δικαίωμα ψήφου. Ως αποτέλεσμα, η αποστολή περιορίστηκε σταδιακά κυρίως στην παρακολούθηση της εκεχειρίας, χωρίς να επιτευχθεί ο βασικός πολιτικός της στόχος.
Η διαμάχη μεταξύ Μαρόκου και Μετώπου Πολισάριο
Η σύγκρουση έχει τις ρίζες της στο 1975, όταν η Ισπανία αποχώρησε από τη Δυτική Σαχάρα, τερματίζοντας την αποικιακή της παρουσία. Το Μαρόκο διεκδίκησε την περιοχή και ανέλαβε τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της, ενώ το Μέτωπο Πολισάριο, που εκπροσωπεί το κίνημα ανεξαρτησίας των Σαχράουι, αντιτάχθηκε στην εξέλιξη αυτή, διεκδικώντας τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους.
Το Πολισάριο ανακήρυξε το 1976 τη Λαϊκή Αραβική Δημοκρατία της Σαχάρας, με την Αλγερία να παρέχει πολιτική και διπλωματική υποστήριξη. Σημαντικός αριθμός Σαχράουι κατέφυγε έκτοτε στην περιοχή της Τιντούφ, στην Αλγερία, όπου εξακολουθούν να λειτουργούν προσφυγικοί καταυλισμοί.
Σήμερα, το Μαρόκο προτείνει την παραχώρηση αυτονομίας στη Δυτική Σαχάρα, διατηρώντας όμως την κυριαρχία του επί της περιοχής. Αντίθετα, το Πολισάριο επιμένει στο δικαίωμα αυτοδιάθεσης των Σαχράουι, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας ανεξαρτησίας. Η διαφωνία αποτελεί παράλληλα σημαντική πηγή έντασης στις σχέσεις Μαρόκου και Αλγερίας.
Η κατάσταση ασφαλείας επιδεινώθηκε τον Νοέμβριο του 2020, όταν το Πολισάριο ανακοίνωσε ότι θεωρεί πλέον λήξασα την κατάπαυση του πυρός του 1991, έπειτα από επεισόδιο με τις μαροκινές δυνάμεις. Έκτοτε έχουν επανεμφανιστεί στρατιωτικές συγκρούσεις και εντάσεις στην περιοχή.
Σύμφωνα με το UN News, το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν κατάφερε να συμφωνήσει στην ανανέωση της εντολής της MINURSO. Το αμερικανικό σχέδιο ψηφίσματος συγκέντρωσε 11 θετικές ψήφους, αλλά απορρίφθηκε λόγω του βέτο της Ρωσίας, ενώ τρία κράτη απείχαν.
Στη συνέχεια, η ρωσική πρόταση για παράταση της αποστολής έως τις 31 Οκτωβρίου 2027 συγκέντρωσε μόλις τρεις θετικές ψήφους, χωρίς να εξασφαλίσει τις εννέα που απαιτούνταν για την έγκρισή της.
Μετά την εκπνοή της εντολής, ξεκίνησε η διαδικασία αποχώρησης του προσωπικού και του εξοπλισμού. Μικρότερη ομάδα, υπό την ευθύνη του Τμήματος Επιχειρησιακής Υποστήριξης του ΟΗΕ, θα επιβλέπει τη διοικητική εκκαθάριση. Ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες ζήτησε τη συνεργασία όλων των πλευρών για την ομαλή ολοκλήρωση της διαδικασίας. Παρά τον τερματισμό της MINURSO, η διπλωματική εμπλοκή του ΟΗΕ δεν σταματά. Η πολιτική διαδικασία συνεχίζεται υπό τον προσωπικό απεσταλμένο του γενικού γραμματέα, Στάφαν ντε Μιστούρα, ο οποίος επιχειρεί να επαναφέρει τις εμπλεκόμενες πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Γκουτέρες επανέλαβε τη δέσμευση του ΟΗΕ για μια δίκαιη και διαρκή πολιτική λύση που θα διασφαλίζει το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Δυτικής Σαχάρας, καλώντας παράλληλα τις πλευρές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση, ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω κλιμάκωση.
